ప్రక్షిప్తమేవ కలయాచోపాదానారయో భవేత్
కళతో వేసినదే, ఎక్కింపు, స్వీకరణతో కూడినదే భావించాలి.
ఉచ్చరాద్విశ్వరారూఢాతథాయాష్టస్వరాతథా
ఉచ్చారణ నుంచి, విశ్వవ్యాప్త ఎక్కింపునుంచి, అలాగే ఎనిమిది స్వరాల నుంచీ.
ఏకాన్తరం చ హ్యేతేవైతమేవస్వరసత్తమః
ఓ జ్ఞానిలో ఉత్తముడా, ఇవి ఒకదాని తర్వాత ఒకటి ఇలా మారుమూలుగా ఏర్పాటయ్యాయి.
అలఙ్కారా భవన్త్యేతే త్రింశద్దేవైః ప్రకీర్త్తితాః
ఈ అలంకారాలు ముప్పైగా దేవతలు వివరించారు.
సంస్థానం చ ప్రమాణం చ వికారో లక్షణస్తథా
వాటికి రూపం, పరిమాణం, మార్పు, లక్షణాలు ఇలా ఉన్నాయి.
యథాత్మనో హ్యలఙ్కారో విపయస్తో విగర్హితః
మనకు తగని అలంకారం వేసుకుంటే అది తప్పుగా భావించబడినట్టే,
నానాభరణసంయోగా యథా నార్యా విభూషణమ్
వివిధ ఆభరణాలు కలిపి ధరించడమూ ఒక మహిళకు అలంకారంగా ఉంటుంది.
న పాదే కుణ్డలం దృష్టం న కణ్ఠే రసనా తథా
పాదంలో వడ్రంగి ఉండదు, అలాగే మెడలో హారమూ ఉండదు.
క్రియమాణో ఽప్యలఙ్కారో నాగం యశ్చైవ దర్శయత్
ఒక అలంకారం తయారుచేసినప్పుడు అది పాము ఆకారంలో ఉంటే అది సరిగ్గా కాదని భావిస్తారు.
లక్షణంపర్యవస్యాపివర్త్తికా మపివర్త్తతే
లక్షణం పూర్తయినా, ఆ నియమం అలాగే కొనసాగుతుంది.
త్రయోవింశతిశీతిస్తు విజ్ఞాతపవదైవతమ్
ఇరవై మూడు శీతల స్వరాలు దేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
తయోర్విభాగో దేవానాం లావణ్యే మార్గసంస్థితః
దేవతల మధ్య వాటి భేదం అందాల మార్గంలో స్థిరంగా ఉంది.
విపర్యయః సంవర్త్తో చ సప్తస్వరపదక్రమమ్
ఏడు స్వరాల క్రమంలో తిరుగుబాటు, లయమూ జరుగుతాయి.
పఞ్చమంమధ్యమఞ్చైవధైవతం తు నిషాదతః
పంచమ స్వరం, మధ్యమ స్వరం, అలాగే ధైవతం అన్నీ నిషాదం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.
ద్వేవ్ద్యపరతుకింవిద్యాద్ద్వయముష్ణన్తికస్యతు
రెండు స్వరాలు వేరేవాటివిగా, రెండు ఉష్ణ స్వరాలవిగా తెలుసుకోవాలి.
పదస్యాత్యయరూపన్తుసప్తరూపన్తుకౌశికీమ్
ఒక స్వరానికి అత్యంత రూపాలు ఏడు, అలాగే కౌశికీ కూడా ఉంది.
ఏషచైవక్రమోద్దిష్టోమధ్యమాంశస్య మధ్యమః
ఈ క్రమం మధ్యమ భాగానికి సూచించబడింది.
తతః సప్తస్వరఙ్కార్యంసప్తరూపఞ్చకౌశికీ
అంతటితో, ఏడు స్వరాల అలంకరణ ఐదు విధాలుగా కౌశికీగా ఉంటుంది.
ద్వితీయామాసమాత్రాణాభిః సర్వాః ప్రతిష్ఠితాః
రెండవ మోతాదు, సమాన పరిమాణాలతో ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉంటాయి.
తథాహతానోపిడకేయత్రమాయాంనివర్త్తతే
అలాగే, మాయ వల్ల కొట్టబడినవీ ఎక్కడైనా విడిపోతాయి.
సంఖ్యాపనోపహూతాంవైతత్రపానమితి స్మృతమ్
ఇది సంఖ్యాపన అనే పానీయం అని ప్రసిద్ధి. ఇది లెక్కించడంవల్ల పిలవబడుతుంది.
పూర్వమష్ఠతీటతీ నద్వితీయం చాపరాన్తికైః
మొదట అష్టతీటతీ నది, రెండవది చివర ప్రాంతాల్లో నివసించే వారి ద్వారా.
చతుర్థముత్తరం చైవమద్రవత్పావమద్రకౌ
నాల్గవది ఉత్తర దిశలో ఉంది. ఇలా కరిగిపోని, పవిత్రమైనవి దర్శించబడ్డాయి.
సర్వమేవానుయోగం తు ద్వితీయం బుద్ధిమిష్యతే
అన్ని విషయాలలో విచారణకు సంబంధించిన బుద్ధి రెండవదిగా భావించబడుతుంది.
ఏకత్వం మునుయోగస్య ద్వయోర్యద్యద్ద్విజోత్తమ
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! మునుల యోగంలో ఏ రెండు విషయాలైనా, వాటి ఏకత్వమే ప్రధానమని చెప్పబడింది.
తిసృణాం చైవ వృత్తీనాం వృత్తౌ వృత్తే చ దక్షిణః
మూడు విధాల క్రియలలో, ఆ క్రియలోను, వృత్తంలోను, కుడివైపు సూచించబడింది.
కస్యనాసుతరాచైవ స్వరశాఖా ప్రకీర్త్తితా
ఇలా, శబ్ద శాఖ కూడా ఏదానికీ తక్కువ కాదని వివరించబడింది.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మాణ్డే మహాపురాణే వాయుప్రోక్తే మధ్యమభాగే తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదే భార్గవచరితే గాన్ధర్వలక్షణం నామ ద్విషష్టితమో ఽధ్యాయః
ఇలా వాయువు చెప్పిన మహాపురాణమైన శ్రీబ్రహ్మాండంలో, మధ్యభాగంలోని మూడవ ఉపోద్ధాతపాదంలో, భార్గవుని చరిత్రలో, గంధర్వలక్షణం అనే అరవై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
త్దృతా పుణ్యజనైః సర్వా రాక్షసైః సాకుశస్థలీ
అందరు పుణ్యజనులు, రాక్షసులు, కుశస్థలీ దేశం — ఇవన్నీ అలా స్థాపించబడ్డాయి.
నిబధ్యమానం నారాచైర్విదిశః ప్రాద్రవద్భయాత్
బాణాలతో కట్టబడుతున్నప్పుడు, దిక్కులు భయంతో పారిపోయాయి.