సృష్ట్వాసౌ భగవాన్దేవః పర్జన్యమితివిశ్రుతమ్
ఇవి సృష్టించిన తరువాత, పరజన్యుడని ప్రసిద్ధి చెందిన భగవంతుడు,
ఉచ్చావచాని భూతాని గాత్రేభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే
ఆయన అవయవాల నుండి ఎన్నో రూపాలున్న ఉన్నతమైనవి, తక్కువవైనవి అన్నీ భూతాలు పుట్టాయి.
సృష్ట్వా చతుష్టయం పూర్వం దేవర్షిపితృమానవాన్
ముందుగా దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను ఈ నాలుగు జాతులను సృష్టించాడు.
సృష్ట్వా యక్షపిశాచాంశ్చ గన్ధర్వప్సరసస్తదా
తర్వాత యక్షులను, పిశాచులను, గంధర్వులను, అప్సరసలను సృష్టించాడు.
అవ్యయం చ వ్యయం చైవ ద్వయం స్థావరజఙ్గమమ్
అవినాశి, వినాశి అనే రెండు రకాలుగా, స్థావరాలు, జంగమాలు అన్నీ సృష్టించాడు.
తాన్యేవ ప్రతిపద్యన్తే సృజ్యమానాః పునఃపునః
ఈ జీవులు మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించబడుతూ, అదే రూపాలను తిరిగి పొందుతుంటాయి.
తద్భావితాః ప్రపద్యన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే
ఆ స్వభావంతో ఉన్నవారు దానిని పొందుతారు; అందుకే అది వారికి ఇష్టంగా ఉంటుంది.
వినియోగం చ భూతానాం ధాతైవ వ్యదధాత్స్వయమ్
భూతాలకు తగిన విధులను సృష్టికర్త తానే నిర్ణయించాడు.
దైవమిత్యపరే విప్రాః స్వభావం భూతచిన్తకాః
కొంతమంది మునులు దానిని దైవమని అంటారు; భూతాల గురించి ఆలోచించే వారు స్వభావమని అంటారు.
న చైవ తు పృథగ్భావమధికేన తతో విదుః
అదికంటే వేరుగా ఏదీ లేదని వారు తెలుసుకోరు.
స్వకర్మవిషయం బ్రూయుః సత్త్వస్థాః సమదర్శినః
ధర్మంలో నిలిచినవారు, సమభావంతో ఉన్నవారు, ప్రతి ఒక్కరి కర్మ పరిధినే చెబుతారు.
వేదశబ్దేభ్య ఏవాదౌ నిర్మమే స మహేశ్వరః
ప్రారంభంలో మహేశ్వరుడు వేదపదాల నుంచే సృష్టి చేశాడు.
శర్వర్యన్తే ప్రసూతానాం పునస్తేభ్యో దధాత్యజః
రాత్రి చివరగా పుట్టినవారికి, ఆజన్ముడు మళ్లీ విధులను కట్టబెడతాడు.
పఞ్చ కర్తౄన్ హి స తదా మనసా వ్యసృజత్ప్రభుః
ఆ సమయంలో ప్రభువు తన మనసుతో ఐదుగురు సృష్టికర్తలను సృష్టించాడు.
ఔషధీః ప్రతిసంధత్తే రుద్రః క్షీణః పునః పునః
రుద్రుడు బలహీనమైనప్పుడు, మళ్లీ మళ్లీ ఔషధాలను పునరుద్ధరించెను.
త్రిభిరేవ కపాలైస్తు త్ర్యంబకైరోషధీక్షయే
ఔషధాలు నశించినప్పుడు, త్రయంబకుడు మూడు ఖపాలాలతో వాటిని తిరిగి కలిగించెను.
గాయత్రీం చైవ త్రిష్టుప్ చ జగతీ చైవ తాః స్మృతాః
వాటిని గాయత్రీ, త్రిష్టుప్, జగతీ అని పిలుస్తారు.
తాభిరేకత్వభూతా భిస్త్రివిధాభిః స్వవీర్యతః
ఈ మూడు రూపాలను ఏకముగా చేసుకొని, తన స్వశక్తితో ఆయన కార్యాన్ని కొనసాగించెను.
త్ర్యంబకః స పురోడాశస్తేనేహ త్ర్యంబకఃస్మృతః
త్రయంబకుడే ఆ హవిస్సు; అందువల్ల ఇక్కడ ఆయనను త్రయంబకుడు అని పిలుస్తారు.
ఆకృతిః సురుచే రూపం రుచిః శ్రద్ధాకరః స్మృతః
ఆకృతి అనగా రూపం, సురుచి అనగా అందం, రుచిఅనగా ప్రకాశం; ఆయననే శ్రద్ధను కలిగించేవాడిగా అంటారు.
అథాస్య సృజతః సర్గం ప్రజానాం పరివృద్ధయే
తర్వాత, ఆయన సృష్టిని ప్రారంభించి, ప్రజలు పెరగడానికి సృష్టించెను.
తతః స విదధే బుద్ధిమర్థనిశ్చయగా మినీమ్
అప్పుడతడు లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించేందుకు బుద్ధిని సృష్టించెను.
రజః సత్త్వం పరిత్యజ్య వర్తమానాం స్వకర్మతః
రజోగుణం, సత్త్వగుణాన్ని విడిచిపెట్టి, తన కర్మ ప్రకారం ప్రవర్తించెను.
తమశ్చ వ్యనుదత్పశ్చాద్ రజసాతు సమావృణోత్
తర్వాత, ఆయన అంధకారాన్ని తొలగించి, రజోగుణంతో తనను తాను ఆవరించెను.
అధర్మాచరణా త్తస్య హింసా శోకో వ్యజాయత
అధర్మమైన ప్రవర్తన వల్ల, ఆయనలో హింసా, దుఃఖం ఉద్భవించాయి.
తతః స భగవానాసీత్ ప్రీతశ్చైతం హి శిశ్రియే
అప్పుడు ఆ భగవంతుడు సంతోషించి, ఆమెను తనవాడిగా స్వీకరించెను.
నారీ పరమకల్యాణీ సర్వభూతమనోహరా
ఆమె పరమ సౌందర్యవతి, సమస్త భూతాలను ఆకర్షించేవారు.
శతరూపేతి సా ప్రోక్తా సా ప్రోక్తైవ పునః పునః
ఆమెను శతరూప అని పిలుస్తారు; ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ అదే పేరుతో అంటారు.
ప్రక్రియాయాం యథా తుభ్యం త్రేతామధ్యే మహాత్మనః
ప్రక్రియలో, మహాత్మా, త్రేతాయుగ మధ్యలో నీకూ జరిగినట్లు జరిగింది.
తతో ఽన్యాన్మానసాన్పుత్రానాత్మనః సదృశో ఽసృజత
తర్వాత ఆయన తనకు సమానమైన మరికొంత మంది మనస్సు పుట్టిన కుమారులను సృష్టించెను.