బ్రాహ్మణాపసదస్త్వత్త ఇత్యుక్తో మునిమబ్రవీత్
అప్పుడు నా కుమారుడు బ్రాహ్మణులలో తక్కువ స్థాయిలో ఉంటాడా? అని మునిని అడిగింది.
ఉగ్రకర్మా భవేత్పుత్రః పితుర్మాతుశ్చ కారణాత్
తండ్రి, తల్లి ఇద్దరి కారణంగా కుమారుడు ఉగ్రమైన కార్యాలు చేసే వాడవుతాడు.
ఇచ్ఛంల్లోకానపి మునే సృజేథాః కిం పునః సుతమ్
ఓ మునీ! నీవు కోరుకుంటే లోకాలను సృష్టించగలవు, మరి ఒక కుమారుడిని సృష్టించడం ఏమిటి?
కామమేవంవిధః పౌత్రో మమ స్యాత్తవ సువ్రత
అలా జరిగిపోవచ్చు, ఓ సత్ప్రవర్తన గలవాడా! నా మనవడు అలాంటి వాడిగా ఉండాలి.
తతః ప్రసాదమకరోత్స తస్యాస్తపసో బలాత్
తర్వాత ఆమె తపస్సు బలంతో అతని అనుగ్రహాన్ని పొందింది.
త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రేభవిష్యతి
ఓ భాగ్యవతీ! నీవు చెప్పినట్లుగానే అవుతుంది.
తపస్యభిరతం దాన్తం జమదగ్నిం శమాత్మకమ్
తపస్సులో నిమగ్నుడై, ఇంద్రియాలను జయించిన, శాంత స్వభావమున్న జమదగ్ని జన్మించాడు.
జమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత
వైష్ణవ అగ్ని భార్య జమన నుండి జమదగ్ని జన్మించాడు.
కౌశికీ తు సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ
ఈ మహానది కౌశికీ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో రేణుకో నామ పార్థివః
ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన రేణుక అనే రాజు ప్రసిద్ధుడు.
రేణుకాయాం కమల్యాం తు తపోధృతిసమాధినా
రేణుకా, కమల అనే ఇద్దరిలో, తపస్సు, ధైర్యం, ధ్యానం ద్వారా,
సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్
అతడు అన్ని విద్యలలో అగ్రస్థానాన్ని, ధనుర్వేదంలో నిపుణతను సాధించాడు.
ఔర్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః
ఔర్వుడు, ఋచీకుడు, సత్యవతి అనే మహాత్ముడి సంతానంగా,
మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునః పుచ్ఛః కనిష్ఠకః
మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.
జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాన్వయవర్ద్ధనః
భృగువు అనుగ్రహంతో జన్మించిన వాడు, కౌశిక వంశాన్ని పెంపొందించాడు.
హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియతః స వై
హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో, అతడిని పశువుగా నియమించారు.
దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతో ఽభవత్
దేవతలు అతడిని ఇచ్చినందువల్ల, అతడికి దేవరాత అనే పేరు వచ్చింది.
మధుచ్ఛన్దాదయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ
మధుచ్ఛందుడు, కృతదేవుడు, ధ్రువుడు, అష్టకుడు మరియు ఇతరులు,
తేషాఙ్గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్
వారి వంశాలు అనేకంగా ఉన్నాయి, ఆ మహాత్ములైన కౌశికులవారు.
ఉదుంబరాశ్చ వాతడ్యాస్తలకాయనచాన్ద్రవాః
ఉదుంబరులు, వాతడ్యులు, తలకాయనులు, చాంద్రవులు,
బభ్రవః పణినస్ఛైవ ధ్యానజప్యాస్తథైవ చ
బభ్రవులు, పణినులు, ధ్యానం, జపంలో నిమగ్నులైనవారు కూడా,
దేవలా యామదూతాశ్చ శాలఙ్కాయనబాష్కలాః
దేవళులు, యమదూతలు, శాలంకాయనులు, బాష్కలులు,
ఋష్యన్తరవివాహ్యాస్తే బహబః కౌశికాః స్మృతాః
ఇతర ఋషులతో వివాహం చేసుకున్న కౌశికులు అనేకమంది అని గుర్తించబడ్డారు.
విశ్వామిత్రస్య పుత్రాణాం శునఃశేఫో ఽగ్రజః స్మృతః
విశ్వామిత్రుని కుమారుల్లో శునఃశేఫుడు పెద్దవాడిగా గుర్తించబడ్డాడు.
అష్టకస్య సుతో లౌహిః ప్రోక్తో జహ్నుగణో మయా
అష్టకునికి కుమారుడు లౌహి అని, జహ్ను వంశాన్ని నేను చెప్పాను.
కింలక్షణేన ధర్మేణ తపసేహ శ్రుతేన వా
ఏ లక్షణంతో, ఏ ధర్మంతో, ఏ తపస్సుతో లేదా ఏ విద్యతో,
యేనయేనాభిధానేన బ్రాహ్మణ్యం క్షత్రియా గతాః
ఏ పేరుతోనైనా, క్షత్రియులు బ్రాహ్మణుల స్థితిని పొందారు.
ఏవముక్తస్తతో వాక్యమబ్రవీదిదమర్థవత్
ఇలా అడిగినప్పుడు, అతడు అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
ధర్మాభికాఙ్క్షీ యజతే న ధర్మఫలమశ్నుతే
ధర్మాన్ని ఆశిస్తూ యజ్ఞం చేసేవాడు, ధర్మఫలాన్ని పొందడు.
రాగమోహాన్వితో హ్యన్తే పావనార్థం దదాతి యః
రాగమోహాలతో నిండినవాడు, చివర్లో పవిత్రత కోసం దానం చేస్తాడు.