మత్తైర్మాతఙ్గయూథైః సకులగిరికులేనైవ భూమణ్డలేన శ్వేతచ్ఛత్రధ్వజౌఘైరపి శశిసుకరాభాతఖేనైవ సార్ద్ధమ్
మత్తులో ఉన్న ఏనుగుల దళాలతో, పర్వతాల వంశంతో సమానంగా భూమిని తన కుటుంబంగా భావిస్తూ, వెండివర్ణపు గొడుగులు, జెండాలు చంద్రుని కాంతిలా మెరిసిపోతుండగా, రాజు బయలుదేరాడు.
ప్రత్యేకం చతురఙ్గసైన్యనికరప్రక్షోదసంభూతభూరేణుప్రావృతిరుత్స్థలీ సమభవద్భూమిస్తు తత్రానిశమ్
ప్రతి చోటా, నాలుగు రకాల సైన్యాల కదలికతో లేచిన ధూళి మబ్బులు ఎప్పుడూ భూమిని కప్పేశాయి.
దూరాదేవాభిశంసన్నరినగరనిరోధేషు కర్మాభిషఙ్గే తేషాం శీఘ్రాపయానక్షణమభిదిశతి ప్రాణిధైర్యం విధత్తే
దూరం నుంచే శత్రు పట్టణాల ముట్టడులు, యుద్ధ చర్యలను ఊహించి, దాడి సమయానికి తన గూఢచారులను పంపించి, ధైర్యాన్ని చూపేవాడు.
విజిగీషుర్దిశో రాజా రాజ్ఞో యస్యాభియాస్యతి
విజయం సాధించాలనే కోరికతో, రాజు జయించదలచిన రాజుల దేశాలవైపు ముందుకు సాగాడు.
విజిత్య నృపతీన్సర్వాన్కృత్వా చ స్వపదానుగాన్
అందరు రాజులను జయించి, వారిని తన అనుచరులుగా చేసుకున్నాడు.
ఏవం స విసరన్దిక్షు దక్షిణాభిముఖో నృపః
ఇలా అన్ని ప్రాంతాల్లో విజయాన్ని సాధిస్తూ, ఆ రాజు దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించాడు.
తతస్తస్య నృపైః సార్ద్ధం సమగ్రరథకుఞ్జరైః
తర్వాత, ఆ రాజు ఇతర రాజులతో, వారి రథాలు, ఏనుగులతో కలిసి,
రాజ్ఞాం యత్ర సహస్రాణి స బలాని మహాహవే
ఎక్కడ వేలాది రాజులు, వారి సైన్యాలు ఆ మహాయుద్ధానికి చేరారు.
జిత్వా హైహయభూపాలాన్భఙ్క్త్వా దగ్ధ్వా చ తత్పురీమ్
హైహయ రాజులను జయించి, వారి పట్టణాన్ని ధ్వంసం చేసి, కాల్చివేశాడు.
సమగ్రబలసంమర్ద్దప్రమృష్టాశేషభూతలః
అతని సేన బలంతో మొత్తం భూమి నలిగిపోయింది, త్రొక్కబడింది.
రాజ్యం పురీం చాపహాయ భ్రష్టైశ్వర్యా హతత్విషః
వారు తమ రాజ్యాన్ని, పట్టణాన్ని వదిలేసి, శక్తి లేక, వైభవం కోల్పోయి పోయారు.
అభిద్రుత్య నృపాంస్తాంస్తు ద్రవమాణాన్మహీపతిః
పారిపోతున్న ఆ రాజులను మహారాజు వెంటాడాడు.
తతస్తాన్ప్రతి సక్రోధః సగరః సమరే ఽరిహా
అప్పుడా శత్రువులను సంహరించే సాగరుడు కోపంతో యుద్ధంలో వారిని ఎదుర్కొన్నాడు.
వాయ్వస్త్రావృత్తధూమోద్గమపటలతమోముష్టదృష్టిప్రసారా భ్రేముర్భూపృష్టలోఠద్బహులతమరజోగూఢమాత్రా ముహూర్త్తమ్
వాయువు ఆయుధం వల్ల పొగలు దట్టంగా వ్యాపించి, వారి చూపు మసకబారింది; కొంతసేపు భూమంతా దుమ్ముతో కప్పబడిపోయింది.
భీతాః సంత్యుక్తవస్త్రాయుధకవచవిభూషాదికా ముక్తకేశా విస్పష్టోన్మత్తభావాన్భృశ తరమనుకుర్వన్త్యగ్రతః శాత్రవాణామ్
భయంతో, వస్త్రాలు, ఆయుధాలు, కవచాలు, అలంకారాలు వదిలేసి, జుట్టు విరబోసి, స్పష్టంగా ఉన్మత్తుల్లా కనిపిస్తూ, శత్రువులను అనుకరిస్తూ వేగంగా పరుగెత్తారు.
