తస్మాత్తే పితరో దేవాః పితృత్వం తేషు తత్స్మృతమ్
అందువల్ల నీ పితృదేవతలు దేవతలుగా పిలవబడతారు; వారిలో పితృత్వం ఇలానే గుర్తు చేసుకుంటారు.
సాపవిద్ధా తనుస్తేన సద్యః సంధ్యా వ్యజాయత
ఆమె దేహం అక్కడే కూలిపోయింది, వెంటనే సంధ్యా జన్మించింది.
తయోర్మధ్యే తు వై పైత్రీ యా తనుః సా గరీయసీ
వాటి మధ్య ఉన్న పితృరూపమే వాటిలో గొప్పది.
యుక్తాస్తనుముపాసంతే ఉషావ్యుష్ట్యోర్యదన్తరమ్
ఉషోదయ సంధ్యల మధ్య ఉన్న ఆ రూపాన్ని వారు ఆరాధిస్తారు.
తతో ఽన్యస్యాం పునర్బ్రహ్మా స్వతన్వాముపపద్యత
తర్వాత మరో రూపంలో బ్రహ్మ తన దేహం నుండే మళ్లీ ప్రकटించాడు.
మనసా తు సుతాస్తస్య ప్రజనాజ్జజ్ఞిరే ప్రజాః
అతని మనస్సు ద్వారా అతని కుమారులు పుట్టారు; అతని సృష్టి వల్ల ప్రాణులు ఉద్భవించాయి.
సృష్ట్వా పునః ప్రజాః సో ఽథ స్వాం తనుం స వ్యపోహత
మళ్లీ ప్రాణులను సృష్టించిన తరువాత, తన స్వంత రూపాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
తస్మాద్భవన్తి సంహృష్టా జ్యోత్స్నాయా ఉద్భవే ప్రజాః
అందువల్ల జ్యోత్స్నా కనిపించినప్పుడు ప్రాణులు ఆనందిస్తారు.
సద్యో రాత్ర్యహనీ చైవసంధ్యా జ్యోత్స్నా చ జజ్ఞిరే
వెంటనే రాత్రి, పగలు, సంధ్యా, జ్యోత్స్నా జన్మించాయి.
తమోమాత్రాత్మికా రాత్రిః సా వై తస్మాన్నియామికా
చీకటి స్వరూపమైన రాత్రి వారిని నియంత్రిస్తుంది.
యస్మాత్తేషాం దివా జన్మ బలినస్తేన తే దివా
వారు పగలు పుట్టినవారు కాబట్టి, పగలు వారు బలవంతులు.
ప్రాణేభ్యో రాత్రిజన్మానో హ్యజేయా నిశి తేన తే
ప్రాణాల నుండి రాత్రి పుట్టినవారు రాత్రి ఎవరికీ జయించలేరు, అందుకే వారు అలా ఉంటారు.
పితౄణాం మానుషాణాం చ అతీతానా గతేషు వై
పితృదేవతలు, మనుషులలో, గతించినవారు, లోకాన్ని వదిలినవారు,
జ్యోత్స్నా రాత్ర్యహనీ సంధ్యా చత్వార్యేతాని తాని వా
జ్యోత్స్నా, రాత్రి, పగలు, సంధ్యా — ఇవే ఆ నాలుగు.
అంభాంస్యేతాని సృష్ట్వా తు దేవదానవమానుషాన్
ఈ నీళ్లను సృష్టించిన తరువాత, దేవతలు, దానవులు, మనుషులను సృష్టించాడు.
తాముత్సృజ్య తతో చ్యోత్స్నాం తతో ఽన్యాం ప్రాప్య స ప్రభుః
ఆ జ్యోత్స్నను వదిలిపెట్టి, ప్రభువు మరో రూపాన్ని పొందాడు.
తతో ఽన్యాః సోంఽధకారే చ క్షుధావిష్టాః ప్రజాః సృజన్
తర్వాత చీకటిలో, ఆకలితో బాధపడే ఇతర ప్రాణులను సృష్టించాడు.
అమ్భాంస్యేతాని రక్షామ ఉక్తవన్తస్తు తేషు యే
వారిలో ఎవరు 'ఈ నీళ్లను కాపాడదాం' అని చెప్పారు,
యే ఽబ్రువన్ క్షిణుమో ఽమ్భాంసి తేషాం త్దృష్టాః పరస్పరమ్
నీళ్ళను ఎండబెడదాం అన్నవారు ఒకరితో ఒకరు విరుద్ధంగా కనిపించారు.
రక్షేతి పాలనే చాపి ధాతురేష విభావ్యతే
'రక్ష' అనే ధాతువు రక్షణ, సంరక్షణ అర్థాల్లో ఉపయోగించబడుతుంది.
రక్షణాద్రక్ష ఇత్యుక్తం క్షపణాద్యక్ష ఉచ్యత
'రక్ష' అనేది రక్షణ వల్ల, 'యక్ష' అనేది నాశనం వల్ల అలా పిలవబడతాయి.
తే శీర్ణా వ్యుత్థితా హ్యూర్ద్ధమారో హన్తః పునః పునః
వారు వాడిపోయి, మళ్లీ మళ్లీ పైకి లేచారు, ఓ వీరా!
బాలాత్మనా స్మృతా వ్యాలా హీనత్వాదహయః స్మృతాః
పిల్లల స్వభావం వల్ల వారిని 'వ్యాల'లు అంటారు; తక్కువతనం వల్ల వారిని 'అహి'లు అంటారు.
తేషాం లయః పృథివ్యాం యః సూర్యాచన్ద్రమసౌ ఘనాః
వారి లయ భూమిలో, సూర్యుడు చంద్రుడు మేఘాలను కరిగించినట్లు జరుగుతుంది.
స తాన్సర్ప్పాన్ సహోత్పన్నానావివేశ విషాత్మకః
విషపూరిత స్వభావం కలవాడు, కలిసిపుట్టిన ఆ సర్పులందరిలో ప్రవేశించాడు.
వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్తే భూతాః పిశితాశనాః
కపిలవర్ణం కలిగిన భయంకరమైన ఆ భూతాలు మాంసం తింటూ జీవించేవి.
గాయతో గాం తతస్తస్య గన్ధర్వా జజ్ఞిరే సుతాః
అతను పాడుతుండగా, అతనిలోంచి గంధర్వులు కుమారులుగా జన్మించారు.
పిబతో జజ్ఞిరే వాచం గన్ధర్వాస్తేన తే స్మృతాః
అతను పానము చేస్తుండగా, ఆ గంధర్వులు వాక్కుగా జన్మించారు, అందుకే వారిని అలా గుర్తిస్తారు.
ఛన్దతశ్చైవ ఛన్దాసి వయాంసి వయసాసృజత్
అతని ఆకాంక్ష వల్ల ఛందస్సులు, పక్షులు ఉద్భవించాయి.
ముఖతోజాః సృజన్సో ఽథ వక్షసశ్చాప్యవీః సృజన్
తర్వాత, తన నోటిలోంచి బలాన్ని, తన ఛాతిలోంచి అవీలను సృష్టించాడు.