కాలాన్తకయమప్రఖ్యం యోద్ధుం సముపచక్రమే
కాలాంతకుడిలా కనిపిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
జగ్రా హ భార్గవేన్ద్రస్య సమరే జేతుముద్యతః
భార్గవేంద్రుని యుద్ధంలో జయించడానికి ప్రయత్నించాడు.
యథా బలాహకో వీర పర్వతోపరి వర్షతి
వీరా! మేఘం ఎలా కొండమీద వర్షం కురిపిస్తుందో,
జగ్రాహ స్వఘనుర్దివ్యం బాణవర్షం తథాకరోత్
అతడు తన దివ్యమైన విల్లు పట్టుకుని, అలాగే బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
చక్రతుర్యద్ధమతులం తుములం లోమహర్షణమ్
వారు ఒకరితో ఒకరు సమానించని, ఘోరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధాన్ని చేశారు.
వధాయ భార్గవేన్ద్రస్య సర్వశస్త్రాస్త్రధృగబలీ
భార్గవుని సంహారం కోసం, అన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ధరించిన బలవంతులు కూడగట్టారు.
తతో వ్యోమ్ని సదా సక్తే ద్వే చాప్య స్త్రే నరాధిప
రాజా! ఆ సమయంలో ఆకాశంలో ఎప్పుడూ రెండు విల్లు, రెండు అస్త్రాలు యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉండేవి.
త్రయో లోకాః సపాతాలా దృష్ట్వా తన్మహదద్భుతమ్
మూడు లోకాలు, పాతాళాలతో కలిపి, ఆ మహద్భుతమైన ఘట్టాన్ని చూశాయి.
రామస్తదా వీక్ష్య జగత్ప్రణాశం జగన్నివాసోక్తమథాస్మరత్తదా
అప్పుడు రాముడు, లోక నాశనాన్ని చూసి, జగన్నివాసుడి మాటలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
ఇతి వ్యవస్య ప్రభురుగ్రతేజా నేత్రద్వయేనాథ తదస్త్రయుగమమ్
అలా నిర్ణయించుకుని, ఆ మహాతేజస్సు కలిగిన ప్రభువు తన రెండు కళ్లతో ఆ అస్త్రయుగ్మాన్ని చూశాడు.
ధ్యానప్రభావేణ తతస్తు తస్య బ్రహ్మాస్త్రయుగ్మం విగతప్రభావమ్
తర్వాత, ధ్యానశక్తితో ఆ బ్రహ్మాస్త్రాల జంట శక్తిని కోల్పోయింది.
స జామదగ్న్యో మహాతాం మహీయాన్స్రష్టుం తథా పాలయితుం నిహన్తుమ్
జమదగ్ని కుమారుడు, మహాశక్తులు కలవాడు, సృష్టించడానికీ, రక్షించడానికీ, నాశనం చేయడానికీ సమర్థుడు.
ధనుర్ద్ధరః శూరతమో మహస్వాన్సదగ్రణీః సంసది తథ్యవక్తా
విల్లు ధరించిన వాడు, వీరులలో అగ్రగణ్యుడు, తేజస్సుతో మెరిసే వాడు, సభలో ముందుండే వాడు, ఎప్పుడూ నిజం చెప్పేవాడు.
ఏవం నృలోకే ప్రథయన్స్వభావం సర్వాణి కల్యాని కరోతి నిత్యమ్
ఇలా మానవ లోకంలో తన స్వభావాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ శుభకార్యాలు చేస్తూ ఉంటాడు.
ఏవం స రామః ప్రథితప్రభావః ప్రశామయిత్వా తు తదస్త్రయుగ్మమ్
అలా పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధి పొందిన రాముడు, ఆ అస్త్రయుగ్మాన్ని శాంతింపజేశాడు.
తుణీరతః పత్రియుగం గృహీత్వా పుఙ్ఖే నిధాయాథ ధనుర్జ్యకాయామ్
తన తుంణీ నుండి రెండు రెక్కల బాణాలు తీసి, వాటిని పుంఖాలలో పెట్టి, విల్లులో నిమిరాడు.
