యస్మాత్తేషాం దివా జన్మ బలినస్తేన తే దివా
వారు పగలు పుట్టినవారు కాబట్టి, పగలు వారు బలవంతులు.
ప్రాణేభ్యో రాత్రిజన్మానో హ్యజేయా నిశి తేన తే
ప్రాణాల నుండి రాత్రి పుట్టినవారు రాత్రి ఎవరికీ జయించలేరు, అందుకే వారు అలా ఉంటారు.
పితౄణాం మానుషాణాం చ అతీతానా గతేషు వై
పితృదేవతలు, మనుషులలో, గతించినవారు, లోకాన్ని వదిలినవారు,
జ్యోత్స్నా రాత్ర్యహనీ సంధ్యా చత్వార్యేతాని తాని వా
జ్యోత్స్నా, రాత్రి, పగలు, సంధ్యా — ఇవే ఆ నాలుగు.
అంభాంస్యేతాని సృష్ట్వా తు దేవదానవమానుషాన్
ఈ నీళ్లను సృష్టించిన తరువాత, దేవతలు, దానవులు, మనుషులను సృష్టించాడు.
తాముత్సృజ్య తతో చ్యోత్స్నాం తతో ఽన్యాం ప్రాప్య స ప్రభుః
ఆ జ్యోత్స్నను వదిలిపెట్టి, ప్రభువు మరో రూపాన్ని పొందాడు.
తతో ఽన్యాః సోంఽధకారే చ క్షుధావిష్టాః ప్రజాః సృజన్
తర్వాత చీకటిలో, ఆకలితో బాధపడే ఇతర ప్రాణులను సృష్టించాడు.
అమ్భాంస్యేతాని రక్షామ ఉక్తవన్తస్తు తేషు యే
వారిలో ఎవరు 'ఈ నీళ్లను కాపాడదాం' అని చెప్పారు,
యే ఽబ్రువన్ క్షిణుమో ఽమ్భాంసి తేషాం త్దృష్టాః పరస్పరమ్
నీళ్ళను ఎండబెడదాం అన్నవారు ఒకరితో ఒకరు విరుద్ధంగా కనిపించారు.
రక్షేతి పాలనే చాపి ధాతురేష విభావ్యతే
'రక్ష' అనే ధాతువు రక్షణ, సంరక్షణ అర్థాల్లో ఉపయోగించబడుతుంది.
రక్షణాద్రక్ష ఇత్యుక్తం క్షపణాద్యక్ష ఉచ్యత
'రక్ష' అనేది రక్షణ వల్ల, 'యక్ష' అనేది నాశనం వల్ల అలా పిలవబడతాయి.
తే శీర్ణా వ్యుత్థితా హ్యూర్ద్ధమారో హన్తః పునః పునః
వారు వాడిపోయి, మళ్లీ మళ్లీ పైకి లేచారు, ఓ వీరా!
బాలాత్మనా స్మృతా వ్యాలా హీనత్వాదహయః స్మృతాః
పిల్లల స్వభావం వల్ల వారిని 'వ్యాల'లు అంటారు; తక్కువతనం వల్ల వారిని 'అహి'లు అంటారు.
తేషాం లయః పృథివ్యాం యః సూర్యాచన్ద్రమసౌ ఘనాః
వారి లయ భూమిలో, సూర్యుడు చంద్రుడు మేఘాలను కరిగించినట్లు జరుగుతుంది.
స తాన్సర్ప్పాన్ సహోత్పన్నానావివేశ విషాత్మకః
విషపూరిత స్వభావం కలవాడు, కలిసిపుట్టిన ఆ సర్పులందరిలో ప్రవేశించాడు.
వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్తే భూతాః పిశితాశనాః
కపిలవర్ణం కలిగిన భయంకరమైన ఆ భూతాలు మాంసం తింటూ జీవించేవి.
గాయతో గాం తతస్తస్య గన్ధర్వా జజ్ఞిరే సుతాః
అతను పాడుతుండగా, అతనిలోంచి గంధర్వులు కుమారులుగా జన్మించారు.
పిబతో జజ్ఞిరే వాచం గన్ధర్వాస్తేన తే స్మృతాః
అతను పానము చేస్తుండగా, ఆ గంధర్వులు వాక్కుగా జన్మించారు, అందుకే వారిని అలా గుర్తిస్తారు.
ఛన్దతశ్చైవ ఛన్దాసి వయాంసి వయసాసృజత్
అతని ఆకాంక్ష వల్ల ఛందస్సులు, పక్షులు ఉద్భవించాయి.
ముఖతోజాః సృజన్సో ఽథ వక్షసశ్చాప్యవీః సృజన్
తర్వాత, తన నోటిలోంచి బలాన్ని, తన ఛాతిలోంచి అవీలను సృష్టించాడు.
పాదతో ఽశ్వాన్సమాతఙ్గాన్ రాసభాన్ గవయాన్మృగాన్
తన కాళ్లలోంచి గుర్రాలు, ఏనుగులు, గాడిదలు, అడవి ఎద్దులు, జింకలు సృష్టించాడు.
ఓషధ్యః ఫల మూలిన్యో రోమభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే
అతని రోమాల నుంచి ఔషధాలు, ఫలదాయిని, మూలదాయిని మొక్కలు పుట్టాయి.
అస్య త్వాదౌ తు కల్పస్య త్రేతాయుగముఖేపురా
ఈ కల్పం ప్రారంభంలో, త్రేతాయుగం మొదట్లో, పూర్వం—
ఏతే గ్రామ్యాః సమృతాః సప్త ఆరణ్యాః సప్త చాపరే
ఇవి ఏడూ గృహపశువులుగా, మరొక ఏడూ అడవి పశువులుగా పరిగణించబడతాయి.
ఔదకాః పశవః షష్ఠాః సప్తమాస్తు సరీసృపాః
ఆరవవాటిలో నీటిలో ఉండే జంతువులు, ఏడవవాటిలో సర్పాదులు ఉంటారు.
మర్కటః సప్తమో హ్యేషాం చారణ్యాః పశవస్తు తే
అడవి జంతువుల్లో, కోతి ఏడవది; ఇవే అడవి పశువులు.
అగ్నిష్టోమం చ యజ్ఞానాం నిర్మమే ప్రథమాన్ముఖాత్
యజ్ఞాలలో ముందుగా అగ్నిష్టోమాన్ని తన నోటితో సృష్టించాడు.
బృహత్సామ తథోక్తం చ దక్షిణాత్సో ఽసృజన్ముఖాత్
తన దక్షిణ నోటితో బృహత్సామాన్ని మరియు పలికే పదాలను సృష్టించాడు.
వైరూప్యమతిరాత్రం చ పశ్చిమాత్సో ఽసృజన్మఖాత్
తన పడమర నోటితో వైరూప్యాన్ని, అతిరాత్రాన్ని సృష్టించాడు.
అనుష్టుభం సవైరాజం చతుర్థాదసృజన్ముఖాత్
నాలుగవ నోటితో అనుష్టుభ్ మరియు సవైరాజాన్ని సృష్టించాడు.