సంక్షుబ్ధసాగరాకారః కాంబోజానభ్యవర్త్తత
కోపంతో ఉప్పొంగిన సముద్రంలా సాగరుడు కాంబోజులను ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
కాంబోజాస్తాలజఙ్ఘాః శకయవనకిరాతాదయః సాకమేతే భ్రేముర్భూర్యస్త్రభీత్యా దిశి దిశి రిపవో యస్య పూర్వాపరాధాః
కాంబోజులు, తాళజంఘులు, శకులు, యవనులు, కిరాతులు మరియు ఇతరులు, తమ స్త్రీలతో కలిసి, అతని పాత అపరాధాలను గుర్తు చేసుకుని భయంతో అన్ని దిక్కులకూ పారిపోయారు.
ద్విట్సైన్యైః సమభిద్రుతా వనభువం సంప్రాప్య తత్రాపి తే ఽస్తైమిత్యం సముపాగతా గిరిగుహాసుప్తోత్థితేన ద్విషః
శత్రు సేనలు వెంటాడగా, వారు అడవిలోకి చేరారు. అక్కడ కూడా, కొండ గుహలలో నుండి లేచిన శత్రువుల చేతిలో రక్షణ లేకపోయింది.
క్రమేణ నాశయామాస తద్రాజ్యమరికర్షణః
శత్రువులను జయించిన వాడు, క్రమంగా వారి రాజ్యాన్ని నాశనం చేశాడు.
నిజఘాన రుషావిష్టః పల్హవాన్పారదానపి
కోపంతో నిండిన సాగరుడు, పహ్లవులను, పారదులను కూడా సంహరించాడు.
దుద్రువుః సంఘశో భీతా హతశిష్టాః సమన్తతః
మిగిలిన వారు భయంతో గుంపులుగా చుట్టూ అన్ని వైపులా పరుగెత్తారు.
ఇత్యుచ్చైః శ్రావయాణో యుధి నిజచరితం వైరిభిర్నాగవీర్యః క్షత్రైర్విధ్వంసితేజాః సగరనరపతిః స్మారయామాస భూపః
యుద్ధంలో తన కీర్తిని శత్రువులకు బలంగా వినిపిస్తూ, ఏనుగు బలంతో ఉన్న సాగర మహారాజు, క్షత్రియ శత్రువులను సంహరించి, మిగిలిన రాజులకు గుర్తు చేశాడు.
ఇక్ష్వాకూణాం వసిష్ఠం కులగురుమభితః సప్త రాజ్ఞాం కలేషు ప్రఖ్యాతాః సంప్రసూతా నృపవరరిపవః పారదాః పల్హవాద్యాః
ఇక్ష్వాకు వంశానికి వసిష్ఠుడు గురువుగా ఉన్నప్పుడు, ఏడుగురు రాజుల వంశాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన శత్రువులు అయిన పారదులు, పహ్లవులు మొదలైన వారు జన్మించారు.
ఉపగమ్యాబ్రువన్సర్వే కృతాఞ్జలిపుటా నృపాః
ఆ రాజులందరూ చేతులు జోడించి వచ్చి మాట్లాడారు.
సగరాస్త్రాగ్నినిర్దగ్ధశరీరాణాం ముమూర్షతామ్
సాగరుని ఆయుధాలతో శరీరాలు కాలిపోయి, మరణానికి దగ్గరగా ఉన్నాము.
తస్మాద్భయాద్ధి నిష్క్రాన్తా వయం జీవితకాఙ్క్షిణః
అతని భయంతో, ప్రాణాలు కాపాడుకోవాలని ఆశించి, మేము అక్కడి నుండి బయలుదేరాము.
కేవలం ప్రాణరక్షార్థం త్వాం త్వయం శరణం గతః
ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి మాత్రమే నేను నీ వద్ద ఆశ్రయం కోరాను.
యస్తం నివర్త్తయిత్వాస్మాన్పాలయేన్మహతో భయాత్
ఎవడు అతడిని దూరం చేసి, మనలను ఈ గొప్ప ప్రమాదం నుండి రక్షిస్తాడో—
తద్వంశపూర్వజైర్భూపైస్త్వతప్రభావశ్చ తాదృశః
అలాంటి శక్తి నీకు ఉంది; ఇదే విధంగా నీ వంశపూర్వీకులైన రాజులకు కూడా ఉండేది.
భవన్నిదేశం నాత్యేతి వేలామివ మహోదధిః
పెద్ద సముద్రం తన హద్దును దాటి పోనట్టే, నీ ఆజ్ఞను ఎవరూ అతిక్రమించరు.