పౌలస్త్యస్య చ బ్రహ్మర్షేః ప్రీతిపుత్రస్య ధీమతః
పౌలస్త్యుడు అనే బ్రహ్మర్షి, ప్రీతిపుత్రుడు, జ్ఞానవంతుడిగా ఉన్నాడు.
పౌలస్త్యా ఇతి విఖ్యాతాః స్మృతాః స్వాయంభువే ఽన్తరే
వారు పౌలస్త్యులు అని స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో గుర్తింపబడ్డారు.
త్రేతాగ్నివర్చసః సర్వే యేషాం కీర్త్తిః ప్రతిష్ఠితా
వారందరికీ త్రేతాగ్నికి సమానమైన తేజస్సు ఉంది, వారి కీర్తి స్థిరంగా నిలిచింది.
ఋషిః కనకపీఠశ్చ శుభా కన్యా చ పీవరీ
కనకపీఠుడు అనే ఋషి, పీవరీ అనే మంగళకరమైన యువతి ఉన్నారు.
పుత్రం శఙ్ఖపదం నామ కన్యాం కామ్యాం తథైవ చ
శంఖపదుడు అనే కుమారుడు, అలాగే కామ్య అనే కుమార్తె జన్మించారు.
దక్షిణస్యాం దిశి రతః కామ్యా దత్తా ప్రియవ్రతే
దక్షిణ దిశను ఇష్టపడే కామ్యను ప్రియవ్రతునికి ఇచ్చారు.
దశ కన్యాద్వయం చైవ యైః క్షత్రం సమ్ప్రవర్త్తితమ్
పది మంది, రెండు మంది కుమార్తెలచేత క్షత్రియ వంశం స్థాపించబడింది.
యశోధరా విజజ్ఞే వై కామదేవం సుమధ్యామా
యశోధర తన సన్నని నడుముతో ఉన్న కామదేవుని ప్రసవించింది.
తేషాం న భార్యా పుత్రో వా సర్వే తే ఉర్ద్ధరేతసః
వారిలో ఎవరికీ భార్యా, కుమారుడు లేరు; అందరూ ఉర్ధ్వరేతసులు.
అరుణస్యాగ్రతో యాన్తి పరివార్య దివాకరమ్
వారు అరుణుని ముందుగా వెళ్లి, సూర్యుని చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేస్తారు.
స్వసారౌ తద్యవీయస్యౌ పుణ్యా సత్యవతీ చతే
ఆ మహాత్ముడికి ఇద్దరు చెల్లెళ్లు ఉన్నారు. వారిలో ఒకరు పుణ్యవంతురాలు సత్యవతి, మరొకరు చేతే.
ఊర్జాయాం తు వసిష్ఠస్య వాసిష్ఠాః సప్త జజ్ఞిరే
ఊర్జ అనే భార్యకు వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారిని వాసిష్ఠులు అంటారు.
జననీ సా ద్యుతిమతః ప్రాణస్య మహిషీ ప్రియాః
ఆమె ద్యుతిమంతునికి తల్లి అయింది. ప్రాణుని ప్రియమైన మహిషి కూడా ఆమెనే.
రక్షో గర్త్తోర్ద్ధబా హుశ్చ సవనః పవనశ్చ యః
ఆమె నుంచి రక్ష, గర్త, ఊర్ధ్వబాహు, సవన, పవన అనే కుమారులు జన్మించారు.
రత్నో వరాఙ్గ్యజనయన్మార్కణ్డేయీ యశస్వినీ
రత్న అనే మహాత్ముడు, మార్కండేయి యశస్విని, వరాంగిని పుట్టించారు.
గోత్రాణి నామభిస్తేషాం వాసిష్ఠానాం మహాత్మనామ్
ఆ వాసిష్ఠుల గొత్రాలు వారి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
ఇత్యేష ఋషిసర్గస్తు సానుబన్ధః ప్రకీర్త్తితః
ఇలా ఋషుల సృష్టి, వారి వంశావళి సహా వివరించబడింది.
బ్రహ్మణో మానసః పుత్రస్తస్మాత్స్వాహా వ్యజాయత
బ్రహ్మ యొక్క మనసుపుత్రుని నుండి స్వాహా జన్మించింది.
నిర్మథ్యః పవమానస్తు వైద్యుతః పావకః స్మృతః
నిర్మథ్య, పవమాన, వైద్యుత అనే అగ్నిస్వరూపులు ప్రసిద్ధి చెందారు.
నిర్మథ్యః పవమానస్తు శుచిః సౌరస్తు యః స్మృతః
నిర్మథ్య, పవమాన, శుచిః, సౌర అనే అగ్నిస్వరూపులు కూడా ప్రసిద్ధి.
పవమానాత్మజశ్చైవ కవ్యవాహన ఉచ్యతే
పవమానుని కుమారుడు కావ్యవాహనుడు అని అంటారు.
దేవానాం హవ్యవాహో ఽగ్నిః పితౄణాం కవ్యవాహనః
దేవతలకు హవ్యవాహుడు అగ్ని, పితృదేవతలకు కావ్యవాహనుడు.
ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాస్తు చత్వారింశన్న వైవ తు
వారికి కుమారులు, మనవళ్లు కలిపి నలభై మంది ఉన్నారు అని చెబుతారు.
విశ్రుప్తో లౌకికో ఽగ్నిస్తు ప్రథమో బ్రహ్మణః సుతః
బ్రహ్మకు మొదటి కుమారుడు విశ్రుప్త అనే లోకిక అగ్ని.
వైశ్వానరః సుతస్తస్య వహన్ హవ్యం సమాః శతమ్
ఆయన కుమారుడు వైశ్వానరుడు. వంద సంవత్సరాలు హవ్యాలను మోశాడు.
సోథర్వా లౌకికో ఽగ్నిస్తు దర్పహాథర్వణః స్మృతః
తర్వాత అతర్వా అనే లోకిక అగ్ని, దర్పహా అతర్వణుడు అని ప్రసిద్ధి.
తస్మాత్స లౌకికో ఽగ్నిస్తు దధ్యఙ్ఙాథర్వణో మతః
ఆయన నుండి లోకిక అగ్ని అయిన దధ్యంగ్ అతర్వణుడు పుట్టాడు అని భావిస్తారు.
స జ్ఞేయో గార్హపత్యో ఽగ్నిస్తస్య పుత్రద్వయం స్మృతమ్
ఆయన గార్హపత్య అగ్ని అని తెలుసుకోవాలి. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు అని చెబుతారు.
ద్వితీయస్తు సుతః ప్రోక్తః శుకో ఽగ్నిర్యః ప్రణీయతే
రెండవ కుమారుడు శుకుడు అని చెప్పబడతాడు. అతడే ముందుకు నడిపించబడే అగ్ని.
శంస్యస్తు షోడశ నదీశ్చకమే హవ్యవాహనః
శంసి అని ప్రశంసించబడతాడు; హవ్యవాహనుడు అనే అగ్ని పదహారు నదులను కోరుకున్నాడు.