નારદ ઉવાચ કથયસ્વ મહાભાગ કૃતં કિં પરમાદ્ભુતમ્ ।। 4.16.
નારદે કહ્યું: હે મહાભાગ્યશાળી, કયું અદ્ભુત કાર્ય થયું એ મને કહો.
નારાયણ ઉવાચ
નારાયણે કહ્યું:
શ્રુતં મહેશવદનાત્સૂર્યપર્વણિ પુષ્કરે।। હરેર્ગુણપ્રસઙ્ગેન કથયામાસ શંકરઃ
પુષ્કર ખાતે સૂર્ય પર્વે, મહેશના મુખેથી મેં સાંભળ્યું કે, હરિના ગુણોના પ્રસંગે શંકરે કહેલું.
સંપૃષ્ટો મુનિસંઘૈશ્ચ મયા ધર્મેણ બ્રહ્મણા
મુનિઓના સમૂહ અને મારા દ્વારા, બ્રહ્માએ ધર્મ પ્રમાણે પૂછ્યું.
કથયામાસ વિસ્તાર્ય સાવધાનં નિશામય
એમણે વિગતે કહેલું; તું ધ્યાનથી સાંભળ.
મહાંસ્તપસ્વિપ્રવરો હરિસેવનતત્પરઃ
મહાન તપસ્વી, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હરિની સેવા માટે તત્પર,
સસ્મરુઃ કૃષ્ણપાદાબ્જં સ્વપ્ને જ્ઞાને દિવાનિશમ્
સપનામાં, જ્ઞાનમાં, દિવસે-રાતે કૃષ્ણના કમળચરણોને સ્મરણ કરતા.
નિત્યં દત્ત્વા ચ કમલં સંપૂજ્ય તં પપુર્જલમ્
દરરોજ કમળ અર્પણ કરીને, પૂજા કરીને, તેમણે પાણી પીધું.
ચત્વારો વૈષ્ણવશ્રેષ્ઠાસ્તેપુસ્તે પુષ્કરે તપઃ
ચાર શ્રેષ્ઠ વૈષ્ણવો પુષ્કર તળાવે તપ કરવાનું શરૂ કર્યું.
જ્યેષ્ઠો દુર્વાસસો યોગં સંપ્રાપ્ય યોગિનાં વરઃ
મોટા ભાઈ દુર્વાસાએ, યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ, યોગ પ્રાપ્ત કર્યો.
સદ્યો દેહં પરિત્યજ્ય બભૂવ કૃષ્ણપાર્ષદઃ ।। 4.16.
તેઓએ તરત જ શરીર છોડી દીધું અને કૃષ્ણના પરિચારીક બન્યા.
પદ્માનિ કૃષ્ણપૂજાર્થમાહર્તુમુદયે રવેઃ
સૂર્યોદયે તેઓ કૃષ્ણની પૂજા માટે કમળ એકત્ર કરવા ગયા.
દૃષ્ટ્વા નિબધ્ય સંજગ્મુઃ સર્વે શંકરકિંકરાઃ
શંકરના સેવકોએ તેમને જોઈને બાંધી લીધા અને ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
તે સર્વે શંકરં દૃષ્ટ્વા પ્રણેમુઃ શિરસા ભુવિ ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યો ભક્તાનુગ્રહકાતરઃ
બધાએ શંકરને જોઈ જમીન પર માથું નમાવ્યું; શંકર થોડું સ્મિત સાથે પ્રસન્ન અને ભક્તો પર કૃપા કરવા ઉત્સુક હતા.
લક્ષયક્ષૈ રક્ષણીયં પાર્વતીવ્રતહેતવે
પાર્વતીના વ્રત માટે રક્ષા કરવા એક લાખ યક્ષો નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.
વ્રતે ત્રૈમાસિકે ભક્ત્યા પતિસૌભાગ્યવર્દ્ધને પુટાઞ્જલિયુતાઃ સર્વે ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરાઃ
ત્રણ માસના વ્રત દરમ્યાન, જે ભક્તિથી પતિસૌભાગ્ય વધારતું હતું, બધા હાથ જોડીને અને ભક્તિથી ગળું નમાવી ઊભા રહ્યા.
ગન્ધર્વા ઊચુઃ વયં ગન્ધર્વપ્રવરા ગન્ધવાહસુતા વિભો
ગંધર્વોએ કહ્યું: 'હું ગંધર્વોમાં શ્રેષ્ઠ, ગંધવાહના પુત્રો છીએ, હે પ્રભુ.'
હરયે કમલં દત્ત્વા પિબામો જલમીશ્વર
હરિને કમળ અર્પણ કરીને, અમે પાણી પીધું, હે ઈશ્વર.
ગૃહાણ કમલં સર્વં યુષ્માકં ચ ફલં કુરુ
તમામ કમળો સ્વીકારો અને અમને તેનું ફળ આપો.
કિં વા કથં ન પાસ્યામસ્તુભ્યં દત્તાનિ તાનિ ચ 4.16.
શું માટે કે કેવી રીતે, અમે તે પી ન શકીએ જે તમને અર્પણ કર્યા છે?
સાક્ષાત્તસ્મૈ પ્રદત્ત્વા ચ પદ્મં પૂતા વયં પ્રભો
પ્રભુ, અમે સીધા તેમને કમળ અર્પણ કરીને પવિત્ર થયા છીએ.
ભક્તાનુગ્રહતો દેહો રૂપભેદશ્ચ માયયા
ભક્તો પર કૃપાથી, શરીર અને તેનું રૂપ માયાથી બદલાય છે.
યતો નો માનસં પૂર્ણં તદ્રૂપં દર્શયાચ્યુત
અમારા મન સંતોષ પામ્યાં છે, હે અચ્યૂત, અમને એ રૂપ દર્શાવો.
વિનોદમુરલીહસ્તં પીતાંબરધરં પરમ્
મુરલી હાથમાં લઈને રમણિય, પીળાં વસ્ત્ર પહેરેલા પરમેશ્વર.
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં રત્નાલંકારભૂષિતમ્
તેમનું મુખ થોડું સ્મિત સાથે પ્રસન્ન અને રત્નના આભૂષણોથી શોભિત હતું.
મયૂરપિચ્છચૂડં ચ માલતીમાલ્યભૂષિતમ્
મયૂરપાંખનો મુકડો અને માલતીના ફૂલોની વણાવેલી માળા પહેરેલી.
કોટિકન્દર્પલાવણ્યલીલાધામમનોહરમ્
કોટિ કામદેવના સૌંદર્યને પણ લજાવતું, રમણિયતાથી ભરપૂર અને મનને મોહી લે તેવું એનું રૂપ છે.
નવયૌવનસંપન્નં રાધાવક્ષસ્થલસ્થિતમ્
નવું યુવાનપણું ધરાવનાર અને રાધાના હૃદય પર વિશ્રામ લેનાર છે.
સ્વાત્મારામં પૂર્ણકામં ભક્તાનુગ્રહકાતરમ્
જે પોતાનાં આનંદમાં તૃપ્ત છે, સર્વ ઇચ્છાઓથી પૂર્ણ છે અને ભક્તો પર કૃપા કરવા હંમેશાં ઉત્સુક રહે છે.
શ્રીકૃષ્ણરૂપશ્રવણાત્પુલકાઙ્કિતવિગ્રહઃ 4.16.
શ્રીકૃષ્ણના રૂપનું શ્રવણ કરતાં જ તેના શરીરે રોમાંચ છવાઈ ગયો.