દદ્યાન્નાનાવિધં દ્રવ્યં નૈવેદ્યં સુમનોહરમ્
વિવિધ પ્રકારના મનને ભાવે એવા દ્રવ્યનું નૈવેદ્ય અર્પણ કરવું જોઈએ.
નવતિં ચ સહસ્રાણિ હુત્વાઽઽજ્યેન તિલેન ચ
નવ્વે હજાર ઘી અને તિલથી હવન કરવું જોઈએ.
ગન્ધપુષ્પાર્ચિતાન્ભક્ત્યા દદ્યાન્નવતિલડ્ડુકાન્
સુગંધ અને ફૂલો વડે પૂજા કરીને, ભક્તિપૂર્વક નવ્વે તિલના લાડુ અર્પણ કરવા જોઈએ.
એવંવિધં વ્રતં કૃત્વા દદ્યાદ્વિપ્રાય દક્ષિણામ્
આવુ વ્રત પૂર્ણ કરીને, બ્રાહ્મણને દક્ષિણા આપવી જોઈએ.
વૃષેન્દ્રાણાં સહસ્રં ચ સ્વર્ણશૃઙ્ગસમન્વિતમ્
સોનાની શિંગવાળા ઉત્તમ વૃષભોનું હજાર દાન કરવું જોઈએ.
વિશિષ્ટસંતતિકરં પતિસૌભાગ્યવર્દ્ધનમ્
આ વ્રત ઉત્તમ સંતાન આપે છે અને પતિનું સૌભાગ્ય વધારતું છે.
દાસતુલ્યો ભવેત્પુત્રો ભર્તા ચ સ્વવચસ્કરઃ 4.16.
પુત્ર દાસ સમાન બને છે અને પતિ પણ પત્નીના કહેવા પ્રમાણે વર્તે છે.
ભવેદ્વ્રતપ્રભાવેણ પ્રાપ્તજ્ઞાનહરિસ્સ્મૃતિઃ
વ્રતના પ્રભાવથી જ્ઞાન મળે છે અને ભૂલવાની વૃત્તિ દૂર થાય છે.
સર્વેષાં ચ વ્રતાનાં ચ શ્રેષ્ઠં શૃણુ વદામિ તે
હવે હું તને બધા વ્રતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વ્રત વિશે કહું છું, સાંભળ.
તયા કૃતં પ્રથમતઃ કૃત્વાઽગસ્ત્યં પુરોહિતમ્
તે વ્રત સૌપ્રથમ તેણીએ આચર્યું હતું અને અગસ્ત્યને પુરોહિત બનાવ્યો હતો.
પુરોહિતં પુલસ્ત્યં ચ કૃત્વા શ્રુત્યુક્ત્યા મુને
હે મુનિ, વેદોમાં જે રીતે કહેલું છે, એ પ્રમાણે પુલસ્ત્યને મુખ્ય યજ્ઞકર્તા બનાવવામાં આવ્યા હતા.
રતિશ્ચકાર તદ્ભક્ત્યા ગૌતમસ્તત્પુરોહિતઃ
રતિએ ભક્તિભાવથી વિધિ કર્યા, અને ગૌતમ તેમના યજ્ઞકર્તા હતા.
મહાસંભૃતસંભારા વસિષ્ઠસ્તત્પુરોહિતઃ
ઘણા વિશાળ અને સુંદર સામાન સાથે વસિષ્ઠ યજ્ઞકર્તા બન્યા.
મહાસમ્ભૃતસમ્ભારસ્તત્પુરોધા બૃહસ્પતિઃ
મોટા અને પૂરતા આયોજન સાથે બૃહસ્પતિ મુખ્ય યજ્ઞકર્તા હતા.
અતિસંભૃતસંભારો મરીચિસ્તત્પુરોહિતઃ પુટાઞ્જલિયુતા દેવી ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરા
અતિશય ભરપૂર સામાન સાથે મરીચિ યજ્ઞકર્તા હતા; દેવી ભક્તિથી હાથ જોડીને નમ્રતાથી માથું ઝુકાવી ઊભી રહી.
