సామస్వథాపరాహ్ణే తు రుద్రః సంవిశతి క్రమాత్
మధ్యాహ్నంలో సామవేద పారాయణ సమయంలో రుద్రుడు క్రమంగా ప్రవేశిస్తాడు.
న రుద్రమ్ప్రతి మేహేత సర్వావస్థం కథం చన
ఎటువంటి పరిస్థితిలోనైనా రుద్రునికి వ్యతిరేకంగా ఉండకూడదు.
తతో ఽప్రవీత్పునర్బ్రహ్మా తం దేవం నీలలోహితమ్
ఆ తర్వాత బ్రహ్మా మళ్లీ ఆ నీలలోహితుడైన దేవునితో మాట్లాడాడు.
ఏతస్యాపో ద్వితీయా తే తనుర్నామ్నా భవత్వితి
ఇందులో నీరు నీ రెండవ రూపంగా పేరుపొందాలి అని అన్నాడు.
వివేశ తత్తదా యస్తు తస్మాదాపో భవః స్మృతః
ఆ సమయంలో ఆయన అందులో ప్రవేశించాడు. అందుకే ఆయనను 'జలభవుడు' అని అంటారు.
భవనాద్రావనాచ్చైవ భూతానాముచ్యతే భవః
ప్రాణులకు ఉనికిని కలిగించడం, తేమను ఇవ్వడం వల్ల ఆయనను భవుడు అని పిలుస్తారు.
న నిష్ఠీవేన్నావగాహేన్నైవ గచ్ఛేచ్చ మైథునమ్
నీటిలో ఉమ్మకూడదు, స్నానం చేయకూడదు, లేదా సంయోగంలో పాల్గొనకూడదు.
మైధ్యామేధ్యాస్త్వపామేతాస్తనవో మునిభిః స్మృతాః
నీటి పవిత్రమైన రూపాలు, అపవిత్రమైన రూపాలు రెండూ ఆయన శరీరాలుగా మునులు గుర్తించారు.
అపాం యోనిః సముద్రస్తు తస్మాత్తం కామయన్తి తాః
సముద్రమే నీటి గర్భం. అందుకే నీళ్లు సముద్రాన్ని కోరుతాయి.
తస్మాదపో న రున్ధీత సముద్రం కామయన్తి తాః
అందువల్ల నీటిని ఆపకూడదు. అవి సముద్రాన్ని కోరుతాయి.
తతో ఽబ్రవీత్పునర్బ్రహ్మా కుమారం నీలలోహితమ్
ఆ తరువాత బ్రహ్మా మళ్లీ నీలలోహితుడైన కుమారునితో మాట్లాడాడు.
తస్య భూమిస్తృతీయస్య తనుర్నామ్నా భవత్త్వియమ్
నీ మూడవ రూపం భూమి, ఇది ఆ పేరుతోనే ప్రసిద్ధి చెందింది.
వివేశ తత్తదా భూమిం యస్మాత్సా శర్వ ఉచ్యతే
అప్పుడు అతడు ఆ భూమిలో ప్రవేశించాడు. అందుకే అతన్ని శర్వుడు అని పిలుస్తారు.
న చ్ఛాయాయాం తథా మార్గే స్వచ్ఛాయాయాం న మేహయేత్
ఒకవాడు నీడలో, దారిలో లేదా తన స్వంత నీడపై మలమూత్రాలు చేయకూడదు.
ఏవం యో వర్తతే భూమౌ శర్వస్తం న హినస్తి వై
ఈ విధంగా భూమిపై నడుచుకునేవారిని శర్వుడు ఎలాంటి హాని చేయడు.
ఈశానేతి చతుర్థ తే నామ ప్రోక్తం మయేహ యత్
ఇక్కడ నేను చెప్పిన నీ నాలుగవ పేరు ఈశానుడు.
ఇత్యుక్తే యచ్ఛరీరస్థం పఞ్చధా ప్రాణసంజ్ఞితమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, శరీరంలో ఉన్నది ఐదు రూపాల్లో ప్రాణముగా మారింది.
తస్మాన్నైనం పరివదేత్ప్రవాన్తం వాయుమీశ్వరమ్
అందుకే, ఊపిరాడించే వాయువును, ఆ ప్రభువును ఎవరూ దూషించకూడదు.
ఏవం యుక్తం మహేశానో నైవ దేవో హినస్తి తమ్
ఈ విధంగా నడుచుకునే వారికి మహేశానుడు ఎలాంటి హాని చేయడు.
నామ యద్వై పశుపతిరిత్యుక్తం పఞ్చమం మయా
నేను చెప్పిన అయిదవ పేరు పశుపతి.
ఇత్యుక్తే యచ్ఛరీరస్థం తేజస్తస్యోష్ణసంజ్ఞితమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, శరీరంలో ఉన్నది తాపంగా, వేడిగా మారింది.
యస్మాదగ్నిః పశుశ్చాసీద్యస్మాత్పాతి పశూంశ్చ సః
ఎందుకంటే అగ్ని పశువుగా మారింది, అతడు పశువులను కాపాడతాడు.
తస్మాదమేద్యం న దహేన్న చ పాదౌ ప్రతాపయేత్
అందువల్ల పూజకు అనర్హమైనదాన్ని కాల్చకూడదు, పాదాలను వేడెక్కించకూడదు.
నైనం పశుపతిర్దేవ ఏవం యుక్తం హినస్తి వై
ఈ విధంగా నడుచుకునే వారికి పశుపతి దేవుడు హాని చేయడు.
షష్టం నామ మయా ప్రోక్తం తవ భీమేతి యత్ప్రభో
ప్రభూ! నేను చెప్పిన ఆరవ పేరు భీముడు.
ఇత్యుక్తే సుషిరం తస్య శరీరస్థమభూచ్చ యత్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, శరీరంలో ఉన్నది రంధ్రంగా మారింది.
యదాకాశే స్మృతో దేవస్తస్మాన్నా సంవృతః క్వచిత్
దేవుడు ఆకాశంలో గుర్తు చేసుకుంటారు కాబట్టి, అతడు ఎక్కడా ఆపుకోడు.
మైథునం వాపి న చరేదుచ్ఛిష్టాని చ నోత్క్షిపేత్
వ్యభిచారం చేయకూడదు, మిగిలిన ఆహారాన్ని ఎక్కడ పడితే అక్కడ వేయకూడదు.
తతో ఽబ్రవీత్పునర్బ్రహ్మా తం దేవం సబలం ప్రభుమ్
అప్పుడు బ్రహ్మా మళ్లీ ఆ దేవుడిని, బలవంతుడైన ప్రభువును ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
తస్య నామ్నస్తనుస్తుభ్యం ద్విజో భవతి దీక్షితః
ద్విజుడు దీక్ష తీసుకున్నప్పుడు, ఆ పేరే అతని రూపంగా మారుతుంది.