శకానాం పహ్లవానాం చ ధర్మం నిరసదచ్యుతః
అవిచలుడైన అతడు శకులూ, పహ్లవులూ పాటించే ధర్మాన్ని తొలగించాడు.
కథం స సగరో రాజా గరేణ సహ జజ్ఞివాన్
రాజైన సాగరుడు గరేణుడితో కలిసి ఎలా పుట్టాడో చెప్పండి.
ధర్మాన్కులోచితాన్క్రుద్ధో రాజా నిరసదచ్యుతః
రాజు కోపంతో, వారి వంశానికి తగిన ధర్మాలను అవిచలుడై తొలగించాడు.
హైహయైస్తాలజఙ్ఘైశ్చ శకైః సార్ద్ధం సమాగతైః
హైహయులు, తాళజంఘులు, శకులు కలిసి అక్కడ చేరారు.
హైహయార్థం పరాక్రాన్తా ఏతే పఞ్చ గణాస్తదా
హైహయుల కోసం ఆ ఐదు వర్గాలు ముందుకు వచ్చాయి.
వనం ప్రవిశ్య ధర్మాత్మా సహ పత్న్యా తపో ఽచరత్
తన భార్యతో కలిసి అరణ్యంలోకి వెళ్లి, ధర్మాత్ముడు తపస్సు చేశాడు.
వృద్ధత్వాద్దుర్బలత్వాచ్చ హ్యన్తరా స మమార చ
వృద్ధాప్యం, బలహీనత వల్ల మధ్యలోనే అతడు మరణించాడు.
సపత్న్యా తు గరస్తస్యై దత్తో గర్భజిఘాంసయా
సపత్ని గర్భాన్ని నాశనం చేయాలని ఆలోచించి ఆమెకు గరాన్ని ఇచ్చింది.
ఔర్వస్తం భార్గవో దృష్ట్వా కారుణ్యాద్ధి న్యవర్త్తయత్
భార్గవునైన ఔర్వుడు ఇది చూసి, దయతో ఆపేశాడు.
వ్యజాయత మహాబాహుం సగరం నామ ధర్మికమ్
బలమైన భుజాలు కలిగి, ధర్మమయుడైన సాగరుడు పుట్టాడు.
అధ్యాప్య వేదాఞ్ఛాస్త్రాణి తతో ఽస్త్రం ప్రత్యపాదయత్
వేదాలు, శాస్త్రాలు నేర్పి, ఆ తరువాత అతనికి అస్త్రాన్ని ఇచ్చాడు.
పహ్లవాంశ్చైవ నిఃశేషాన్కర్తుం వ్యవసితో నృపః
రాజు పహ్లవులను పూర్తిగా నాశనం చేయాలని సంకల్పించాడు.
వసిష్ఠం శరణం సర్వే సంప్రాప్తాః శరణైషిణః
శరణార్థులు అందరూ వసిష్ఠుని వద్దకు రక్షణ కోసం వచ్చారు.
సగరం వారయామాస తేషాం దత్త్వాభయం తథా
వారి భద్రతను ఇచ్చి, సాగరుడిని ఆపేశాడు.
జఘాన ధర్మం వై తేషాం వేషాన్యత్వం చకార హ
ఆయన వారి ధర్మాన్ని నాశనం చేసి, వారికి వేరే రూపాన్ని కలిగించాడు.
యవనానాం శిరః సర్వం కాంబోజానాం తథైవ చ
ఆయన యవనులందరి తలలను, అలాగే కాంబోజుల తలలను కూడా తీసేశాడు.
నిఃస్వాధ్యాయవషట్కారాః కృతాస్తేన మహాత్మనా
ఆ మహాత్ముడు వారిని వేదపఠనానికి, వషట్ ఉచ్చారణకు దూరంగా చేసేశాడు.
కలిస్పర్శా మహిషికా దార్వస్ఛోలాః ఖశాస్తథా
కలియుగం తాకినప్పుడు, మహిషికులు, దార్వులు, శోలులు, ఖశులు కూడా అలాగే మారిపోయారు.
వసిష్ఠవచనాత్పూర్వం సగరేణ మహాత్మనా
వశిష్ఠుని మాటలకు ముందుగా, సగరుడు అనే మహాత్ముడు
అశ్వం వై చారయామాస వాజిమేధాయ దీక్షితః
వాజపేయ యాగానికి దీక్ష తీసుకుని, గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టి సంచరింపజేశాడు.
వేలాసమీపే ఽపహృతో భూమిం చైవ ప్రవేశితః
ఆ గుర్రం తీరున దగ్గర పట్టుకొని, భూమిలోకి చొప్పించారు.
ఆసేదుశ్చ తతస్తస్మిన్ఖనన్తస్తే మహార్మవే
అప్పుడా వారు అక్కడికి చేరి, ఆ గొప్ప గర్భంలో త్రవ్వడం ప్రారంభించారు.
విష్ణుం కపిలరూపేణ హంసం నారాయణం ప్రభుమ్
వారు కపిలుడైన విష్ణువును, మునివేషంలో నారాయణుడిని దర్శించారు.
దగ్ధాః పుత్రాస్తదా సర్వేచత్వారస్త్వవశేషితాః
అప్పుడు సగరుని కుమారులందరూ కాలిపోయి, నలుగురు మాత్రమే మిగిలారు.
శూరః పఞ్చజనశ్చైవ తస్య వంశకరాః ప్రభోః
శూరుడు, పంచజనుడు ఆ ప్రభువు వంశాన్ని కొనసాగించినవారు అయ్యారు.
అక్షయత్వం స్వవంశస్య వాజిమేధశతం తథా
తన వంశానికి అక్షయత్వం, వంద అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని పొందాడు.
తం సముద్రో ఽశ్వమాదాయ వవన్దే సరితాంపతిః
సముద్రుడు ఆ గుర్రాన్ని తీసుకొని, నదుల అధిపతికి నమస్కరించాడు.
తం చాశ్వమేధికం సో ఽశ్వం సముద్రాత్ప్రాప్య పార్థివః
ఆ రాజు, ఆ అశ్వమేధ గుర్రాన్ని సముద్రం నుండి పొందాడు.
షష్టిం పుత్రసహస్రాణి దగ్ధాన్యస్య రుషా విభో
ఆయన కోపంతో అరువదివేలు కుమారులు కాలిపోయారు, ప్రభూ.
పుత్రాణాం తు సహస్రాణి షష్టిస్తు ఇతి నః శ్రుతమ్
అరవై వేల మంది కుమారులు ఉన్నారని మేము విన్నాము.