శిఖామారభ్య పాదాన్తం పుథ్కరాక్షం ద్విధాకరోత్
తలపై నుండి పాదాల వరకు పుష్కరాక్షుడిని రాముడు రెండు భాగాలుగా చీల్చాడు.
ఆశ్చర్యం సుమాహజ్జాతం దివి చైవ దివౌ కసామ్
ఆ సమయంలో ఆకాశంలోను, దేవతల మధ్యలోను ఒక అద్భుతమైన గొప్ప సంఘటన జరిగింది.
తత్సైన్యమదహత్క్రుద్ధః పావకో విపినం యథా
కోపంతో రగిలిన రాముడు ఆ సైన్యాన్ని అరణ్యాన్ని కాల్చే అగ్నిలా దహించేశాడు.
తతస్తతో వాజిరథేభమానవా నికృత్తగాత్రాః శతశో నిపేతుః
అప్పుడు శరాలతో గాయపడి, శరీరభాగాలు తెగిపోయిన గుర్రాలు, ఏనుగులు, మనుషులు వందల సంఖ్యలో పడిపోయారు.
హా తాత మాతస్త్వితి జల్పమాంనా భస్మీబభూవుః సువిచూర్ణితాస్తదా
'అయ్యో నాన్నా! అమ్మా!' అని అరుస్తూ, వారు ఆ సమయంలో పూర్తిగా బూడిదైపోయారు.
అనేకరాజన్యకులం హతేశ్వరం ఇతం నవాక్షౌహిణికం భృశాతురమ్
అనేక రాజవంశాలు, తమ అధిపతులు చనిపోవడంతో, తొమ్మిది అక్షౌహిణి సైన్యాలు తీవ్రంగా బాధపడి వెళ్లిపోయాయి.
ఆజగామ మహావీర్యః సువర్ణరథమాస్థితః
అపారమైన శౌర్యమున్న ఒక వీరుడు బంగారు రథంపై ఎక్కి అక్కడికి వచ్చాడు.
దశనల్వప్రమాణం చ శతవాజియుతం నృపః
పది వేల మంది, కొద్దిగా పరిమాణంలో, వంద గుర్రాలతో కూడిన సైన్యాన్ని ఓ రాజు తీసుకొచ్చాడు.
బభౌ స్వర్లోకమారోక్ష్యన్దేహతి సుకృతీ యథా
పుణ్యాత్ముడు స్వర్గానికి ఎక్కుతున్నట్టు ఆ రాజు ప్రకాశించాడు.
సేనాః సంవ్యూహ్య సంతస్థుః సంగ్రామే పితురాజ్ఞయా
తండ్రి ఆజ్ఞతో సైన్యాలు సమరానికి సిద్ధంగా ఏర్పడి నిలబడ్డాయి.
కాలాన్తకయమప్రఖ్యం యోద్ధుం సముపచక్రమే
కాలాంతకుడిలా కనిపిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
జగ్రా హ భార్గవేన్ద్రస్య సమరే జేతుముద్యతః
భార్గవేంద్రుని యుద్ధంలో జయించడానికి ప్రయత్నించాడు.
యథా బలాహకో వీర పర్వతోపరి వర్షతి
వీరా! మేఘం ఎలా కొండమీద వర్షం కురిపిస్తుందో,
జగ్రాహ స్వఘనుర్దివ్యం బాణవర్షం తథాకరోత్
అతడు తన దివ్యమైన విల్లు పట్టుకుని, అలాగే బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
చక్రతుర్యద్ధమతులం తుములం లోమహర్షణమ్
వారు ఒకరితో ఒకరు సమానించని, ఘోరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధాన్ని చేశారు.
వధాయ భార్గవేన్ద్రస్య సర్వశస్త్రాస్త్రధృగబలీ
భార్గవుని సంహారం కోసం, అన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ధరించిన బలవంతులు కూడగట్టారు.