પાર્વત્યુવાચ
પાર્વતી બોલી:
આવયોરિષ્ટદેવસ્ય વ્રતાનાં ચ પરં વ્રતમ્ 4.16.
અમારા ઇષ્ટદેવ માટેના બધા વ્રતોમાં આ વ્રત સર્વોપરી છે.
ઇષ્ટં દત્તં શ્રુતેઃ પાઠં તીર્થં પૃથ્વ્યાઃ પ્રદક્ષિણમ્
પૂજા કરવી, દાન આપવું, વેદનું પાઠ કરવો અને પવિત્ર તીર્થોનું પ્રદક્ષિણ કરવું—
બહિરભ્યંતરે યસ્ય હરિસ્મૃતિરનુક્ષણમ્
જેના મનમાં અને બહાર હંમેશા હરિનું સ્મરણ રહે છે—
તસ્ય પાદાબ્જરજસા સદ્યઃ પૂતા વસુન્ધરા
એના પાવન ચરણરજથી ધરતી તરત જ પવિત્ર થઈ જાય છે.
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ ધર્મશ્ચ શેષસ્ત્વં ચ ગણેશ્વરઃ
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ધર્મ, શેષ અને હે ગણપતિ, તમે—
યશ્ચ યં સન્તતં ધ્યાયેત્સ તમાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્
જે કોઈ સતત જેમનું ધ્યાન કરે છે, તે ચોક્કસપણે એજને પ્રાપ્ત કરે છે.
કૃષ્ણસ્ય સ્મરણાદ્ધ્યાનાત્તપસા તસ્ય સેવયા
કૃષ્ણનું સ્મરણ, ધ્યાન, તપ અને સેવા દ્વારા—
પ્રલબ્ધં લીલયા સર્વં પૂર્ણં મન્માનસં તદા
કૃષ્ણની લીલાથી બધું પ્રાપ્ત થાય છે; ત્યારે મારું મન સંપૂર્ણ તૃપ્ત થઈ જાય છે.
પિતા હિમાદ્રિઃ કૃષ્ણાંશો મમ કિં દુર્લભં પ્રભો પ્રહસ્યોવાચ મધુરં પુલકાંકિતવિગ્રહઃ
મારા પિતા હિમાલય છે અને હું કૃષ્ણનો અંશ છું—હે પ્રભુ, હવે મને શું અપ્રાપ્ય રહી શકે? તે સમયે મીઠી સ્મિત સાથે, આનંદથી રોમાંચિત થઈ, તેમણે કહ્યું.
સર્વસમ્પત્સ્વરૂપા ત્વમનન્તશક્તિ રૂપિણી 4.16.
તમે સર્વસંપત્તિનું સ્વરૂપ છો, અને અનંત શક્તિ ધરાવ છો.
ન લક્ષ્મીર્યદ્ગૃહે તસ્ય જીવનાન્મરણં વરમ્
જેના ઘરમાં લક્ષ્મી વસતી નથી, તેના માટે જીવતા કરતાં મરી જવું સારું છે.
સંહારે સૃષ્ટિકાલે ચ ત્વત્પ્રસાદાદ્વયં ક્ષમાઃ
વિનાશ અને સર્જનના સમયે પણ, માત્ર તમારી કૃપાથી જ અમે સહન કરી શકીએ છીએ.
ત્વદ્વિહીના અશક્તાશ્ચ ત્વયા ચ વયમીશ્વરાઃ
તમારા વિના અમે બલહીન છીએ, અને તમારી સાથે અમે સર્વે શાસક બનીએ છીએ, હે પ્રભુ.
ગૃહીત્વાઽઽજ્ઞામીશ્વરસ્ય વ્રતં કુરુ પતિવ્રતે
પ્રભુની આજ્ઞા મેળવી, હે પતિવ્રતા, વ્રત આરંભો.