બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમ્
કૂર્મો નૃસિંહો રામશ્ચ શ્વેતદ્વીપવિરાડ્વિભુઃ
કચ્છપ, નરસિંહ, રામ અને શ્વેતદ્વીપના મહારાજા—
વૈકુણ્ઠે કમલાકાંતો રૂપભેદાચ્ચતુર્ભુજઃ
વૈકુંઠમાં, લક્ષ્મીપ્રિય ભગવાન રૂપભેદથી ચતુર્ભુજ છે.
અસ્યૈવ તેજો નિત્યં ચ ચિત્તે કુર્વંતિ યોગિનઃ
યોગીઓ હંમેશા એ જ તેજને પોતાના હૃદયમાં ધ્યાનમાં ધરે છે.
શૃણુ વિપ્ર વર્ણયામિ યશોદાનન્દયોસ્તપઃ
હે બ્રાહ્મણ, સાંભળો, હું યશોદા અને નંદના તપની વાત કહું છું.
વસૂનાં પ્રવરો નન્દો નામ્ના દ્રોણસ્તપોધનઃ
વસુઓમાં શ્રેષ્ઠ નંદ, નામે દ્રોણ, તપથી સમૃદ્ધ હતા.
રોહિણી સર્પમાતા ચ કદ્રૂશ્ચ સર્પકારિણી
રોહિણી સર્પોની માતા હતી અને કદ્રૂ સર્પો ઉત્પન્ન કરનારી હતી.
એકદા ચ ધરા દ્રોણૌ પર્વતે ગન્ધમાદને
એક વખત દ્રોણ અને ધરા ગંધમાદન પર્વત પર હતા.
ચક્રતુશ્ચ તપસ્તત્ર વર્ષાણામયુતં મુને 4.9.
ત્યાં, હે મુનિ, તેમણે દસ હજાર વર્ષ સુધી તપ કર્યું.
ન દદર્શ હરિં દ્રોણો ધરા ચૈવ તપસ્વિની
દ્રોણે હરિને જોયા નહીં અને ધરા તપસ્વિ હોવા છતાં હરિ દર્શન ન મળ્યા.
તૌ મર્તુકામૌ દૃષ્ટ્વા ચ વાગ્બભૂવાશરીરિણી
બન્ને મૃત્યુ ઇચ્છતા હતા, ત્યારે નિર્દેહ અવાજ સંભળાયો.
જન્માંતરે વસુશ્રેષ્ઠ દુર્દર્શં યોગિનાં વિભુમ્
હે વસુશ્રેષ્ઠ, બીજા જન્મમાં યોગીઓ માટે પણ દુર્લભ એવા ભગવાન—
શ્રુત્વૈવં તદ્ધરાદ્રોણૌ જગ્મતુઃ સ્વાલયં સુખાત્
આવું સાંભળી, દ્રોણ અને ધરા આનંદથી પોતાના ઘર પર પાછા ગયા.
યશોદાનંદયોરેવં કથિતં ચરિતં તવ
યશોદા અને નંદનું ચરિત્ર તમને આવી રીતે કહ્યું છે.
એકદા દેવમાતા ચ પુષ્પોત્સવદિને સતી
એક વખત, ફૂલોના ઉત્સવના દિવસે, દેવમાતા પવિત્ર હતી.
સુસ્નાતા સુંદરી દેવી રત્નાલંકાર ભૂષિતા
સુંદર દેવી સ્નાન કરીને કિંમતી રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ.
કસ્તૂરીબિંદુના સાર્દ્ધં સિંદૂરબિંદુસંયુતમ્
તેણી额 મસ્તક પર કસ્તૂરીનું ટપકું અને સાથે સિંઘારનું લાલ ટપકું હતું.
ગજમૌક્તિકસંયુક્તં નાસાગ્રં સુમનોહરમ્
એના નાકના ટોચ પર ગજમુક્તાનું સુંદર નથણ શોભતું હતું.
વક્રભ્રૂભંગિના યુક્તં વિચિત્રકજ્જલોજ્જ્વલમ્ 4.9.
એના ચહેરે વાંકા ભ્રૂઓ અને રંગબેરંગી કાજલથી તેજસ્વી દેખાતું હતું.
પક્વબિંબાધરૌષ્ઠં ચ સસ્મિતં સુંદરં સદા
એના હોઠ પાકેલા બિંબફળ જેવા લાલ, હંમેશા સ્મિતથી ભરપૂર અને સુંદર હતા.
એવંભૂતં મુખં દૃષ્ટ્વા સુંદરી સ્વગૃહે સ્થિતા
આવો ચહેરો જોઈને સુંદર સ્ત્રી પોતાના ઘરમાં જ રહી.
શુશ્રાવ વાર્તામદિતિઃ કશ્યપં કદ્રુસંયુતમ્
અદિતીએ કશ્યપ અને કદ્રુની સાથેની વાત સાંભળી.
શ્રુત્વા ચુકોપ સાધ્વી સા હતાશા રતિકાતરા
આ સાંભળી ધર્મપત્ની ગુસ્સે થઈ, આશા તૂટી ગઈ અને પ્રેમમાં વ્યાકુળ થઈ.
ન દેવાલયયોગ્યા સા ધર્મિષ્ઠા ધર્મનાશિની
તે ધર્મનિષ્ઠ હોવા છતાં, મંદિરમાં રહેવા યોગ્ય નહોતી અને ધર્મનો નાશ કરતી હતી.
શ્રુત્વૈવં સા ચરદ્વારા શશાપ દેવમાતરમ્
આ રીતે સાંભળી, તે દરવાજેથી પસાર થઈ અને દેવમાતાને શાપ આપ્યો.
કશ્યપો બોધયામાસ કદ્રું ચ સર્પમાતરમ્
કશ્યપે સર્પમાતા કદ્રુને સમજાવ્યું.
ત્યજ ભીતિં લભ સુખં દ્રક્ષ્યસિ શ્રીહરેર્મુખમ્
ભય છોડ, સુખ મેળ, તું શ્રીહરિનું મુખ અવશ્ય જોશે.
વાંછાં પૂર્ણાં ચ તસ્યાશ્ચ ચકાર ભગવાન્વિભુઃ
વિશ્વવ્યાપી ભગવાને તેની દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ કરી.
અદિતિર્દેવકી ચૈવ સર્પમાતા ચ રોહિણી 4.9.
અદિતિ, દેવકી, સર્પમાતા અને રોહિણી—
રહસ્યં ગોપનીયં ચ સર્વં નિગદિતં મુને
હે મુનિ, આ બધું ગુપ્ત અને રહસ્ય છે, પણ તને કહી દીધું છે.
અનંતસ્યાપ્રમેયસ્ય સહસ્રશિરસઃ પ્રભોઃ
અનંત, જે અપરિમિત અને હજાર મસ્તકવાળા પ્રભુ છે—