યશોદા ભ્રમણં કૃત્વા વિશ્રાન્તા ઘર્મસંયુતા
યશોદાએ શોધખોળ કરી, પછી થાકી ને પસીનાથી ભીની થઈ આરામ કરવા બેસી ગઈ.
વિશ્રાન્તાં માતરં દૃષ્ટ્વા કૃપાલુઃ પુરુષોત્તમઃ ।।4.14.
માતાને આરામ કરતી જોઈ દયાળુ પુરુષોત્તમ—
કરે ધૃત્વા ચ તં દેવી સમાનીય સ્વમાલયમ્
દેવી એ તેનું હાથ પકડીને તેને પોતાના ઘરે લઈ ગઈ.
બદ્ધ્વા કૃષ્ણં યશોદા સા જગામ સ્વાલયં પ્રતિ
યશોદાએ કૃષ્ણને બાંધીને પોતાના ઘર તરફ ગઈ.
શ્રીકૃષ્ણસ્પર્શમાત્રેણ સહસા તત્ર નારદ
નારદ, માત્ર શ્રીકૃષ્ણના સ્પર્શથી—
સુવેષઃ પુરુષો દિવ્યો વૃક્ષાદાવિર્બભૂવ હ
એક સુંદર વેશધારી દિવ્ય પુરુષ અચાનક એ વૃક્ષમાંથી દેખાયો.
પ્રણમ્ય જગતીનાથં શાતકૌમ્ભપરિચ્છદમ્
જગતના સ્વામી, સોનાના આભૂષણોથી શોભતા, તેમને વંદન કરીને,
સા વૃક્ષપતનં દૃષ્ટ્વા ભિયા ત્રસ્તા વ્રજેશ્વરી
તે વૃક્ષ પડતું જોઈને, વ્રજની રાણી ભયથી ગભરાઈ ગઈ હતી,
આજગ્મુર્ગોકુલસ્થાશ્ચ ગોપા ગોપ્યશ્ચ તદ્ગૃહમ્
ગોકુલમાં રહેતા ગોપ અને ગોપીઓ એ ઘરમાં આવી પહોંચ્યા,
અત્યન્તસ્થવિરે કાલે તનયોઽયં બભૂવ હ
અતિ વૃદ્ધ વયે પણ એક પુત્રનો જન્મ થયો હતો,
સુમતિર્નાસ્તિ તે સત્યં જ્ઞાતં નન્દવ્રજેશ્વરિ
નંદ, વ્રજની રાણી, તારી સમજણ પૂરતી નથી, એ તો સાચું જાણી લીધું છે,
પુત્રં બદ્ધ્વા ગવ્યહેતોર્વૃક્ષમૂલે ચ નિષ્ઠુરે 4.14.
ગાયોને દૂધ આપાવવા માટે પુત્રને વૃક્ષની કઠણ જડ પાસે બાંધી દીધો,
વૃક્ષસ્ય પતનાદ્ગોપી ભાગ્યાદ્બાલોઽપિ જીવિતઃ
વૃક્ષ પડ્યું છતાં, ગોપીની કismetથી નાનો દીકરો જીવતો બચી ગયો,
આશિષં યુયુજુર્વિપ્રા બન્દિનશ્ચ શુભાવહામ્
બ્રાહ્મણો અને સ્તુતિગાયકોએ શુભ આશીર્વાદ આપ્યા,
એવં કૃત્વા જનાઃ સર્વે પ્રયયુર્નિજમન્દિરમ્
આ રીતે બધાએ પોતપોતાના ઘરમાં પાછા જઈને શાંતિ પામી,
નન્દ ઉવાચ અથવા ત્વં ગૃહાદ્ગચ્છ ત્વયા મે કિં પ્રયોજનમ્
નંદ બોલ્યા: નહિ તો, તું ઘર છોડીને ચાલ જા; તારો મને શું ઉપયોગ છે?
શતકૂપાધિકા વાપી શતવાપીસમં સરઃ
સૌથી વધુ સો કૂવા કરતાં મોટી વાવ અને સો વાવ જેટલું વિશાળ સરોવર,
તપોદાનોદ્ભવં પુણ્યં જન્માન્તરસુખપ્રદમ્
તપ અને દાનથી પેદા થયેલું પવિત્ર સ્થાન, જે જન્મો સુધી સુખ આપે છે,
પુત્રાદપિ પરો બન્ધુર્ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ યશોદા રોહિણી ચૈવ નિયુક્તા ગૃહકર્મણિ
પુત્ર કરતાં પણ મોટો મિત્ર ક્યારેય થયો નથી કે થશે નહીં; યશોદા અને રોહિણી ઘરકામમાં લાગી ગઈ છે,
નારદ ઉવાચ ભગવન્હેતુના કેન વૃક્ષત્વં સમવાપ હ
નારદે પૂછ્યું: ભગવાન, કયા કારણથી એ વૃક્ષ બન્યો હતો?
કુબેરતનયઃ શ્રીમાન્નામ્ના યો નલકૂબરઃ
કુબેરનો વિખ્યાત પુત્ર, નામે નલકુબેર,
નિર્જને સરસસ્તીરે પુષ્પોદ્યાને મનોહરે 4.14.
એકાંતમાં સરોવર કિનારે, મનમોહક ફૂલવાટિકામાં,
વિધાય પુષ્પશયને રત્નદીપૈશ્ચ દીપિતમ્
ફૂલોનું શયન તૈયાર કરીને, રત્ન દીપોથી પ્રકાશિત કર્યું,
પરિતઃ પુષ્પમાલ્યૈશ્ચ ક્ષૌમવસ્ત્રૈશ્ચ વેષ્ટિતમ્
ચારે બાજુ ફૂલોની માળાઓ અને રેશમી વસ્ત્રોથી ઘેરાયેલો હતો,
શૃઙ્ગારાષ્ટપ્રકારં ચ વિપરીતાદિકં સુખમ્
પ્રેમભરી રમતોના આઠ પ્રકારો અને વિપરિત સ્થિતિઓનું આનંદ પણ તેમાં સમાવાયેલ છે.
અઙ્ગ પ્રત્યઙ્ગસંયોગત્રિવિધાશ્લેષણં મુદા
અંગ અને પ્રત્યંગના સુખદ મિલન સાથે ત્રણ પ્રકારના આલિંગનનો આનંદ પણ તેમાં છે.
જલાત્સ્થલે સ્થલાત્તોયે કામશાસ્ત્રવિશારદઃ
પાણીમાં કે જમીન પર, અથવા જમીન પરથી પાણીમાં, જે પ્રેમકલા જાણે છે તે બધું માણે છે.
નગ્નાં રમ્ભાં મુક્તકેશીં પીનશ્રોણિપયોધરામ્
તેને રંભા નિર્વસ્ત્ર, ખુલ્લા વાળવાળી, ભરાવદાર કટિ અને ઉન્નત સ્તનોવાળી દેખાઈ.
પશ્યન્તીં પ્રાણનાથં ચ પશ્યન્તં સસ્મિતં મુદા
તે પોતાના પ્રિયતમને જોઈ રહી હતી અને પ્રિયતમ પણ આનંદભેર સ્મિત સાથે તેને જોઈ રહ્યો હતો.
રત્નકુણ્ડલયુગ્મેન ગણ્ડસ્થલવિરાજિતામ્
તેના ગાલે રત્નના કુંડળોની જોડી શોભી રહી હતી.