ఏతేషామేవ వర్ణానామలఙ్కారన్నిబోధత
ఇవే స్వరాలకు అలంకారాన్ని ఇప్పుడు తెలుసుకో.
ప్రమాదస్యాప్రమాదశ్చ తేషాం వక్ష్యామి లక్షణమ్
వాటిలో తప్పు, తప్పు కానిది అనే లక్షణాలను నేను వివరించబోతున్నాను.
ఆవర్త్తస్యాక్రమో త్వాక్షీ వేకార్యాం పరిమాణతః
పునరావృతికి క్రమం ప్రదర్శనలో పరిమాణాన్ని బట్టి నిర్ణయించబడుతుంది.
ఏష వై ఏష చైవస్యకుతరేకః కులాధికః
ఇది నిజంగా, అలాగే అది కూడా ఒకే గొప్ప వంశం.
తస్మింశ్చైవ స్వరే వృద్ధిర్నిష్టప్తే తద్విచక్షణః
ఆ స్వరంలోనే బలంగా నిలిపినప్పుడు అభివృద్ధి జరుగుతుంది అని నిపుణుడు తెలుసు.
ప్రమాణఘసబిన్దుర్నా జాయతే విదురే పునః
కొలత, బరువైన బిందువు దూరంలో మళ్లీ ఉత్పన్నం కాదు.
విపర్యయస్య రోపిస్యా ద్యస్య ప్రాదుర్ఘటీ మమ
విపరీతంగా జరిగితే, మ్రోగింపు మరియు ప్రదర్శన నాకు కలుగుతాయి.
అక్షేపస్కన్దనాకార్యం కాకస్యోయచపుష్కలమ్
తిరస్కరణ, దాటిపోవడం అనే చర్య కాకి చెల్లిపోయిన భాగంలాంటిది.
ఆక్షిప్తమవరోహ్యాసీత్ప్రోక్షమద్యస్తథైవ చ
తిరస్కరించి క్రిందికి దిగినదాన్ని చల్లడం, మత్తు అని కూడా భావించాలి.
ప్రేశోల్లిఖితమలఙ్కారమేవస్వరసమన్వితా
పంపబడినది, వ్రాయబడినదే స్వరాలతో కూడిన అలంకారం.
ప్రక్షిప్తమేవ కలయాచోపాదానారయో భవేత్
కళతో వేసినదే, ఎక్కింపు, స్వీకరణతో కూడినదే భావించాలి.
ఉచ్చరాద్విశ్వరారూఢాతథాయాష్టస్వరాతథా
ఉచ్చారణ నుంచి, విశ్వవ్యాప్త ఎక్కింపునుంచి, అలాగే ఎనిమిది స్వరాల నుంచీ.
ఏకాన్తరం చ హ్యేతేవైతమేవస్వరసత్తమః
ఓ జ్ఞానిలో ఉత్తముడా, ఇవి ఒకదాని తర్వాత ఒకటి ఇలా మారుమూలుగా ఏర్పాటయ్యాయి.
అలఙ్కారా భవన్త్యేతే త్రింశద్దేవైః ప్రకీర్త్తితాః
ఈ అలంకారాలు ముప్పైగా దేవతలు వివరించారు.
సంస్థానం చ ప్రమాణం చ వికారో లక్షణస్తథా
వాటికి రూపం, పరిమాణం, మార్పు, లక్షణాలు ఇలా ఉన్నాయి.
యథాత్మనో హ్యలఙ్కారో విపయస్తో విగర్హితః
మనకు తగని అలంకారం వేసుకుంటే అది తప్పుగా భావించబడినట్టే,
నానాభరణసంయోగా యథా నార్యా విభూషణమ్
వివిధ ఆభరణాలు కలిపి ధరించడమూ ఒక మహిళకు అలంకారంగా ఉంటుంది.
న పాదే కుణ్డలం దృష్టం న కణ్ఠే రసనా తథా
పాదంలో వడ్రంగి ఉండదు, అలాగే మెడలో హారమూ ఉండదు.
క్రియమాణో ఽప్యలఙ్కారో నాగం యశ్చైవ దర్శయత్
ఒక అలంకారం తయారుచేసినప్పుడు అది పాము ఆకారంలో ఉంటే అది సరిగ్గా కాదని భావిస్తారు.
లక్షణంపర్యవస్యాపివర్త్తికా మపివర్త్తతే
లక్షణం పూర్తయినా, ఆ నియమం అలాగే కొనసాగుతుంది.
త్రయోవింశతిశీతిస్తు విజ్ఞాతపవదైవతమ్
ఇరవై మూడు శీతల స్వరాలు దేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
తయోర్విభాగో దేవానాం లావణ్యే మార్గసంస్థితః
దేవతల మధ్య వాటి భేదం అందాల మార్గంలో స్థిరంగా ఉంది.
విపర్యయః సంవర్త్తో చ సప్తస్వరపదక్రమమ్
ఏడు స్వరాల క్రమంలో తిరుగుబాటు, లయమూ జరుగుతాయి.
పఞ్చమంమధ్యమఞ్చైవధైవతం తు నిషాదతః
పంచమ స్వరం, మధ్యమ స్వరం, అలాగే ధైవతం అన్నీ నిషాదం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.
ద్వేవ్ద్యపరతుకింవిద్యాద్ద్వయముష్ణన్తికస్యతు
రెండు స్వరాలు వేరేవాటివిగా, రెండు ఉష్ణ స్వరాలవిగా తెలుసుకోవాలి.
పదస్యాత్యయరూపన్తుసప్తరూపన్తుకౌశికీమ్
ఒక స్వరానికి అత్యంత రూపాలు ఏడు, అలాగే కౌశికీ కూడా ఉంది.
ఏషచైవక్రమోద్దిష్టోమధ్యమాంశస్య మధ్యమః
ఈ క్రమం మధ్యమ భాగానికి సూచించబడింది.
తతః సప్తస్వరఙ్కార్యంసప్తరూపఞ్చకౌశికీ
అంతటితో, ఏడు స్వరాల అలంకరణ ఐదు విధాలుగా కౌశికీగా ఉంటుంది.
ద్వితీయామాసమాత్రాణాభిః సర్వాః ప్రతిష్ఠితాః
రెండవ మోతాదు, సమాన పరిమాణాలతో ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉంటాయి.
తథాహతానోపిడకేయత్రమాయాంనివర్త్తతే
అలాగే, మాయ వల్ల కొట్టబడినవీ ఎక్కడైనా విడిపోతాయి.