తేషాం మధ్యే తు పఞ్చానాం యయాతిః పృథివీపతిః
వారు ఐదుగురిలో యయాతి భూమికి అధిపతిగా అయ్యాడు.
శర్మిష్ఠామాసురీం చైవ తనయాం వృషపర్వణః
అతడు వృషపర్వుని అసురకన్య అయిన శర్మిష్ఠను కూడా భార్యగా చేసుకున్నాడు.
ద్రుహ్యుం చానుం చ పూరుం చ శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ
వృషపర్వుని కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠకు ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే కుమారులు పుట్టారు.
రథం తస్మై దదౌ శక్రః ప్రీతః పరమభాస్వరమ్
ఇంద్రుడు సంతోషంతో అతనికి అత్యంత ప్రకాశవంతమైన రథాన్ని ఇచ్చాడు.
యుక్తం మనోజవైరశ్వైర్యేన కన్యాం సముద్వహత్
ఆ రథాన్ని మనస్సు వేగంతో పరిగెత్తే గుర్రాలు లాగేవి, దాని ద్వారా అతడు ఆ యువతిని తీసుకెళ్లాడు.
యయాతిర్యుధి దుర్ద్ధర్షో దేవదానవమానవైః
యయాతి యుద్ధంలో అపరాజితుడు, దేవతలు, దానవులు, మనుషులచేత ఓడించబడలేదు.
యావత్సుదేశప్రభవః కౌరవో జనమేజయః
సుదేశ వరకు, కౌరవ వంశానికి చెందిన జనమేజయుడు జన్మించాడు.
జగామ సరథో నాశం శాపాద్గార్గ్యస్య ధీమతః
బుద్ధిమంతుడైన గార్గ్యుని శాపం వల్ల అతడు తన రథంతో కూడి నాశనమయ్యాడు.
దుర్బుద్ధిర్హింసయా మాస లోహగన్ధీ నరాధిపః
దుర్బుద్ధి, హింసకు అలవాటైన ఆ రాజుకు ఇనుప వాసన వచ్చేది.
పౌరజానపదైస్త్యక్తో న లేభే శర్మ కర్హిచిత్
పౌరులు, ప్రజలు అతన్ని వదిలిపెట్టారు, అతడికి ఎప్పుడూ సుఖం కలగలేదు.
స ప్రాయాచ్ఛౌనకమృషిం శరణం వ్యథితస్తదా
ఆ సమయంలో బాధతో అతడు ఋషి శౌనకుని ఆశ్రయం కోరాడు.
యోజయామాస చైన్ద్రోతః శౌనకో జనమేజయమ్
శౌనకుడు జనమేజయునికి ఇంద్రోత యాగాన్ని నిర్వహింపజేశాడు.
స లోహగన్ధో వ్యనశత్త స్యావభృథమేత్య హ
ఆ ఇనుపువాసన ఉన్న పదార్థం, స్నానం పూర్తయ్యే చోటికి చేరిన తర్వాత, కనబడకుండా పోయింది.
దత్తః శక్రేన తుష్టేన లేభే తస్మాద్బృహద్రథః
ఇంద్రుడు సంతోషంతో ఇచ్చినదాన్ని, బృహద్రథుడు ఆయన నుండి పొందాడు.
ప్రదదౌ వాసుదేవాయ ప్రీత్యా కౌరవనన్దనః
కౌరవులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే వాడు, ప్రేమతో వాసుదేవునికి దాన్ని ఇచ్చాడు.
పుత్రం శ్రేష్టం వరిష్ఠం చ యదుమిత్యబ్రవీద్వచః
అతడు, 'ఈ కుమారుడు అత్యుత్తముడు, అతడిని యదు అని పిలుస్తారు' అని ప్రకటించాడు.
కావ్యస్యోశనసః శాపాన్న చ తృప్తో ఽస్మి యౌవనే
కావ్యుడు ఉశనసుని శాపం వల్ల, నా యవ్వనంలో నాకు తృప్తి లేదు.
జరాం మే ప్రతిగృహ్ణీష్వ తం యదుః ప్రత్యువాచ హ
'నా వృద్ధాప్యాన్ని నీవు స్వీకరించు' అని అన్నాడు. యదు అతనికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
సా తు వ్యాయామసాధ్యా వై న గ్రహీష్యామి తే జరామ్
'ఆ వృద్ధాప్యం శ్రమతో మాత్రమే పొందదగినది. నేను నీ వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకోను.'
తస్మాజ్జరాం న తే రాజన్గ్రహీతుమహముత్సహే
'అందువల్ల, రాజా, నీ వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించడానికి నేను సమర్థుడిని కాదు.'
వలీసంతతగాత్రశ్చ నిరాశో దుర్బలాకృతిః
ముడతలు పడ్డ శరీరం, ఆశలేని మనసు, బలహీనమైన రూపం కలవాడు,
సహోపవీతిభిశ్చైవ తాం జరాం నాభికామయే
పవిత్ర దారాన్ని ధరించినవారితో కలిపినా, ఆ వృద్ధాప్యాన్ని నేను కోరను.
ప్రతిగృహ్ణన్తు ధర్మజ్ఞ పుత్రమన్యం వృణీష్వ వై
'ధర్మాన్ని తెలిసినవారు దాన్ని స్వీకరించండి. నువ్వు ఇంకొక కుమారుణ్ని ఎంచుకో.'
ఉవాచ వదతాం శ్రేష్టో జ్యేష్ఠం తం గర్హయన్సుతమ్
మాటలో శ్రేష్ఠుడైన వాడు, పెద్ద కుమారుణ్ని నిందిస్తూ ఇలా చెప్పాడు.
మామనాదృత్య దుర్బుద్ధే యదహం తవ దేశికః
'ఓ మూర్ఖుడా! నేనే నీ గురువు అయినా నన్ను పట్టించుకోకుండా'
యస్త్వం మే త్దృదయాజ్జాతో వయః స్వం న ప్రయచ్ఛసి
'నా హృదయంలోంచి పుట్టిన నీవు, నీ యవ్వనాన్ని నాకు ఇవ్వడం లేదు.'
తుర్వసో ప్రతిపద్యస్వ పాప్మానం జరయా సహ
'తుర్వసుడు పాపాన్ని, వృద్ధాప్యంతో కలిపి స్వీకరించు.'
జరాయాం బహవో దోషాః పానభోజన కారితాః
వృద్ధాప్యంలో అనేక దోషాలు ఉంటాయి, అవి తినిపించడమూ, తాగించడమూ వల్ల కలుగుతాయి.
యస్త్వం మే త్దృదయాజ్జాతో వయః స్వం న ప్రయచ్ఛసి
'నా హృదయంలోంచి పుట్టిన నీవు, నీ యవ్వనాన్ని నాకు ఇవ్వడం లేదు.'
సంకీర్ణేషు చ ధర్మేణ ప్రతిలోమనరేషు చ
మిశ్రమ కులాల్లో, వ్యతిరేక వంశాలలో, ధర్మానికి విరుద్ధంగా,