తవాపి పుత్రం కల్యాణి ధృతిమన్తం తపోధనమ్
నీకు కూడా ఓ మంగళకరమైనవాడా, ధైర్యమూ తపస్సు సంపద కలిగిన కుమారుడు పుట్టుతాడు.
ఏవముక్త్వా తు తాం భార్యామృచీకో భృగునన్దనః
ఇలా తన భార్యతో చెప్పి, భృగునందనుడైన ఋచీకుడు మౌనంగా ఉన్నాడు.
గాధిః సదారస్తు తదా ఋచీకాశ్రమమభ్యగాత్
ఆ సమయంలో గాధి తన భార్యతో కలిసి ఋచీక మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
చరుద్వయం గృహీత్వా తు ఋషేః స్త్యవతీ తదా
ఆ సమయంలో సత్యవతి ఆ ఋషి తయారు చేసిన రెండు నివేద్యాలను తీసుకుంది.
మాతా తు తస్యై దైవైన దుహిత్రే స్వచరుం దదౌ
దైవకృపతో, తల్లి తన నివేద్యాన్ని కుమార్తెకు ఇచ్చింది.
అథ సత్యవతీ గర్భం క్షత్రియాన్తకరం శుభమ్
తర్వాత సత్యవతి క్షత్రియులను సంహరించబోయే పవిత్రమైన శిశువును గర్భంలో ధరించింది.
తామృచీకస్తతో దృష్ట్వా యోగేనాప్యవమృశ్య చ
అది చూసిన ఋచీకుడు తన యోగశక్తితో ఆ విషయం తెలుసుకున్నాడు.
మాత్రాసి వఞ్చితా భద్రే చరువ్యత్యాసహేతునా
ఓ భాగ్యవతీ! నివేద్యాల మార్పు వల్ల నీవు నీ తల్లి చేత మోసపోయావు అని అన్నాడు.
మాతా జనిష్యతే చాపి తథా భూతం తపోధనమ్
నీ తల్లి కూడా అలాగే ఒక బిడ్డను కనబోతుంది, ఓ తపోధనుడా!
ఏవముక్తా మహాభాగా భర్త్రా సత్యవతీ తదా
భర్త ఇలా చెప్పినప్పుడు, ఆ మహాభాగ సత్యవతి,
బ్రాహ్మణాపసదస్త్వత్త ఇత్యుక్తో మునిమబ్రవీత్
అప్పుడు నా కుమారుడు బ్రాహ్మణులలో తక్కువ స్థాయిలో ఉంటాడా? అని మునిని అడిగింది.
ఉగ్రకర్మా భవేత్పుత్రః పితుర్మాతుశ్చ కారణాత్
తండ్రి, తల్లి ఇద్దరి కారణంగా కుమారుడు ఉగ్రమైన కార్యాలు చేసే వాడవుతాడు.
ఇచ్ఛంల్లోకానపి మునే సృజేథాః కిం పునః సుతమ్
ఓ మునీ! నీవు కోరుకుంటే లోకాలను సృష్టించగలవు, మరి ఒక కుమారుడిని సృష్టించడం ఏమిటి?
కామమేవంవిధః పౌత్రో మమ స్యాత్తవ సువ్రత
అలా జరిగిపోవచ్చు, ఓ సత్ప్రవర్తన గలవాడా! నా మనవడు అలాంటి వాడిగా ఉండాలి.
తతః ప్రసాదమకరోత్స తస్యాస్తపసో బలాత్
తర్వాత ఆమె తపస్సు బలంతో అతని అనుగ్రహాన్ని పొందింది.
త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రేభవిష్యతి
ఓ భాగ్యవతీ! నీవు చెప్పినట్లుగానే అవుతుంది.
తపస్యభిరతం దాన్తం జమదగ్నిం శమాత్మకమ్
తపస్సులో నిమగ్నుడై, ఇంద్రియాలను జయించిన, శాంత స్వభావమున్న జమదగ్ని జన్మించాడు.
జమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత
వైష్ణవ అగ్ని భార్య జమన నుండి జమదగ్ని జన్మించాడు.
కౌశికీ తు సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ
ఈ మహానది కౌశికీ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో రేణుకో నామ పార్థివః
ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన రేణుక అనే రాజు ప్రసిద్ధుడు.
రేణుకాయాం కమల్యాం తు తపోధృతిసమాధినా
రేణుకా, కమల అనే ఇద్దరిలో, తపస్సు, ధైర్యం, ధ్యానం ద్వారా,
సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్
అతడు అన్ని విద్యలలో అగ్రస్థానాన్ని, ధనుర్వేదంలో నిపుణతను సాధించాడు.
ఔర్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః
ఔర్వుడు, ఋచీకుడు, సత్యవతి అనే మహాత్ముడి సంతానంగా,
మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునః పుచ్ఛః కనిష్ఠకః
మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.
జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాన్వయవర్ద్ధనః
భృగువు అనుగ్రహంతో జన్మించిన వాడు, కౌశిక వంశాన్ని పెంపొందించాడు.
హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియతః స వై
హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో, అతడిని పశువుగా నియమించారు.
దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతో ఽభవత్
దేవతలు అతడిని ఇచ్చినందువల్ల, అతడికి దేవరాత అనే పేరు వచ్చింది.
మధుచ్ఛన్దాదయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ
మధుచ్ఛందుడు, కృతదేవుడు, ధ్రువుడు, అష్టకుడు మరియు ఇతరులు,
తేషాఙ్గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్
వారి వంశాలు అనేకంగా ఉన్నాయి, ఆ మహాత్ములైన కౌశికులవారు.
ఉదుంబరాశ్చ వాతడ్యాస్తలకాయనచాన్ద్రవాః
ఉదుంబరులు, వాతడ్యులు, తలకాయనులు, చాంద్రవులు,