జ్ఞాత్వైవమేతదాఖ్యానం నా విధిర్భక్షయేద్బుధః
ఈ కథను తెలుసుకున్న జ్ఞాని, అలాంటి ఆహారం తినకూడదు.
ఏతన్మాంసస్య మాంసత్వం ప్రవదన్తి మనీషిణః
మాంసం యొక్క అసలైన స్వభావం ఇదే అని పండితులు చెబుతారు.
ఇన్ద్రస్య వృషభూతస్య కకుత్స్థో జయతే పురా
పురాతన కాలంలో వృషభుడైన ఇంద్రుని నుండి కాకుత్సుడు జన్మించాడు.
అనేనాస్తు కకుత్స్థస్య పృథుశ్చానేన స స్మృతః
ఆయన వల్ల కాకుత్సుడు, అలాగే అతని వల్ల పృథు అని గుర్తించబడతారు.
అన్ధ్రాత్తు యువనాశ్వస్తు శావస్తస్తస్య చాత్మజః
అంధ్రుని నుండి యువనాశ్వుడు, అతని కుమారుడు శావస్తుడు పుట్టారు.
శ్రావస్తస్య తు దాయాదో బృహదశ్వో మహాయశాః
శ్రావస్తుడి వారసుడు, మహా కీర్తి కలిగిన బృహదశ్వుడు.
యస్తు ధున్ధువధాద్రాజా ధున్ధుమారత్వమాగతః
ధుంధును సంహరించిన రాజు, ఆ తరువాత 'ధుంధుమారుడు' అనే పేరును పొందాడు.
యదర్థం కువలాశ్వస్య ధున్ధుమారత్వమాగతమ్
కువలాశ్వుడు ఎందుకు 'ధుంధుమారుడు' అనే పేరును పొందాడో తెలుసుకోవాలా?
సర్వే విద్యాసు నిష్ణాతా బలవన్తో దురాసదాః
వారు అందరూ విద్యల్లో నిపుణులు, బలవంతులు, ఓడించలేని వారు.
కువలాశ్వం మహావీర్యం శూరముత్తమధార్మికమ్
కువలాశ్వుడు మహా వీరుడు, ధైర్యవంతుడు, అత్యంత ధర్మపరుడు.
పుత్రసంక్రామితశ్రీస్తు వనం రాజా వివేశ హ
రాజు తన వైభవాన్ని కుమారుడికి అప్పగించి, అరణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రయాస్యన్తముతఙ్కస్తు బ్రహ్మర్షిః ప్రత్యవారయత్
అతడు వెళ్లిపోతుండగా బ్రహ్మర్షి ఉతంకుడు అతన్ని ఆపాడు.
నిరుద్విగ్నస్తపస్ఛర్తుం న హి శక్రో ఽపి పార్థివ
ఓ రాజా, అక్కడ ఇంద్రుడికూడా భయములేక తపస్సు చేయడం సాధ్యం కాదు.
సముద్రో వాలుకాపూర్ణస్తత్ర తిష్ఠతి భూపతే
అక్కడ, ఓ భూమిపతి, ఇసుకతో నిండిన సముద్రం ఉంది.
అన్తర్భూమిగతస్తత్ర వాలుకాన్తర్హితో మహాన్
అక్కడ భూమిలో, ఇసుకలో దాగి ఒక గొప్ప ప్రాణి ఉంది.
శేతే లోకవినాశాయ తప ఆస్థాయ దారుణమ్
అతడు లోకాలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించి, భయంకరమైన తపస్సు చేస్తూ అక్కడ పడుకుని ఉన్నాడు.
యదా తదా మహీ తత్ర చలతి స్మ సకాననా
అప్పుడు అక్కడ భూమి, అడవులతో కలిసి కంపించేది.
ఆదిత్యపథమావృత్య సప్తాహం భూమికంపనమ్
ఆదిత్యుని మార్గాన్ని అడ్డగించి, ఏడు రోజులు భూమి కంపించేది.
తేన రాజన్న శక్నోమి తస్మిన్స్థాతుం స్వ ఆశ్రమే
ఈ కారణంగా, ఓ రాజా, నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.
తేజస్తే సుమహద్విష్ముస్తేజసాప్యాయయిష్యతి
అతని తేజస్సు అపారమైనది, ఓ శత్రునాశకా; తపస్సుతో తన శక్తిని ఇంకా పెంచుకుంటాడు.
త్వం హి తస్య వధార్థాయ సమర్థః పృథివీపతే
ఓ భూమిపతి, అతన్ని సంహరించడానికి నీవే సమర్థుడవు.
న హి ధున్ధుర్మహావీర్యస్తేజసాల్పేన శాక్యతే
మహా బలశాలి అయిన ధుంధును తక్కువ తేజస్సుతో జయించడం సాధ్యం కాదు.
వీర్యం హి సుమహత్తస్య దేవైరపి దురాసదమ్
అతని బలం అపారమైనది, దేవతలకైనా ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టం.
కువలాశ్వం తు తం ప్రాదాత్తస్మిన్ ధున్ధునివారణే
ఆ ధుంధును సంహరించేందుకు కువలాశ్వుడిని అప్పగించారు.
భవిష్యతి ద్విజశ్రేష్ఠ ధున్ధుమారో న సంశయః
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ధుండుమారుడు తప్పక జన్మిస్తాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
జగామ స వనాయైవ తపసే శంసితవ్రతః
తన వ్రతాన్ని కట్టుబాటుగా పాటిస్తూ, అతడు తపస్సు కోసం అడవికి వెళ్లాడు.
సహక్రైరేకవింశత్యా పుత్రాణాం సహ పార్థివః
ఆ రాజు తన ఇరవై ఒకరు కుమారులతో కలిసి బయలుదేరాడు.
తమావిశత్తతో విష్ణుర్భగవాన్స్వేన తేజసా
ఆ తరువాత భగవంతుడైన విష్ణువు తన తేజంతో అతనిలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్ప్రయాతే దుర్ధర్షే దివి శబ్దో మహానభూత్
ఆ దుర్జయుడు వెళ్లినప్పుడు, ఆకాశంలో గొప్ప శబ్దం వినిపించింది.
దివ్యైః పుష్పైశ్చ తం దేవాః సంమతాత్సమవాకిరన్
దేవతలు ఆనందంగా ఆ మహానుభావుడిపై దివ్యపుష్పాలు వర్షించారు.