జగ్ముస్తృషార్త్తా మధ్యాహ్నే సరితం నర్మదామను
మధ్యాహ్నం వేళ దాహంతో బాధపడుతూ వారు నర్మదా నదిని ఆనుకుని వెళ్లారు.
గచ్ఛన్తో దదృశుర్మార్గో జమదగ్నేరథాశ్రమమ్
వారు వెళ్ళుతూ ఉండగా, మార్గమధ్యంలో జమదగ్ని ఆశ్రమాన్ని చూశారు.
కస్యేదమితి పప్రచ్ఛుర్భావికర్మప్రచోదితాః
దైవ సంకల్పంతో, 'ఇది ఎవరిది?' అని వారు అడిగారు.
వసత్యస్మిన్సుతో యస్య రామః శస్త్రభృతాం వరః
ఈ చోటులో ఆయుధాలలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, అతని కుమారుడు నివసిస్తున్నాడు.
క్రోధం ప్రసఙ్యానృశంస్యం పూర్వవైరమనుస్మరన్
మునుపటి శత్రుత్వాన్ని, కోపాన్ని, క్రూరతను గుర్తు చేసుకున్నారు.
వైర నిర్యాతనం కిం తు కరిష్యామో దిశాధునా
ఇప్పుడు, ఈ దిశగా మనం ఏ ప్రతీకారం చేయాలి?
ప్రజాఘ్నిరే ప్రయాతేషు మునివీరేషు సర్వతః
మహర్షులు అన్ని దిశలకూ వెళ్లిపోయినప్పుడు, ప్రజలు అక్కడక్కడా చనిపోయారు.
ప్రయయుస్తే దురాత్మానః సబలాః స్వపురీం ప్రతి
దుష్టులు తమ సైన్యాలతో కలిసి తమ పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లారు.
పరివార్య మహారాజ రురుదుః శోకకర్శితాః
ఓ మహారాజా, వారు చుట్టుముట్టి, దుఃఖంతో క్షీణించి కన్నీళ్లు పెట్టారు.
పపాత మూర్చ్ఛితా సద్యో లతేవాశనితాడితా
ఆమె ఒక్కసారిగా, మెరుపు తాకిన లతలా, అపస్మారంగా నేలపై పడిపోయింది.
దూరప్రనష్టసంజ్ఞేవ సద్యః ప్రాణైర్వ్యయుజ్యత
ఆమెకు చైతన్యం చాలా దూరంగా పోయినట్లుగా, వెంటనే ప్రాణాలు విడిచింది.
న్యపతన్మూర్చ్ఛితా భూమౌ నిమగ్నాః శోకసాగరే
అపస్మారంగా వారు భూమిపై కూలిపోయి, దుఃఖసాగరంలో మునిగిపోయారు.
సమేత్యాశ్వాసయామాసుస్తుల్యదుఃఖాః సుతాన్మునే
ఒకరినొకరు ఓదార్చుకుంటూ, అదే దుఃఖంలో ఉన్న వారు, మునివర్యుని కుమారులను ఆదరించారు.
ఆధక్షుర్వచసా తేషామగ్నౌ పిత్రోః కలేవరే
వారు ఆవేదనతో మాటలు చెప్పుకుంటూ, తల్లిదండ్రుల దేహాలను అగ్నిలో ఉంచారు.
పిత్రోర్మరణదుఃఖేన పీడ్యమానా దివానిశమ్
తల్లిదండ్రుల మరణ బాధతో వారు రాత్రింబవళ్లు బాధపడుతూ ఉండేవారు.
నివృత్తస్తపసః సఖ్యా సహాగాదాశ్రమం పితుః
తపస్సు, స్నేహాలు వదిలిపెట్టి, వారు కలసి తండ్రి ఆశ్రమానికి వెళ్లారు.
భార్గవచరితే పఞ్చచత్వారింశత్తమోధ్యాయః
భార్గవుని చరిత్రలో నలభై ఐదవ అధ్యాయం.
రాజపుత్రవ్యవసితం పిత్రౌః స్వర్గతిమేవ చ
రాజకుమారుని సంకల్పం, తల్లిదండ్రులు స్వర్గానికి చేరడం.
తన్మృతేరేవ మరణం శ్రుత్వా మాతుశ్చ కేవలమ్
వారి మరణాన్ని, తల్లిదండ్రుల మరణాన్ని మాత్రమే విని,
తమథాశ్వాసయామాస తుల్యదుఃఖో ఽకృతవ్రణః
అప్పుడు, అదే దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తూ, గాయపడని వాడు అతడిని ఓదార్చాడు.
యుక్తిలౌకికదృష్టాన్తైస్తచ్ఛోకం సంవ్యశామయత్
తర్కంతో, లోకంలో జరిగే ఉదాహరణలతో అతని దుఃఖాన్ని తగ్గించాడు.
ప్రయయౌ సహితః సఖ్యా భ్రాతౄణాం తు దిదృక్షయా
స్నేహితులతో కలిసి, సోదరులను చూడాలని ఆశించి, బయలుదేరాడు.
శోకామషయుతస్తైశ్చ సహ త్స్థౌ దినత్రయమ్
వారు కూడా దుఃఖంతో కూడి, అతనితో కలిసి మూడు రోజులు అక్కడే ఉన్నారు.
బభూవ సహసా సర్వలోకసంహరణక్షమః
ఆకస్మాత్తుగా, అతడు అన్ని లోకాలను నాశనం చేయగల శక్తిని పొందాడు.
దృఢీచకార హృదయే సర్వక్షత్రవధోద్యతః
అన్ని క్షత్రియులను సంహరించాలనే దృఢ సంకల్పంతో అతడు తన హృదయాన్ని కఠినంగా చేసుకున్నాడు.
కరిష్యే తర్పణం పిత్రోరితి నిశ్చిత్య భార్గవః
"నా తల్లిదండ్రులకు తర్పణం చేస్తాను" అని నిర్ణయించుకుని భార్గవుడు మనసులో స్థిరపడ్డాడు.
ప్రయయౌ తదనుజ్ఞాతః కృత్వా సంస్థాంపితుః క్రియామ్
అతడు మరణించినవారికి అంత్యక్రియలు చేసి, అనుమతి తీసుకుని అక్కడినుంచి బయలుదేరాడు.
తద్బాహ్యోపవనే స్థిత్వా సస్మార స మహోదరమ్
ఆయన బయట ఉన్న తోటలో నిలబడి మహోదరుని జ్ఞాపకం చేసుకున్నాడు.
ప్రేషయామాస రామాయ సర్వసంహననాని చ
అతడు అన్ని ఆయుధాలను రామునికి పంపించాడు.
గృహీత్వాపూరయచ్ఛఙ్ఖం రుద్రదత్తమమిత్రజిత్
రుద్రుడు ఇచ్చిన శంఖాన్ని తీసుకుని, శత్రువులను జయించినవాడు దానిని ఊదాడు.