తతో వ్యోమ్ని సదా సక్తే ద్వే చాప్య స్త్రే నరాధిప
రాజా! ఆ సమయంలో ఆకాశంలో ఎప్పుడూ రెండు విల్లు, రెండు అస్త్రాలు యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉండేవి.
త్రయో లోకాః సపాతాలా దృష్ట్వా తన్మహదద్భుతమ్
మూడు లోకాలు, పాతాళాలతో కలిపి, ఆ మహద్భుతమైన ఘట్టాన్ని చూశాయి.
రామస్తదా వీక్ష్య జగత్ప్రణాశం జగన్నివాసోక్తమథాస్మరత్తదా
అప్పుడు రాముడు, లోక నాశనాన్ని చూసి, జగన్నివాసుడి మాటలు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
ఇతి వ్యవస్య ప్రభురుగ్రతేజా నేత్రద్వయేనాథ తదస్త్రయుగమమ్
అలా నిర్ణయించుకుని, ఆ మహాతేజస్సు కలిగిన ప్రభువు తన రెండు కళ్లతో ఆ అస్త్రయుగ్మాన్ని చూశాడు.
ధ్యానప్రభావేణ తతస్తు తస్య బ్రహ్మాస్త్రయుగ్మం విగతప్రభావమ్
తర్వాత, ధ్యానశక్తితో ఆ బ్రహ్మాస్త్రాల జంట శక్తిని కోల్పోయింది.
స జామదగ్న్యో మహాతాం మహీయాన్స్రష్టుం తథా పాలయితుం నిహన్తుమ్
జమదగ్ని కుమారుడు, మహాశక్తులు కలవాడు, సృష్టించడానికీ, రక్షించడానికీ, నాశనం చేయడానికీ సమర్థుడు.
ధనుర్ద్ధరః శూరతమో మహస్వాన్సదగ్రణీః సంసది తథ్యవక్తా
విల్లు ధరించిన వాడు, వీరులలో అగ్రగణ్యుడు, తేజస్సుతో మెరిసే వాడు, సభలో ముందుండే వాడు, ఎప్పుడూ నిజం చెప్పేవాడు.
ఏవం నృలోకే ప్రథయన్స్వభావం సర్వాణి కల్యాని కరోతి నిత్యమ్
ఇలా మానవ లోకంలో తన స్వభావాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ శుభకార్యాలు చేస్తూ ఉంటాడు.
ఏవం స రామః ప్రథితప్రభావః ప్రశామయిత్వా తు తదస్త్రయుగ్మమ్
అలా పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధి పొందిన రాముడు, ఆ అస్త్రయుగ్మాన్ని శాంతింపజేశాడు.
తుణీరతః పత్రియుగం గృహీత్వా పుఙ్ఖే నిధాయాథ ధనుర్జ్యకాయామ్
తన తుంణీ నుండి రెండు రెక్కల బాణాలు తీసి, వాటిని పుంఖాలలో పెట్టి, విల్లులో నిమిరాడు.
స కృత్తకర్ణో నృపతిర్మహాత్మా వినిర్జితాశేషజగత్ప్రవీరః
కృత్తకర్ణుడు అనే ఆ మహాత్ముడు, భూలోకంలోని అందరు వీరులను జయించిన రాజు.
క్షణం ధరాధీశతనుర్వివర్ణా గతానుభావా నృపతేర్బభూవ
ఒక క్షణం పాటు ఆ భూధిపుడి శరీరం రంగు కోల్పోయి, శక్తి లేని విధంగా మారింది.
తతః స రాజా నిజవీర్యవైభవం సమస్తలోకాధికతాం ప్రయాతమ్
తర్వాత ఆ రాజు, తన వీర్య వైభవంతో అన్ని లోకాలను మించిపోయి, అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
దధ్యౌ పునర్మీలితలోచనో నృపౌ దత్తం తమాత్రేయకులప్రదీపమ్
మళ్ళీ ఆ రాజు, కళ్ళు మూసుకుని ధ్యానంలో లీనమై, ఆత్రేయ వంశానికి వెలుగు అయిన దానిని ధ్యానించాడు.