నగ్నిం చ పౌషా వై దేవ దృష్ట్వా కాఞ్చ యథాక్రమః
నగ్ని, పౌష, కాంచ అనే స్వరాలు కూడా నిర్ణీత క్రమంలో తెలుసుకోవాలి.
ఉత్తరం మన్ద్రా రజనీ తథా వాచోన్నరాయతాః
ఉత్తరదిశకు చెందిన మంద్ర, రజనీ, అలాగే ఉణ్నరాయత స్వరాలు కూడా ఉన్నాయి.
గాన్ధారగ్రామికా శ్యామా కీర్తిమానా నిబోధత
గంధార, గ్రామిక, శ్యామ అనే ప్రసిద్ధ స్వరాలను కూడా తెలుసుకోండి.
యవరాతసూయస్తు షష్ఠవత్తు సువర్మకమ్
యవరాతసూయ ఆరోది, అలాగే సువర్మక స్వరం కూడా ఉంది.
నాగయక్షాశ్రయం విద్వాన్ తద్గోత్తరతథైవ చ
పండితులు నాగ, యక్ష అనే స్వరాలను, వాటి తరువాతివాటిని కూడా తెలుసుకుంటారు.
సూర్యకాన్తధరేణ్యైవ సంతకోకిలవిశ్రుతః
సూర్యకాంత, ధరేణ్య, ప్రసిద్ధమైన సంతకోకిల అనే స్వరాలు కూడా ఉన్నాయి.
సావిత్రమర్ధసావిత్రం సర్వతోభద్రమేవ చ
సావిత్రం, అర్ధసావిత్రం, అలాగే సర్వతోభద్రం కూడా ఉన్నాయి.
అలంబుషేసేష్టమథో విష్ణువైణవరావుభౌ
అలంబుషం ఎంతో ప్రాశస్త్యమైనది, అలాగే విష్ణు, వైణవ రెండూ ఉన్నాయి.
హతోత్సృష్టో విజానీత స్కన్ధం తు ప్రియమేవ చ
నాశనం చేసి విడిచినప్పుడు, స్కంధం ఎంతో ప్రియమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.
అలంబుసేష్టస్య తథా నారదప్రియ ఏవ చ
అలాగే, అలంబుషం ప్రాశస్త్యంగా ఉంది, నారదునికి కూడా ఎంతో ఇష్టమైనది.
వికలోపనీతవినతాశ్రీరాఖ్యో భార్గవప్రియః
వికలోపం, వినయంతో ప్రదర్శించబడిన శ్రీరాఖ అనే పేరు కలది, భార్గవునికి ఎంతో ప్రియమైనది.
ససౌవీరాం సుసోవీరా బ్రహ్మణో హ్యపగీయతే
ససౌవీరా, సుసౌవీరా అనేవి బ్రహ్మదేవుని స్తుతిలో పాడబడతాయి.
హరిదేశసముత్పన్నా హరిణస్యావ్యజాయత
హరిదేశంలో పుట్టినది, హరిద్వారా ఉత్పన్నమైంది.
కరోపనీతా వివృతావనుద్రిః స్వరమణ్డలే
చేతితో ప్రేరేపించబడింది, స్పష్టంగా వెలుగులోకి వచ్చింది, స్వరమండలంలో నిరోధం లేకుండా ఉంది.
మనుదేశాః సముత్పన్నా మూర్చ్ఛనాశుద్ధమాత్మనా
మనుదేశాలు మూర్ఛనతో, స్వచ్ఛమైన స్వరూపంతో ఉద్భవించాయి.
సావశ్రమసమాద్యుమ్నా అనేకాపౌరుషానఖాన్
ఒకే ఆశ్రమం, సమానమైన శక్తి, అనేక మానవ మరియు అమానవ లక్షణాలు కలిగి ఉన్నాయి.
తాని ఉత్తర మద్రాంసపద్గదైవతకం విదుః
వీటిని ఉత్తర మద్ర, పద్గదైవతం అని అంటారు.
తమోదుత్తరమైద్రోయదేవతాస్యాద్రువేన చ
తమోదుత్తర, మైద్రోయ దేవత, అలాగే స్యాద్రు అని కూడా ఉన్నాయి.
స్యాదిజమూర్ఛనాహ్యేచ పితరః శ్రాద్ధదేవతాః
మూర్ఛనకు మూలంగా పితృదేవతలు, శ్రాద్ధదేవతలు ఉన్నారు.
ఉపైతి తస్మాన్నజానీ యాచ్ఛుద్ధయచ్ఛికరాసభా
అది సమీపిస్తుంది, కానీ ఎవ్వరూ తెలియరు; శుద్ధమైనవారు, గట్టిగా అరచే వారు, గాడిదల వంటి స్వరం కలవారు ఉన్నారు.
పక్షిణాం మూర్ఛనాః శ్రుత్వా పక్షోకా మూర్ఛనాః స్మృతాః
పక్షుల మూర్ఛనలు విని, వాటిని రెక్కల మూర్ఛనలు అని గుర్తిస్తారు.
నానాసాధారమశ్చైవవడవాత్రివిదస్తథా
వివిధ ఆధారాలు ఉన్నాయి, అలాగే వడవా, త్రివిధ కూడా ఉన్నాయి.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మాణ్డే మహాపురాణే వాయుప్రోక్తే మధ్యమాభాగే తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదే గాన్ధర్వమూర్ఛనాలక్షణవర్ణనం నామైకషష్టితమో ఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయువు చెప్పిన మధ్యభాగంలో, మూడవ ఉపోద్ధాతంలో, గాంధర్వ మూర్ఛన లక్షణాల వివరణ అనే అరవై ఒకటవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.
విఖ్యాతాన్వై అలఙ్కారాంస్తన్మే నిగదతః శ్రుణు
ప్రఖ్యాతమైన అలంకారాలను నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
సంస్థా నయోగైశ్చ తథా సదా నాఢ్యాద్యవేక్షయా
వ్యవస్థ ఎల్లప్పుడూ కలిపే విధానాలతో, నాళీలను మొదలైనవాటిని పరిశీలించడంతో నిర్ణయించబడుతుంది.
పదాని గీతకస్యాహుః పురస్తాత్పృష్ఠతో ఽథ వా
పాటలోని పదాలను ముందుగా, వెనుకగా లేదా వేరే విధంగా ఉంచుతారు అని చెబుతారు.
ఏతేషు త్రిషు స్థానేషు ప్రవృత్తో విధిరుత్తమః
ఈ మూడు స్థానాల్లో ఉత్తమమైన విధానం స్థాపించబడింది.
వికల్పమష్టధా చైవ దేవాః షోడశధా విదుః
దేవతలు ఆ మార్పును ఎనిమిది విధాలుగా, అలాగే పదహారు విధాలుగా కూడా తెలుసు.
ఆరోహణం చతుర్థం తు వర్ణం వర్మవిదో విదుః
సంగీతంలో నైపుణ్యం కలవారు నాల్గవ ఎక్కింపును ఒక స్వరంగా గుర్తిస్తారు.
అవరోహణవర్ణానామవరోహం వినిర్దిశేత్
క్రిందికి వచ్చే స్వరాల్లో క్రిందికి దిగడాన్ని స్పష్టంగా చెప్పాలి.