યસ્ય સૃષ્ટા ચ પ્રકૃતિર્બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ
જેની પાસેથી પ્રકૃતિ, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય સર્જાયા છે.
ધ્યાયન્તે તત્પદામ્ભોજં યોગિનશ્ચ વિચક્ષણાઃ
વિદ્વાન યોગીઓ એના પદપદ્મનું ધ્યાન કરે છે.
યદ્ભયાદ્વાતિ વાતોઽયં સૂર્ય્યસ્તપતિ યદ્ભયાત્
એના ભયથી પવન ફુંકે છે અને એના ભયથી સૂર્ય પ્રકાશે છે.
સંહર્ત્તા શઙ્કરઃ સર્વજગતાં યસ્ય શાસનાત્
શંકર, જે સર્વ જગતનો સંહારક છે, એના આદેશથી કાર્ય કરે છે.
રાશિ ચક્રં ગ્રહાઃ સર્વે ભ્રમન્તિ યસ્ય શાસનાત્
એના આદેશથી બધા ગ્રહો રાશિ ચક્રમાં ફરતા રહે છે.
યસ્યાજ્ઞયા ચ તરવઃ પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ
એના આદેશથી વૃક્ષો ફૂલો અને ફળો આપે છે.
યસ્યાજ્ઞયા જલાધારા સર્વાધારા વસુન્ધરા 1.15.
એના આદેશથી પાણીની ધારાઓ અને ધરતી, જે બધાનું આધાર છે, ટકી છે.
સહસા મોહિતા માયા માયયા યસ્ય સન્તતમ્
એની માયાના પ્રભાવે દુનિયા અચાનક ભ્રમમાં પડી જાય છે.
યસ્યાન્તં ન વિદુર્વેદા વસ્તૂનાં ભાવગા અપિ
જેની અંતની જાણકારી વેદો પણ નથી જાણતા, અને જે વસ્તુઓની સાચી સમજ ધરાવે છે એવા લોકો પણ નથી જાણતા.
યસ્ય નામ વિધિર્વિષ્ણુઃ સેવતે સુમહાન્વિરાટ્
જેનું નામ બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ, એ મહાન અને વિશાળ દેવો, સેવા કરે છે.
સર્વેશ્વરઃ કાલકાલો મૃત્યોર્મૃત્યુઃ પરાત્પરઃ
સર્વનો સ્વામી, સમયનો સમય, મૃત્યુનો મૃત્યુ, અને સર્વથી પણ ઊંચો પરમાત્મા છે.
સર્વાભીષ્ટં ચ ભર્ત્તારં પ્રદાસ્યતિ કૃપાનિધિઃ
કૃપાના ખજાનાં, સર્વ ઇચ્છાઓના સ્વામી, આપશે.
ઇત્યુક્ત્વા કાલપુરુષો વિરરામ ચ શૌનક
આ રીતે બોલી, કાળપુરુષ શાંત થઈ ગયો, હે શૌનક.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ કસ્તેઽધુના ચ સન્દેહસ્તં પૃચ્છ કન્યકે શુભે
બ્રાહ્મણે કહ્યું: હવે તને કયો સંદેહ છે? પૂછ, હે શુભ કન્યા.
બ્રાહ્મણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા હૃષ્ટા માલાવતી સતી
બ્રાહ્મણના શબ્દો સાંભળીને, માળાવતી, સતી, આનંદિત થઈ.
માલાવત્યુવાચ તત્કારણં ચ વિવિધં સર્વં વેદે નિરૂપિતમ્
માળાવતીએ કહ્યું: બધા જુદા જુદા કારણો વેદોમાં સમજાવ્યા છે.
યતો ન સઞ્ચરેદ્વ્યાધિર્દુર્નિવારોઽશુભાવહઃ
કઈ બીમારી, જેને રોકવી મુશ્કેલ છે અને અશુભ લાવે છે, એમાંથી જન્મે નથી.
યદ્યત્પૃષ્મપૃષ્ટં વા જ્ઞાતમજ્ઞાતમેવ વા
જે પણ પૂછવામાં આવે છે, જાણીતું હોય કે અજાણ હોય.
માલાવતીવચઃ શ્રુત્વા વિપ્રરૂપી જનાર્દનઃ
માળાવતીના શબ્દો સાંભળીને, બ્રાહ્મણ રૂપે જનાર્દન બોલ્યા.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ વેદવેદાંગબીજસ્ય બીજં શ્રીકૃષ્ણમીશ્વરમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: વેદ અને તેના અંગોનું બીજ, એ શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન છે.
સ ઈશશ્ચતુરો વેદાન્સસૃજે મઙ્ગલાલયાન્
એ ભગવાને ચાર વેદો, શુભતાનું ઘર, રચ્યા.
ઋગ્યજુઃસામાથર્વાખ્યાન્દૃષ્ટ્વા વેદાન્પ્રજાપતિઃ
ઋગ, યજુ, સામ અને અથર્વા નામના વેદો જોઈને, પ્રજાપતિએ
કૃત્વા તુ પઞ્ચમં વેદં ભાસ્કરાય દદૌ વિભુઃ 1.16.
પછી, પાંચમો વેદ રચી, ભગવાને ભાસ્કરાને આપ્યો.
ભાસ્કરશ્ચ સ્વશિષ્યેભ્ય આયુર્વેદં સ્વસંહિતામ્
ભાસ્કરે પોતાના શિષ્યોને આયુર્વેદ, પોતાનું સંહિતાગ્રંથ, આપ્યું.
તેષાં નામાનિ વિદુષાં તન્ત્રાણિ તત્કૃતાનિ ચ
એ વિદ્વાનોના નામ અને તેમણે બનાવેલા treatise જાણીતા છે.
ધન્વન્તરિર્દિવો દાસઃ કાશીરાજોઽશ્વિનીસુતૌ
ધન્વંતરી, સ્વર્ગના દાસ, કાશીનો રાજા અને અશ્વિનીના પુત્રો.
જાબાલો જાજલિઃ પૈલઃ કરથોઽગસ્ત્ય એવ ચ
જાબાલ, જાજલિ, પૈલ, કરથ અને અગસ્ત્ય—
ચિકિત્સાતત્ત્વવિજ્ઞાનં નામ તન્ત્રં મનોહરમ્
‘ચિકિત્સા તત્વ વિજ્ઞાન’ નામનું ગ્રંથ ખૂબ રમણિય છે.
ચિકિત્સાદર્પણં નામ દિવોદાસશ્ચકાર સઃ
દિવોદાસે ‘ચિકિત્સા દર્પણ’ નામનું ગ્રંથ રચ્યું.
ચિકિત્સાસારતન્ત્રં ચ શ્રમઘ્નં ચાશ્વિનીસુતૌ
અશ્વિનીકુમારો એ ‘ચિકિત્સા સાર તંત્ર’ રચ્યું, જે થાક દૂર કરે છે.