రేణుకాయాం కమల్యాం తు తపోధృతిసమాధినా
రేణుకా, కమల అనే ఇద్దరిలో, తపస్సు, ధైర్యం, ధ్యానం ద్వారా,
సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్
అతడు అన్ని విద్యలలో అగ్రస్థానాన్ని, ధనుర్వేదంలో నిపుణతను సాధించాడు.
ఔర్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః
ఔర్వుడు, ఋచీకుడు, సత్యవతి అనే మహాత్ముడి సంతానంగా,
మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునః పుచ్ఛః కనిష్ఠకః
మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.
జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాన్వయవర్ద్ధనః
భృగువు అనుగ్రహంతో జన్మించిన వాడు, కౌశిక వంశాన్ని పెంపొందించాడు.
హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియతః స వై
హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో, అతడిని పశువుగా నియమించారు.
దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతో ఽభవత్
దేవతలు అతడిని ఇచ్చినందువల్ల, అతడికి దేవరాత అనే పేరు వచ్చింది.
మధుచ్ఛన్దాదయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ
మధుచ్ఛందుడు, కృతదేవుడు, ధ్రువుడు, అష్టకుడు మరియు ఇతరులు,
తేషాఙ్గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్
వారి వంశాలు అనేకంగా ఉన్నాయి, ఆ మహాత్ములైన కౌశికులవారు.
ఉదుంబరాశ్చ వాతడ్యాస్తలకాయనచాన్ద్రవాః
ఉదుంబరులు, వాతడ్యులు, తలకాయనులు, చాంద్రవులు,
బభ్రవః పణినస్ఛైవ ధ్యానజప్యాస్తథైవ చ
బభ్రవులు, పణినులు, ధ్యానం, జపంలో నిమగ్నులైనవారు కూడా,
దేవలా యామదూతాశ్చ శాలఙ్కాయనబాష్కలాః
దేవళులు, యమదూతలు, శాలంకాయనులు, బాష్కలులు,
ఋష్యన్తరవివాహ్యాస్తే బహబః కౌశికాః స్మృతాః
ఇతర ఋషులతో వివాహం చేసుకున్న కౌశికులు అనేకమంది అని గుర్తించబడ్డారు.
విశ్వామిత్రస్య పుత్రాణాం శునఃశేఫో ఽగ్రజః స్మృతః
విశ్వామిత్రుని కుమారుల్లో శునఃశేఫుడు పెద్దవాడిగా గుర్తించబడ్డాడు.
అష్టకస్య సుతో లౌహిః ప్రోక్తో జహ్నుగణో మయా
అష్టకునికి కుమారుడు లౌహి అని, జహ్ను వంశాన్ని నేను చెప్పాను.
కింలక్షణేన ధర్మేణ తపసేహ శ్రుతేన వా
ఏ లక్షణంతో, ఏ ధర్మంతో, ఏ తపస్సుతో లేదా ఏ విద్యతో,
యేనయేనాభిధానేన బ్రాహ్మణ్యం క్షత్రియా గతాః
ఏ పేరుతోనైనా, క్షత్రియులు బ్రాహ్మణుల స్థితిని పొందారు.
ఏవముక్తస్తతో వాక్యమబ్రవీదిదమర్థవత్
ఇలా అడిగినప్పుడు, అతడు అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
ధర్మాభికాఙ్క్షీ యజతే న ధర్మఫలమశ్నుతే
ధర్మాన్ని ఆశిస్తూ యజ్ఞం చేసేవాడు, ధర్మఫలాన్ని పొందడు.
రాగమోహాన్వితో హ్యన్తే పావనార్థం దదాతి యః
రాగమోహాలతో నిండినవాడు, చివర్లో పవిత్రత కోసం దానం చేస్తాడు.
తస్య ధర్మప్రవృత్తస్య హింసకస్య దురాత్మనః
అటువంటి ధర్మంలో నిమగ్నమై, హింసకుడు మరియు దుష్టుడైనవాడికి,
సంక్లిష్టం కర్మణా దానం న తిష్ఠతి దురాత్మనః
దుష్టుడైనవాడు అపవిత్రమైన చేతలతో చేసిన దానం నిలవదు.
కామాననభి సంధాయ యజతే చ దదాతి చ
కామాలను మనసులో పెట్టుకోకుండా యజ్ఞం చేసి, దానం చేసేవాడు—
దానేన భోగానాప్నోతి స్వర్గం సత్యేన గచ్ఛతి
దానంతో అనుభవాలు పొందుతాడు; సత్యంతో స్వర్గానికి చేరుతాడు.
సత్యం తు తపసః శ్రేయస్తస్మాజ్జ్ఞానం గురు స్మృతమ్
సత్యం తపస్సు కన్నా మిన్న, అందుకే జ్ఞానం మునులచే అత్యుత్తమంగా గుర్తించబడింది.
విశ్వామిత్రో నరపతిర్మాన్ధాతా సంకృతిః కపిః
విశ్వామిత్రుడు మహారాజు, మాంధాత, సంకృతి, కపి—
ఆర్ష్టిషేణో ఽజమీఢశ్చ భార్గవ్యోమస్తథైవ చ
ఆర్ష్టిషేణుడు, అజామీఢుడు, అలాగే భార్గవ్యోముడు—
రథాన్తరః శౌనకశ్చ విష్ణువృద్ధాదయో నృపాః
రథాంతరుడు, శౌనకుడు, విష్ణువృద్ధుడు మొదలైన రాజులు—
ఏతే రాజర్షయః సర్వే సిద్ధిం తు మహతీం గతాః
ఈ రాజర్షులందరూ గొప్ప సిద్ధిని సాధించారు.
అత జ్ఞర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ఆయోర్వంశం మహాత్మనః
ఇప్పుడు, మహాత్ముడు ఆయువు వంశాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, వినండి.