స్వసారౌ తద్యవీయస్యౌ పుణ్యా సత్యవతీ చతే
ఆ మహాత్ముడికి ఇద్దరు చెల్లెళ్లు ఉన్నారు. వారిలో ఒకరు పుణ్యవంతురాలు సత్యవతి, మరొకరు చేతే.
ఊర్జాయాం తు వసిష్ఠస్య వాసిష్ఠాః సప్త జజ్ఞిరే
ఊర్జ అనే భార్యకు వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారిని వాసిష్ఠులు అంటారు.
జననీ సా ద్యుతిమతః ప్రాణస్య మహిషీ ప్రియాః
ఆమె ద్యుతిమంతునికి తల్లి అయింది. ప్రాణుని ప్రియమైన మహిషి కూడా ఆమెనే.
రక్షో గర్త్తోర్ద్ధబా హుశ్చ సవనః పవనశ్చ యః
ఆమె నుంచి రక్ష, గర్త, ఊర్ధ్వబాహు, సవన, పవన అనే కుమారులు జన్మించారు.
రత్నో వరాఙ్గ్యజనయన్మార్కణ్డేయీ యశస్వినీ
రత్న అనే మహాత్ముడు, మార్కండేయి యశస్విని, వరాంగిని పుట్టించారు.
గోత్రాణి నామభిస్తేషాం వాసిష్ఠానాం మహాత్మనామ్
ఆ వాసిష్ఠుల గొత్రాలు వారి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
ఇత్యేష ఋషిసర్గస్తు సానుబన్ధః ప్రకీర్త్తితః
ఇలా ఋషుల సృష్టి, వారి వంశావళి సహా వివరించబడింది.
బ్రహ్మణో మానసః పుత్రస్తస్మాత్స్వాహా వ్యజాయత
బ్రహ్మ యొక్క మనసుపుత్రుని నుండి స్వాహా జన్మించింది.
నిర్మథ్యః పవమానస్తు వైద్యుతః పావకః స్మృతః
నిర్మథ్య, పవమాన, వైద్యుత అనే అగ్నిస్వరూపులు ప్రసిద్ధి చెందారు.
నిర్మథ్యః పవమానస్తు శుచిః సౌరస్తు యః స్మృతః
నిర్మథ్య, పవమాన, శుచిః, సౌర అనే అగ్నిస్వరూపులు కూడా ప్రసిద్ధి.
పవమానాత్మజశ్చైవ కవ్యవాహన ఉచ్యతే
పవమానుని కుమారుడు కావ్యవాహనుడు అని అంటారు.
దేవానాం హవ్యవాహో ఽగ్నిః పితౄణాం కవ్యవాహనః
దేవతలకు హవ్యవాహుడు అగ్ని, పితృదేవతలకు కావ్యవాహనుడు.
ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాస్తు చత్వారింశన్న వైవ తు
వారికి కుమారులు, మనవళ్లు కలిపి నలభై మంది ఉన్నారు అని చెబుతారు.
విశ్రుప్తో లౌకికో ఽగ్నిస్తు ప్రథమో బ్రహ్మణః సుతః
బ్రహ్మకు మొదటి కుమారుడు విశ్రుప్త అనే లోకిక అగ్ని.
వైశ్వానరః సుతస్తస్య వహన్ హవ్యం సమాః శతమ్
ఆయన కుమారుడు వైశ్వానరుడు. వంద సంవత్సరాలు హవ్యాలను మోశాడు.
సోథర్వా లౌకికో ఽగ్నిస్తు దర్పహాథర్వణః స్మృతః
తర్వాత అతర్వా అనే లోకిక అగ్ని, దర్పహా అతర్వణుడు అని ప్రసిద్ధి.
తస్మాత్స లౌకికో ఽగ్నిస్తు దధ్యఙ్ఙాథర్వణో మతః
ఆయన నుండి లోకిక అగ్ని అయిన దధ్యంగ్ అతర్వణుడు పుట్టాడు అని భావిస్తారు.
స జ్ఞేయో గార్హపత్యో ఽగ్నిస్తస్య పుత్రద్వయం స్మృతమ్
ఆయన గార్హపత్య అగ్ని అని తెలుసుకోవాలి. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు అని చెబుతారు.
ద్వితీయస్తు సుతః ప్రోక్తః శుకో ఽగ్నిర్యః ప్రణీయతే
రెండవ కుమారుడు శుకుడు అని చెప్పబడతాడు. అతడే ముందుకు నడిపించబడే అగ్ని.
శంస్యస్తు షోడశ నదీశ్చకమే హవ్యవాహనః
శంసి అని ప్రశంసించబడతాడు; హవ్యవాహనుడు అనే అగ్ని పదహారు నదులను కోరుకున్నాడు.
కావేరీం కృష్ణవేణాం చ నర్మదాం యమునాం తథా
కావేరీ, కృష్ణవేణీ, నర్మదా, అలాగే యమునా,
విపాశాం కౌశికీఞ్చైవ శతద్రూం సరయూం తథా
విపాశా, కౌశికీ, శతద్రూ, అలాగే సరయూ,
తాసు షోడశధామానం ప్రవిభజ్య పృథక్పృథక్
వాటిలో పదహారు స్థానాలను వేరువేరుగా విభజించారు.
కృత్తికాచారిణీ ధిష్ణీ జజ్ఞిరే తాశ్చ ధిష్ణయః
కృత్తికల్లో సంచరించే ధిష్ణీ జన్మించింది; అవే ధిష్ణీలు అని పిలవబడతాయి.
ఇత్యేతే వై నదీపుత్రా ధిష్ణీష్వేవం విజజ్ఞిరే
ఇలా, ఈ నదుల కుమారులు ధిష్ణీలలో జన్మించారు.
తాఞ్శృణుధ్వం సమాసేన కీర్త్యమానాన్యథాతథమ్
ఇప్పుడు ఈ పేర్లను సారాంశంగా, యథాతథంగా వినండి.
విధీయన్తే యథాస్థానం సూత్యాహే సవనే క్రమాత్
వాటిని తగిన స్థలాల్లో, జననక్రమంలో, హవనం సమయంలో క్రమంగా ఏర్పాటు చేశారు.
సమ్రాడగ్ని కృశానుర్యో ద్వితీయోంఽతరవేదికః
సమ్రాట్ అగ్ని, కృష్ణాను, రెండవది, యజ్ఞవేదికలో ఉంచబడతాడు.
పరిషత్పవమానస్తు ద్వితీయ సో ఽనుదిశ్యతే
పరిషత్, పవమానుడు రెండవవారు; అతడిని అలా పేర్కొంటారు.
హవ్యస్తతో హ్యసంమృష్టః శామిత్రే ఽగ్నౌ విభావ్యతే
తర్వాత అగ్ని శుద్ధి చేయని హవ్యవాహనుడు, శామిత్ర అగ్నిలో ప్రకాశిస్తాడు.