సూతోపనీతం స్వరథమారురోహ విశాంపతే
రథసారథి తీసుకొచ్చిన తన రథంపై రాజు ఎక్కాడు.
అనేకాక్షౌహిణీయుక్తాః పరివార్యోపతస్థిరే
అనేక అక్షౌహిణి సైన్యాలతో చుట్టుముట్టబడి వారు సిద్ధంగా నిలిచారు.
అసంఖ్యాతా మహారాజ సైన్యే సాగరసన్నిభే
ఓ మహారాజా, ఆ సైన్యంలో యోధులు ఎన్ని ఉన్నారో లెక్కించలేరు, ఆ సైన్యం సముద్రంలా విస్తరించి ఉంది.
మహావీరా మహాకాయా నానాయుద్ధవిశారదాః
అందులో మహావీరులు, మహాకాయులు, అనేక రకాల యుద్ధాల్లో నైపుణ్యం కలవారు ఉన్నారు.
నానాలఙ్కారసంయుక్తా మత్తా దానవిభూషితాః
వివిధ అలంకారాలతో అలంకరించబడిన, మత్తులో ఉన్న, దానవులు అలంకరించిన వారు అక్కడ కనిపించారు.
నానాజ్ఞాతిసముత్పన్నా హయాః పవనరంహసః
వైవిధ్యమైన వంశాలలో పుట్టిన, గాలికి సమానంగా పరుగెత్తే అనేక జాతుల గుర్రాలు అక్కడ ఉన్నాయ్.
స్యన్దనాని సుదీర్ఘాణి జవనాశ్వయుతాని చ
చాలా పొడవైన, వేగమైన గుర్రాలు లాగుతున్న రథాలు అక్కడ కనిపించాయి.
పదాతయస్తు రాజన్తే ఖడ్గచర్మధరా నృప
రాజా! ఖడ్గాలు, కవచాలు ధరించిన కాలాళ్లు అక్కడ ప్రకాశించారు.
యదా ప్రచలితం సైన్యం కార్త్తవీర్యార్జునస్య వై
కార్తవీర్యార్జునుని సైన్యం కదలడం ప్రారంభించినప్పుడు
నానావాదిత్రనిర్ఘోషైర్హయానాం హ్రేషితైస్తథా
వివిధ వాద్యాల ధ్వనులతో, గుర్రాల హీనగర్జనలతో ఆ ప్రాంతం మారుమోగింది.
మార్గే దదర్శ రాజేన్ద్రో విపరీతాని భూపతే
రాజా! మార్గంలో ఆ రాజు అనేక విచిత్రమైన శకునాలు చూశాడు.
ముక్తకేశాం ఛిన్ననాసాం రుదతీం చ దిగంబరామ్
వదులుకున్న జుట్టుతో, తెగిన ముక్కుతో, ఏడుస్తూ, నగ్నంగా ఉన్న ఒక మహిళను చూశాడు.
కుచైలం పతితం భగ్నం నగ్నం కాషాయవాససమ్
చిన్నిపోయిన, పడిపోయిన, విరిగిపోయిన, నగ్నంగా, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించినవారిని చూశాడు.
గోధాం చ శశకం శల్యం రిక్తకుమ్భం సరీమృపమ్
ఒక గోద, ఒక ముషిక, ఒక ముల్లు, ఖాళీ కుండ, ఒక మృతదేహం అక్కడ కనిపించాయి.
స్వదక్షిణే శృగాలం చ కుర్వన్తం భైర్వం రవమ్
తన కుడివైపు భయంకరంగా అరుస్తున్న ఒక నక్కను చూశాడు.
దృష్ట్వాపి ప్రయయౌ యోద్ధుం కాలపాశావృతో హఝాత్
ఇవన్నీ చూసినా, కాలబంధనానికి లోనై, యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
వటచ్ఛాయాసమాసీనో రామో ఽపశ్యదుపాగతమ్
వటవృక్షం నీడలో కూర్చున్న రాముడు, అతడిని దగ్గరికి వస్తున్నట్టు చూశాడు.
సహస్రాక్షౌహిణీయుక్తం దృష్ట్వా బభూవ హ
వెయ్యి సైన్య విభాగాలతో అతడిని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
యద్దృష్టిగోచరో జాతః కార్తవీర్యో నృపాధమః
రాజులలో అధముడైన కార్తవీర్యుడు రాముని చూపు పరిధిలోకి వచ్చాడు.
వ్యఞ్జృభతారినాశాయసింహః క్రుద్ధో యథా తథా
ఎలుగుబంటి సంహారానికి కోపంతో వచ్చిన సింహంలా అతడు కనిపించాడు.
చకంపిరే భృశం సర్వే మృత్యోరివ శరీరిణః
మరణం ఎదుర్కొంటున్న ప్రాణులు ఎలా వణికిపోతారో, అందరూ భయంతో వణికిపోయారు.
తతస్తతశ్ఛిన్నభుజోరుకఙ్ఘరా నాగా హయాః శూరనరా నిపేతుః
అక్కడక్కడ చేతులు, తొడలు, కాళ్లు తెగిన ఏనుగులు, గుర్రాలు, వీరులు నేలపై పడిపోయారు.
తథైవ రామో ఽపి మనోనిలౌజా విమర్ద్దయామాస నృపస్య సేనామ్
అదేవిధంగా రాముడు తన మనస్సు, గాలి వలె ఉన్న బలంతో ఆ రాజు సైన్యాన్ని నాశనం చేయడం ప్రారంభించాడు.
ఉద్యమ్య చాపం మహదాస్థితో రథం సృజ్యం చ కృత్వా కిలమన్స్యరాజః
అప్పుడు మత్స్యరాజు గొప్ప రథంపై ఎక్కి, ధనుస్సును చేతపట్టి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచాడు.
దృష్ట్వా తమాయాన్తమథో మహాత్మా రామో గృహీత్వా ధనుషం మహోగ్రమ్
ఆ మహాత్ముడు రాముడు, అతడిని ముందుకు వస్తున్నట్టు చూసి, తన భయంకరమైన గొప్ప ధనుస్సును పట్టుకున్నాడు.
స చాపి రాజాతిబలో మనస్వీ ససర్జ రామాయ తు పర్వతాస్త్రమ్
ఆ రాజు, అపారమైన బలంతో, ధైర్యంగా, రామునిపై పర్వతాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
రామో ఽపి తత్రాతిబలం విదిత్వా తం మత్స్యరాజం వివిధాస్త్రపూగైః
అయితే రాముడు మత్స్యరాజు గొప్ప బలాన్ని గ్రహించి, అనేక రకాల ఆయుధాలతో ప్రతిఘటించాడు.
నారాయణాస్త్రే భృగుణా ప్రయుక్తే రామేణ రాజన్నృపతేర్వధాయ
భృగువంశజుడైన రాముడు, ఆ రాజును సంహరించేందుకు నారాయణాస్త్రాన్ని ప్రయోగించినప్పుడు—
రామస్తు తస్యాథ విలక్ష్య కమ్పం బాణైశ్చతుర్భిర్నిజఘాన వాహాన్
అప్పుడు రాముడు, అతని కలవరాన్ని గమనించి, నాలుగు బాణాలతో ఆ రథయానాలను కూల్చేశాడు.
బాణేన చైకేన ప్రసహ్య సారథిం నిపాత్య భూమౌ రథమార్ద్దయత్త్రిభిః
ఒక బాణంతో సారథిని బలవంతంగా నేలపై పడగొట్టి, మిగతా మూడు బాణాలతో రథాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.