తం నివార్య తదాబ్రహ్మా తారాం పప్రచ్ఛ సంశయమ్
అప్పుడు బ్రహ్మా వారిని ఆపి, తారను ఆ సందేహం గురించి అడిగాడు.
సా ప్రాఞ్జలిరువాచేదం బ్రహ్మాణం వరదం ప్రభుమ్
ఆమె చేతులు జోడించి, వరదుడైన బ్రహ్మాదేవునికి ఇలా చెప్పింది.
తతః సుతముపాఘ్రాయ సోమో రాజా ప్రజాపతిః
తర్వాత ప్రాణికుల అధిపతి సోముడు తన కుమారునిని ముద్దాడాడు.
ప్రతిఘస్రం చ గగనే సమభ్యుత్తిష్ఠతే బుధః
ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూ, బుధుడు గొప్ప తేజంతో పైకి లేచాడు.
తస్య పుత్రో మహాతేజా బభూవైలః పురూరవాః
అతని కుమారుడైన మహాతేజస్సు గల పురూరవుడు జన్మించాడు.
ప్రసహ్య ధర్షితస్తత్ర వివశో రాజయక్ష్మణా
అక్కడ అతడు బలవంతంగా రోగంతో బాధపడి, అసహాయంగా అయ్యాడు.
జగామ శరణాయాథ పితరం సో ఽత్రిమేవ తు
అప్పుడు అతడు ఆశ్రయానికి తన తండ్రి అత్రిని చేరాడు.
స రాజయక్ష్మణా ముక్తః శ్రీయా జజవాల సర్వశః
రాజయోగ్య రోగం నుండి విముక్తుడై, అతడు అన్ని వైపులా కాంతితో మెరిసిపోయాడు.
వంశం తస్య ద్విజశ్రేష్ఠా కీర్త్యమానం నిబోధత
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అతని వంశవృత్తాంతాన్ని మీరు వినండి.
సౌమ్యస్య చన్మ శ్రుత్వైవం సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
సౌమ్యుని జన్మకథను వినినవారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మాణ్డే మహాపురాణే వాయుప్రోక్తే మధ్యమభాగే తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదే సోమసౌమ్యయోర్జన్మకథనం నామ పఞ్చషష్టితమో ఽధ్యాయః
ఇలా వాయుదేవుడు చెప్పిన శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో మధ్యభాగంలోని ఉపొద్ధాత పాదంలో సోముడు, సౌమ్యుడు జన్మించిన కథ చెప్పిన అరవై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
తేజస్వీ దానశీలశ్చ యజ్వా విపులదక్షిణః
అతడు తేజోవంతుడు, దానశీలి, యజ్ఞాలు చేసే వాడు, విరాళాలు విరివిగా ఇచ్చేవాడు.
ఆహర్త్తా జాగ్నిహోత్రస్య యజ్ఞానాం చ మహీపతిః
అతడు అగ్నిహోత్రాది యజ్ఞాలను నిర్వహించే యజమాని, భూమిపై రాజు.
అతీవ త్రిషు లోకేషు రూపేణాప్రతిమో ఽభవత్
మూడు లోకాలలో అతని అందానికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు.
ఉర్వశీ వరయామాస హిత్వా మానం యశస్వినీ
పెద్దమనస్సుతో ప్రసిద్ధురాలైన ఉర్వశి అతడిని వరంగా కోరుకుంది.
సప్త షట్సప్త చాష్టౌ చ దశ చాష్టౌ చ వీర్యవాన్
అతడు శక్తిశాలి, అతనికి ఏడుగురు, ఆరుగురు, ఏడుగురు, ఎనిమిది, పది, ఎనిమిది మంది కుమారులు ఉన్నారు.
అలకాయాం విశాలాయాం నన్దనే చ వనోత్తమే
అలకా అనే విస్తారమైన నగరంలో, నందన అనే అతి ఉత్తమమైన అరణ్యంలో,
ఉత్తరాంశ్చ కురూన్ప్రాప్య కలాపగ్రామమేవ చ
ఉత్తర కురు దేశాన్ని చేరుకొని, కలాప గ్రామానికీ వెళ్లి,
ఉర్వశ్యా మహితో రాజా రేమే పరమయా ముదా
ఉర్వశి ఎంతో గౌరవంతో ఆదరించిన ఆ రాజు, పరమానందంతో ఆనందించాడు.
ఉత్సృజ్య తం చ సంప్రాప్తా తన్నో బ్రూహి చ దుష్కృతమ్
ఆమె అతన్ని వదిలేసి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయింది. ఇప్పుడు, ఆమె చేసిన దోషం ఏమిటో మాకు చెప్పు.
ఆత్మనః శాపమోక్షార్థం నియమం సా చకార తు
తన శాపం నుండి విముక్తి పొందేందుకు, ఆమె ఒక నియమాన్ని ఆచరించింది.
ద్వౌ మేషౌ శయనాభ్యాశే సా తావద్ధ్యవతిష్ఠతే
ఆమె పడక దగ్గర రెండు మేకలు ఉండగా, ఆమె వాటితో అక్కడే ఉండిపోయింది.
యద్యేష సమయో రాజన్యావత్కాలశ్చ తే దృఢః
ఈ ఒప్పందం, మహారాజా, ఎంతకాలం కావాలన్నా నీవు దృఢంగా పాటిస్తావా?
తస్యాస్తం సమయం సర్వం స రాజా పర్యపాలయత్
ఆమె చెప్పిన అన్ని నియమాలను ఆ రాజు పూర్తిగా పాటించాడు.
వర్షాణ్యథ చతుఃషష్టిం తద్భక్త్యా శాపమోహితా
ఆ శాప ప్రభావంతో, భక్తితో ఆరుబయటగా అరవై నాలుగు సంవత్సరాలు ఆమెకు సేవ చేశాడు.
చిన్తయధ్వం మహాభాగా యథా సా తు వరాఙ్గనా
మహాభాగ్యవంతులారా! ఆ అతి శ్రేష్ఠమైన స్త్రీ ఎలా ఉందో మీరు ఆలోచించండి.
తతో విశ్వాపసుర్నామ గన్ధర్వః సుమహామతిః
తర్వాత విశ్వావసు అనే గొప్ప జ్ఞానమున్న గంధర్వుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
తస్యాస్తు విరహేణాసౌ భ్రమమాణస్త్వథోర్వశీమ్
ఆమె వేరుపడటంతో బాధపడి, ఉర్వశిని వెతుకుతూ తిరిగాడు.
గన్ధర్వానుపధావేతి స తచ్చక్రే ఽథ తే దదుః
ఆయన గంధర్వులను వెంబడించాడు. వారు అతనికి మార్గదర్శనం ఇచ్చారు.
ఏకో ఽగ్నిః పూర్వమాసీద్వై ఐలస్తం త్రీనకల్పయత్
ఒకప్పుడు ఒక్క అగ్ని మాత్రమే ఉండేది; ఐలుడు దానిని మూడు భాగాలుగా విభజించాడు.