తతస్తాని ప్రలీయన్తే భూమిత్వముపయాన్తి చ
తర్వాత అవన్నీ కరిగిపోతూ మళ్లీ భూమిలో కలిసిపోతాయి.
సర్వం తద్భస్మసాచ్చక్రే సర్వాత్మా పావకస్తు సః
అంతటినీ తనలో కలిపి, ఆ అగ్ని, అన్నింటినీ బూడిదగా మార్చింది.
పిబత్యపః సమిద్ధో ఽగ్నిః పృథివీమాశ్రితో జ్వలన్
భూమిపై మండుతున్న అగ్ని, నీళ్లన్నింటినీ త్రాగేస్తుంది.
లోకాన్సంహరతే దీప్తో ఘోరః సంవర్త్తకో ఽనలః
ఆ భయంకరమైన మండుతున్న సంహారాగ్ని లోకాలను నాశనం చేస్తుంది.
నిర్దహ్యాన్తే తు పాతాలం వాయులోకమథాదహత్
అది అన్నింటిని కాల్చిన తర్వాత, పాతాళాన్ని, తరువాత వాయువుల లోకాన్ని కూడా కాల్చేస్తుంది.
యోజనానాం సహస్రాణి ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ
వెయ్యలు, లక్షలు, కోట్ల యోజనాల దూరం వరకు,
గన్ధర్వాంశ్చ పిశాచాంశ్చ సమహోరగరాక్షసాన్
గంధర్వులు, పిశాచులు, మహానాగులు, రాక్షసులు కూడా,
భూర్లోకం చ భువర్ల్లోకం స్వర్లోకం చ మహస్తథా
భూర్లోకం, భువర్ల్లోకం, స్వర్ల్లోకం, మహర్ల్లోకం అన్నీ,
వ్యాప్తేషు తేషు లోకేషు తిర్యగూర్ద్ధ్వమథాగ్నినా
ఆ లోకాలు అన్నీ అగ్నితో అడ్డుగా, పైన వ్యాపించబడ్డప్పుడు,
అయోగుడనిభం సర్వం తదా హ్యేవం ప్రకాశతే
అప్పుడు అన్నీ ఇనుప గడ్డిలా కనిపిస్తాయి.
ఉత్తిష్ఠన్తి తదా ఘోరా వ్యోమ్ని సంవర్తకా ఘనాః
అప్పుడు ఆకాశంలో భయంకరమైన సంహారమేఘాలు ఉద్భవిస్తాయి.
కేచిద్వైడూర్యసంకాశా ఇన్ద్రనీలనిభాః పరే
కొన్ని మణిక్యంలా మెరుస్తూ, మరికొన్ని నీలమణిలా కనిపిస్తాయి.
ధూమ్రవర్ణా ఘనాః కేచిత్కేచిత్పీతాఃపయోధరాః
కొన్ని మేఘాలు పొగ రంగులో ఉంటాయి, కొన్ని పసుపు రంగులో ఉంటాయి, మరికొన్ని వర్షాన్ని మోస్తూ ఉంటాయి.
మనశిలాభాస్త్వపరే కపోతాభాస్తథాంబుదాః
ఇంకొన్ని మేఘాలు మనశిల వర్ణంలో ఉంటాయి, మరికొన్ని పావురపు రంగులో, అలాగే వర్షమేఘాలు కూడా అలా కనిపిస్తాయి.
చాషపత్రనిభాః కేచిదుత్తిష్ఠన్తి ఘనా దివి
కొన్ని మేఘాలు బక పక్షి రెక్కల వలె ఆకారంలో ఆకాశంలో పైకి ఎగసిపోతుంటాయి.
కేచిత్పర్వతసంకాశాః కేచిత్స్థలనిభా ఘనాః
కొన్ని మేఘాలు పర్వతాల్లా ఉంటాయి, మరికొన్ని భూమిలా విస్తరించి కనిపిస్తాయి.
బహురూపా ఘోరరూపా ఘోరస్వరనినాదినః
అవి అనేక రూపాలలో ఉంటాయి, కొన్ని భయంకరంగా కనిపిస్తాయి, కొన్ని భయానక శబ్దాలతో గర్జిస్తాయి.
తతస్తే జలదా ఘోరరావిణో భాస్కరాత్మకాః
ఆ తరువాత ఆ మేఘాలు భయంకరంగా గర్జిస్తూ, సూర్యుని నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి.
తతస్తే జలదా వర్షం ముఞ్చన్తి చ మహౌఘవత్
తర్వాత ఆ మేఘాలు మహా ప్రవాహంలా వర్షాన్ని కురిపిస్తాయి.
ప్రవృష్టైశ్చ తథాత్యర్థం వారిణా పూర్యతే జగత్
అలా వర్షం బాగా కురిసినప్పుడు, ఈ లోకం నీటితో నిండిపోతుంది.
నష్టే చాగ్నౌ వర్షగతే పయోదాః పావకోద్భవాః
అగ్ని ఆరిపోయి, వర్షం కురిసిన తరువాత, అగ్నిలో పుట్టిన మేఘాలు కనబడవు.
ధారాభిః పూరయన్తీమం చోద్యమానాః స్వయంభువా
స్వయంభువుడు ప్రేరేపించగా, అవి నీటి ధారలతో ఈ లోకాన్ని నింపుతాయి.
సాద్రిద్వీపాన్తరం పీతం జలమన్నేషు తిష్ఠతి
పసుపు నీరు ద్వీపాలు, ఖండాలలో మిగిలి ఉంటుంది.
సంవేష్టయతి ఘోరాత్మా దివి వాయుః సమతతః
భయంకర స్వభావం కలిగిన గాలి, ఆకాశంలో సమంగా అన్నిటినీ చుట్టేస్తుంది.
పూర్మే యుగసహస్రే వై నిఃశేషః కల్ప ఉచ్యతే
వెయ్యి యుగాల సముదాయం పూర్తిగా కలిసినదాన్ని కల్పం అంటారు.
అథ భూమిర్జలం ఖం చ వాయుశ్చైకార్మవే తదా
ఆ తరువాత భూమి, నీరు, ఆకాశం, గాలి అన్నీ ఒకటై మహాసముద్రంలా మారిపోతాయి.
పార్థివాస్త్వథ సాముద్రా ఆపో దైవ్యాశ్చ సర్వశః
ఆ సమయంలో భౌతిక, సముద్ర, దైవిక జలాలు అన్నీ కలిసిపోతాయి.
ఆగతాగతికే చైవ తదా తత్సలిలం స్మృతమ్
ఆ సమయంలో ఆ నీరు వచ్చే దానిగా, పోయే దానిగా చెప్పబడుతుంది.
ఆభాతి యస్మాత్తద్భాభిర్భాశబ్దో వ్యాప్తిదీప్తిషు
అది ఆ ప్రకాశాలతో వెలిగిపోతున్నందున, 'భా' అనే పదం వ్యాప్తి, ప్రకాశానికి సూచనగా ఉంటుంది.
నానాత్వే చైవ శీఘ్రే చ ధాతుర్వై అర ఉచ్యతే
వివిధతలోను, వేగంలోను ఆ మూలకాన్ని 'అర' అని పిలుస్తారు.