స కృత్తకర్ణో నృపతిర్మహాత్మా వినిర్జితాశేషజగత్ప్రవీరః
కృత్తకర్ణుడు అనే ఆ మహాత్ముడు, భూలోకంలోని అందరు వీరులను జయించిన రాజు.
క్షణం ధరాధీశతనుర్వివర్ణా గతానుభావా నృపతేర్బభూవ
ఒక క్షణం పాటు ఆ భూధిపుడి శరీరం రంగు కోల్పోయి, శక్తి లేని విధంగా మారింది.
తతః స రాజా నిజవీర్యవైభవం సమస్తలోకాధికతాం ప్రయాతమ్
తర్వాత ఆ రాజు, తన వీర్య వైభవంతో అన్ని లోకాలను మించిపోయి, అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
దధ్యౌ పునర్మీలితలోచనో నృపౌ దత్తం తమాత్రేయకులప్రదీపమ్
మళ్ళీ ఆ రాజు, కళ్ళు మూసుకుని ధ్యానంలో లీనమై, ఆత్రేయ వంశానికి వెలుగు అయిన దానిని ధ్యానించాడు.
యదాస్య హృద్యేష మహానుభావో దత్తః ప్రయాతో న హి దర్శనం తదా
ఆ మహాత్ముడు అయిన దత్తుడు హృదయం నుండి వెళ్లిపోయినప్పుడు, అతడు ఇక కనబడలేదు.
స ధ్యాయమానో ఽపి న చాజగామ దత్తో మనోగోచరమస్య రాజన్
రాజా ఎంత ధ్యానం చేసినా, దత్తుడు అతని మనసులోకి రాలేదు, కనబడలేదు.
ఏవం యదాత్రేస్తనయో మహాత్మా దృష్టో న చ ధ్యానపథే నృపేణ
అత్రి కుమారుడు అయిన మహాత్ముడు, రాజుకు ధ్యానం ద్వారా కనబడకపోయినప్పుడు,
తం శోకమగ్నం నృపతిం మహాత్మా రామో జగాదాఖిలచిత్తదర్శీ
అన్ని మనస్సులను తెలిసిన రాముడు, దుఃఖంలో మునిగిపోయిన రాజును ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
యస్తే వరాయాభవమాదిసర్గే స ఏవ చాహం తంవ సాదనాయ
సృష్టి ప్రారంభంలో నీకు వరమిచ్చినవాడే నేనే, ఇప్పుడు నీ నాశనానికి వచ్చాను.
సర్వో హి లోకః స్వకృతం భునక్తి శుభాశుభం దైవకృతం విపాకే
ప్రతి జీవి తన చేత చేసిన మంచి చెడు ఫలితాలను, దైవ నిర్ణయం వచ్చినప్పుడు అనుభవిస్తాడు.
యత్తే సుపుణ్యం బహుజన్మసంచితం తేనేహ దత్తస్య వరార్హపాత్రమ్
నీవు ఎన్నో జన్మల్లో కూడబెట్టిన గొప్ప పుణ్యంతో, ఇక్కడ దత్తుని వరానికి అర్హుడవయ్యావు.
గురుర్విమత్యాపకృతస్త్వయా మే యతస్తతః కర్ణనికృన్తనం తే
నీవు అహంకారంతో నా గురువును అవమానించావు కాబట్టి, నీ చెవి కోయబడుతుంది.
ఇత్యేవముక్త్వా స భృగుర్మహాత్మా నియోజ్య బాణం చ వికృష్య చాపమ్
అలా చెప్పి, భృగుమహర్షి బాణాన్ని సిద్ధం చేసి విల్లు ఎక్కించాడు.
తద్వీక్ష్య కర్మాస్య మునేః సుతస్య స చార్జునో హైహయవంశధర్త్తా
ఆ మునిపుత్రుడు చేసే పని చూసి, హైహయ వంశాధిపతి అర్జునుడు