వినయో నయతృప్తానాం తేజస్తేజస్వినామపి
నయంతో సంతృప్తిచెందినవారిలో వినయం, తేజోవంతులలో కూడా తేజస్సు.
ఆకాశప్రభవో వాయుర్వాయుప్రాణో హుతాశనః
ఆకాశం నుండి పుట్టిన వాయువు, వాయువులో ప్రాణం, హోత్రంలో అగ్ని.
రసాచ్ఛోణితసంభూతిః శోణితాన్మాసముచ్యతే
రసం నుండి రక్తం ఉత్పన్నమవుతుంది, ఆ రక్తం నుండి నెల అనబడేది ఏర్పడుతుంది.
అస్య్నో మజ్జా సమభవన్మజ్జాతః శుక్రసంభవః
మజ్జ నుండి మజ్జా జనించును, మజ్జ నుండి వీర్యం ఉద్భవించును.
తత్రాపాం ప్రథమావాపః స సౌమ్యో రాశిరుచ్యతే
అక్కడ నీటి మొదటి స్వీకరణ చంద్రరాశి అని చెప్పబడింది.
శుక్రం సోమాత్మకం విద్యాదార్త్తవం పావకాత్మకమ్
వీర్యం చంద్రుని స్వభావమైందిగా, ఆర్తవం అగ్ని స్వభావమైందిగా తెలుసుకోవాలి.
కఫవర్గే భవేచ్ఛుక్రం పిత్తవర్గే చ శోణితమ్
కఫ సమూహంలో వీర్యం ఉంటది; పిత్త సమూహంలో రక్తం ఉంటుంది.
దేహస్య మధ్యే త్దృదయం స్థానం తు మనసః స్మృతమ్
శరీర మధ్యభాగంలో హృదయం మనస్సుకు స్థానం అని గుర్తించబడింది.
మనః ప్రజాపతిర్జ్ఞేయః కఫః సోమో విభావ్యతే
మనస్సు ప్రజాపతిగా తెలుసుకోవాలి, కఫం చంద్రునిగా భావించబడుతుంది.
ఏవం ప్రవర్త్తితే గర్భే వృత్తే కర్కన్ధుసంనిభే
ఇలా అభివృద్ధి చెందుతున్న గర్భంలో, అది కర్కందు పండును పోలి పెరుగుతుంది.
స పఞ్చధా శరీరస్థో విద్యతే వర్ద్ధయేత్పునః
ఆయన శరీరంలో ఐదు విధాలుగా ఉండి, మళ్లీ పెరుగుతుంటాడు.
ప్రాణో ఽస్య పరమాత్మానం వర్ద్ధయన్పరివర్త్తతే
ఆయన ప్రాణం పరమాత్మను పోషిస్తూ సంచరిస్తుంది.
వ్యానో వ్యానీయతే యేన సమానః సర్వసంధిషు
దానివల్ల వ్యాన వృద్ధి చెందుతుంది, సమానం అన్ని సంధులలో ఉంటుంది.
పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిశ్చ పఞ్చమమ్
భూమి, వాయువు, ఆకాశం, నీరు, వెలుగు — ఇవే ఐదు మూలకాలు.
పార్థివం దేహమాహుస్తు ప్రాణాత్మానం చ మారుతమ్
శరీరం భూమి స్వరూపంగా, ప్రాణాత్మ వాయువు స్వరూపంగా చెప్పబడింది.
జ్యోతిశ్చక్షుషి కోష్ఠో ఽస్మాత్తేషాం యన్నామతః స్మృతమ్
కంటి లో వెలుగు, శరీరంలో గుహ — ఇవి వాటి పేర్లతో గుర్తించబడినవి.
ఇత్యేతాన్పురుషః సర్వాన్సృజత్యేకః సనాతనః
ఈ సమస్తాన్ని ఒకటే శాశ్వత పురుషుడు సృష్టిస్తాడు.
ఏష నః సంశయో ధీమన్నేష వై విస్మయో మహాన్
ఇదే మన సందేహం, ఓ జ్ఞానవంతుడా, ఇదే గొప్ప ఆశ్చర్యం.
శ్రోతుమిచ్ఛామహే విష్ణోః కర్మాణి చ యథాక్రమమ్
మేము విష్ణువు కార్యాలను క్రమంగా వినాలని కోరుతున్నాము.
విష్ణోరుత్పత్తిమాశ్చయ కథయస్వ మహామతే
ఓ మహామతివంతుడా, విష్ణువు ఉద్భవాన్ని మాకు వివరించు.
కర్మణాశ్చర్యభూతస్య విష్ణోః సత్త్వమిహోచ్యతే
విష్ణువు చేసిన కార్యాల వల్ల ఆయన స్వభావం ఇక్కడ ఆశ్చర్యంగా చెప్పబడుతోంది.
అహం వః కీర్త్తయిష్యామి ప్రాదుర్భావం మహాత్మనః
ఆ మహాత్ముడి అవతారాన్ని నేను మీకు వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
భృగుస్త్రీవధదోషేణ భృగుశాపేన మానుషే
స్త్రీహత్య పాపం వల్ల, భృగు ముని శాపంతో మానవ లోకంలో—
తస్య దివ్యాం తనుం విష్ణోర్గదతో మే నిబోధత
ఆ సందర్భంలో విష్ణువు యొక్క దివ్యరూపాన్ని నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, వినండి.
భృగోః శాపనిమిత్తేన దేవాసురకృతేన చ
భృగు ముని శాపం వల్ల, దేవతలు మరియు అసురుల చర్యల వల్ల కూడా,
ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామో వృత్తం దేవాసురం కథమ్
దేవతలు, అసురుల మధ్య జరిగిన సంఘర్షణ ఎలా జరిగిందో తెలుసుకోవాలని మేము కోరుతున్నాము.
దేవాసురం యథావృత్తం బ్రువతస్తన్నిబోధత
దేవతలు, అసురుల మధ్య జరిగిన యథార్థ కథను నేను చెప్పబోతున్నాను, మీరు వినండి.
బలినాధిష్ఠితం రాజ్యం పునర్లోకత్రయే క్రమాత్
బలి పాలించిన రాజ్యం మూడూ లోకాల మీద క్రమంగా విస్తరించింది.
యుగాఖ్యా దశ సంపూర్ణా హ్యాసీదవ్యాహతం జగత్
పది యుగాలు పూర్తయ్యాయి, ఆ సమయంలో లోకం ఏ విధమైన అంతరాయం లేకుండా ఉండింది.
బద్ధే బలౌ వివాదో ఽథ సంప్రవృత్తః సుదారుణః
తర్వాత బలిని నిరోధించినప్పుడు, ఒక భయంకరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.