కథం సీతా సముత్పన్న కృష్యమాణ యశస్వినీ
పొలం దున్నుతున్నప్పుడు, యశస్సుతో ప్రసిద్ధి చెందిన సీత ఎలా జన్మించిందో చెప్పు.
అగ్నిక్షేత్రే కృష్యమాణే అశ్వమేధే మహాత్మనః
అగ్నిక్షేత్రంలో అశ్వమేధ యాగం జరుగుతున్నప్పుడు పొలం దున్నారు.
సీరధ్వజానుజాతస్తు భానుమాన్నామ మైథిలః
సీరధ్వజునికి తమ్ముడిగా మిథిలా రాజైన భానుమాన్ జన్మించాడు.
తస్య భానుమతః పుత్రః ప్రద్యుమ్నశ్చ పతాపవాన్
భానుమాన్ కుమారుడిగా పరాక్రమశాలి ప్రద్యుమ్నుడు జన్మించాడు.
ఊర్జవహాత్సనద్వాజః శకునిస్తస్య చాత్మజః
ఊర్జవహుని కుమారుడు సనద్వాజుడు, అతని కుమారుడు శకుని.
సుతోపస్తస్య దాయాదః సుశ్రుతస్తస్య చాత్మజః
శకునికి వారసుడిగా సుతోపుడు, సుతోపునికి కుమారుడిగా సుశ్రుతుడు జన్మించాడు.
విజయస్య క్రతుః పుత్ర- క్రతోశ్చ సునయః స్మతః
విజయునికి కుమారుడు క్రతువు, క్రతునికి కుమారుడు సునయుడు అని చెబుతారు.
ధృతేస్తు బహులాశ్వో ఽభూద్బహులాశ్వసుతః కృతిః
ధృతికి కుమారుడిగా బహులాశ్వుడు, బహులాశ్వునికి కుమారుడు కృతి.
ఇత్యేతే మైథిలాః ప్రోక్తాః సోమస్యాపి నిబోధత
ఇలా మిథిలా వంశస్థులు వివరించబడ్డారు. ఇప్పుడు సోముని వంశాన్ని వినండి.
ఏతి శ్రీబ్రహ్మాణ్డే మహాపురాణే వాయుప్రోక్తే మధ్యమభాగే తృతీయే ఉపోద్ధాతపాదే నిమివంశానుకీర్తనం నామ చతుఃషష్టితమో ఽధ్యాయః
ఇదే శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయువు చెప్పిన మద్యభాగంలో, మూడవ ఉపోద్ధాతపాదంలో, నిమివంశానుకీర్తనం అనే అరవై నాలుగవ అధ్యాయం.
తత్రాత్రిః సర్వలోకానాం తస్థౌ స్వేనౌజసా వృతః
అక్కడ అన్ని లోకాల మధ్యలో అత్రి తన స్వశక్తితో నిలిచాడు.
కాష్ఠకుడ్యశిలాభూత ఊర్ద్ధ్వబాహుర్మహాద్యుతిః
అతడు చేతులు పైకి ఎత్తి, ప్రకాశవంతంగా, కలప, గోడలు, రాళ్లతో తయారైన రూపంలో కనిపించాడు.
త్రీణి వర్షసహస్రాణి దివ్యానీతి హి నః శ్రుతమ్
మూడువేల దివ్య సంవత్సరాలు అని మేము విన్నాము.
సోమత్వం తనురాపేదే మహాబుద్ధిః స వై ద్విజః
అతడు మహా బుద్ధిశాలి, ఆ ద్విజుడు సోముని రూపాన్ని ధరించాడు.
నేత్రాభ్యా మస్రవత్సోమో దశధా ద్యోతయన్ దిశః
అతని కన్నుల నుంచి సోముడు ప్రవహిస్తూ, పది దిశల్లో ప్రకాశించాడు.
సమేత్య ధారయామాసుర్న చ తాః సమశక్నువన్
వారు కలసి ఆ ప్రవాహాన్ని ఆపేందుకు ప్రయత్నించారు, కానీ ఆగలేకపోయారు.
పపాత భాసయంల్లోకాఞ్ఛీతాంశుః సర్వభావనః
అతడు చల్లని కిరణాలతో అన్ని లోకాలను ప్రకాశింపజేస్తూ, సమస్త ప్రాణులకు పోషకుడై కింద పడిపోయాడు.
తతః సహాభిః శీతాంశుర్నిపపాత వసుంధరామ్
అనంతరం తనతో పాటు ఉన్నవారితో ఆ చల్లని కిరణాలవాడు vasuṃdharām పైకి దిగిపోయాడు.
రథమారోపయామాస లోకానాం హితకామ్యయా
అతడు లోకాల మేలుకోసం రథంపై ఎక్కాడు.
యుక్తే వాజిసహస్రేణ రథే ఽధ్యాస్తేతి నఃశ్రుతమ్
వెయ్యి గుర్రాలు కలిసిన రథంలో అతడు కూర్చున్నాడని మేము విన్నాము.
తుష్టువుర్బ్రహ్మణః పుత్రా మానసాః సప్త విశ్రుతాః
బ్రహ్మకు ప్రసిద్ధమైన ఏడుగురు మానస పుత్రులు అతడిని స్తుతించారు.
ఋగ్భిర్యజుర్భిర్బహుభిరథర్వాఙ్గిరసైరపి
వారు ఋగ్వేద, యజుర్వేద, అథర్వాంగిరస సంహితలతో ఎన్నో స్తోత్రాలు పాడారు.
ఆప్యాయమానం లోకాంస్త్రీన్భావయామాస సర్వశః
అతడు మూడు లోకాలన్నీ సంపూర్ణంగా పోషించి, అభివృద్ధి చేశాడు.
త్రిఃసప్తకృత్వో ఽతియశాశ్చకారాభిప్రదక్షిణమ్
అతడు వారిని మూడుసార్లు ఏడుసార్లు చుట్టి, అత్యంత మహిమతో ప్రదక్షిణ చేశాడు.
ఓషధ్యస్తాః సముద్భూతాస్తేజసా ఖం జ్వలత్యుత
అతని తేజంతో పుట్టిన ఔషధాలు ఆకాశంలో ప్రకాశించాయి.
పోష్టా హి భగవాన్సోమో జగతో హి ద్విజోత్తమాః
భగవంతుడైన సోముడు నిజంగా జగత్తుకు పోషకుడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
తవస్తేపే మహాభాగః సమానాం నవతీర్దశ
ఆ మహాభాగుడు వారి మధ్య తొంభై రోజులు తపస్సు చేశాడు.
విభుస్తాసాం ముదా సోమః ప్రఖ్యాతఃస్వేన కర్మణా
విశ్వవ్యాప్తుడైన సోముడు తన కార్యంతో ఆనందంగా వారిలో ప్రసిద్ధి పొందాడు.
బీజౌషధీనాం విప్రాణామపాం చ ద్విజసత్తమాః
ఔషధాలకు, ద్విజులకు, జలాలకు ఆయనే విత్తనం, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
లోకాన్వై భావయామాస తేజస్వీ తపతాం వరః
తేజోవంతుడైన తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వాడు లోకాలను అభివృద్ధి చేశాడు.