సప్తద్వీపాబ్ధినగరగ్రామాయతనమాలినీమ్
ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రం, పట్టణాలు, గ్రామాలు, ఆలయాలతో అలంకరించబడిన ఈ భూమి ఎంత అందంగా ఉంది.
ఏవం గచ్ఛతి కాలే చ వసిష్ఠో భగవానృషిః
ఇలా కాలం గడుస్తుండగా, మహర్షి వశిష్ఠుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
తమాయాన్తమతిప్రేక్ష్య మునివర్యం ససంభ్రమః
ఆ మహాముని దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, అతడు కొంత ఆందోళనకు గురయ్యాడు.
అర్ధ్యపాద్యాదిభిః సమ్యక్పూజయిత్వా మహామతిః
అతడు గొప్ప తెలివితో, పాద్యం, అర్ఘ్యం మొదలైన ఆతిథ్యాలతో వశిష్ఠునికి సక్రమంగా సత్కారం చేశాడు.
ఆశీర్భిర్వర్ద్ధయిత్వా తం వసిష్ఠః సగరం తదా
ఆ సమయంలో వశిష్ఠుడు సాగరునికి ఆశీర్వచనాలు చెప్పి ఆశీర్వదించాడు.
ఉపావిశత్తతో రాజా కాఞ్చనే పరమాసనే
తర్వాత రాజు ఒక గొప్ప బంగారు ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
ఆపవస్తునృపశ్రేష్ఠముపాసీనముపహ్వరే
ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, శుద్ధిచేసుకుని, ఒక అంతరంగమైన ప్రదేశంలో కూర్చున్నాడు.
కుశలం నను తే రాజన్వాహ్యేష్వాభ్యన్తరేషు చ
రాజా! నీకు బయట, లోపల అన్నీ బాగున్నాయా?
దిష్ట్యా చ విజితాః సర్వే సమగ్రబలవాహనాః
అదృష్టవశాత్తు, నీవు శత్రువులను వారి సర్వసంపత్తితో సహా జయించావు.
దిష్ట్యారూఢప్రతిజ్ఞేన మమ మానయతా వచః
అదృష్టంతో, నీవు నీ ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చి, నా మాటను గౌరవించావు.
తాన్విజిత్యేతరాఞ్జేతుం పునర్దిగ్విజయేచ్ఛయా
వారిని జయించి, మళ్లీ ఇతరులను కూడా జయించాలనే దిక్విజయ ఆశతో ఉన్నావు.
జితదిఙ్మణ్డలం భూయః శ్రుత్వా త్వాం నగరస్థితమ్
నీవు అన్ని దిక్కులను జయించి, ఇప్పుడు నగరంలో నివసిస్తున్నావని విని—
వసిష్ఠేనైవముక్తస్తు సగరస్తాలజఙ్ఘజిత్
వశిష్ఠుడు ఇలా చెప్పగా, తాళ, జఙ్ఘలను జయించిన సాగరు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
కుశలం నను సర్వత్ర మహర్షే నాత్ర సంశయః
మహర్షీ! అన్ని చోట్లా బాగానే ఉంది; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భవాన్ధ్యాయతి కల్యాణం మనసా యస్య సంతతమ్
మీరు ఎప్పుడూ నా శ్రేయస్సును మనసులో ఆలోచిస్తూ ఉంటారు.
భవతానుగృహీతో ఽస్మి కృతార్థశ్చాధునా కృతః
మీ అనుగ్రహంతో నేను సంతోషంగా ఉన్నాను; నా కోరిక నెరవేరింది.
యన్మహ్యమాహ భగవాన్విపక్షవిజయాదికమ్
భగవంతుడు నాకు శత్రు విజయం మొదలైనవన్నీ చెప్పినది—
భవత్ప్రసాదతః సర్వం మన్యే ప్రాప్తం మహీక్షితామ్
మీ కృప వల్ల నేనిప్పుడు భూమిపై రాజ్యాన్ని సంపాదించానని భావిస్తున్నాను.
అనల్పీ కురుతే ఫల్యం యన్మే వ్యవసితం భవాన్
నీవు నా మనసులో నిర్ణయించినది, అది చిన్నది కాదు అయినా, ఫలితాన్ని నెరవేర్చావు.
ఏవం సంభావితః సమ్యక్సగేరణ మహామునిః
అలా మహర్షి సాగరుడు సరిగ్గా గౌరవించబడ్డాడు.
వసిష్టే తు గతే రాజా సగరఃప్రీతమానసః
వశిష్ఠుడు వెళ్లిన తరువాత, రాజు సాగరునికి హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
భార్యాభ్యాం సముపేతాభ్యాం రూపశీలగుణాదిభిః
అందం, మంచితనం, గుణాలతో కూడిన తన ఇద్దరు భార్యలతో పాటు సాగరుడు ఉన్నాడు.
సుమతిః కేశినీ చోభే వికసద్వదనాంబుజే
సుమతి, కేశినీ ఇద్దరూ వికసించిన కమలముఖాలతో మెరిసిపోతున్నారు.
నీలకుఞ్చితకేశాఢ్యే సర్వాభరణభూషితే
కృష్ణవర్ణపు వంకర జుట్టుతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
ప్రియే సన్నిహితే తస్య నిత్యం ప్రియహితే రతే
ఆయన ప్రియమైన భార్య ఎప్పుడూ అతని దగ్గరే ఉండి, అతని ఆనందం, మేలుకోసం నిత్యం కృషి చేసేది.
స చాపి భరణోత్కర్షప్రతీతాత్మా మహీపతిః
ఆ రాజు తన సంపదపై నమ్మకంతో నిండినవాడయ్యాడు.
అన్యేషాం భువి రాజ్ఞాం తు రాజశబ్దో న చాప్యభూత్
భూమిపై ఇతర రాజులలో 'రాజు' అనే పేరు మరెవరికి లేదు.
అల్పో ఽపి ధర్మః సతతం యథా భవతి మానసే
మనసులో ఎప్పుడూ కొంత ధర్మం కలిగినప్పటికీ అది చిన్నదైనా గొప్పదే.
అలుబ్ధమానసోర్ఽథం చ భేజే ధర్మమపీడయన్
లోభం లేని మనసుతో, ధర్మాన్ని బాధించకుండా ధనాన్ని సంపాదించాడు.
తదర్థమేవ రాజేన్ద్ర కామం చాపీడయంస్తయోః
ఆ ధర్మార్థాల కోసమే, రాజా, తన భార్యల కోరికలను కూడా బాధించకుండా తీరుస్తూ ఉండేవాడు.