భగవన్ కిం కృతం తేన రాజ్ఞా దుష్టేన పాతకమ్
ప్రభూ! ఆ దుష్ట రాజు ఏ పాపం చేశాడు?
సాధుబుద్ధ్యాస దుష్టాత్మా కిం చకార మహామతే
ఆ దుర్మార్గుడు, మంచి బుద్ధితో ఏమి చేశాడు, జ్ఞానవంతుడా?
చిరం ధ్యాత్వా సమాలోచ్య కారణం ప్రాహ భూపతే
చిరకాలంగా ఆలోచించి, కారణాన్ని పరిశీలించి, రాజుతో మాట్లాడాడు.
యశ్చ వై కృతవాన్పాపం సర్వజ్ఞస్య తవానఘ
నీపై పాపం చేసినవాడు, అన్నీ తెలిసిన నిష్కల్మషుడా—
ద్విజాపరాధతో మూఢ వీర్యం తే వినశిష్యతే
బ్రాహ్మణునిపై అపరాధం చేసినందుకు, మూర్ఖుడా, నీ బలము నశించిపోతుంది.
అయం రామో మహావీర్యం ప్రసహ్యనృపపుఙ్గవమ్
ఈ రాముడు గొప్ప బలశాలి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడిని జయిస్తాడు.
యస్మాదురః ప్రతిహతం త్వయా మాతర్మమాగ్రతః
తల్లి, నీవు నా ముందర నన్ను అడ్డగించావు కాబట్టి నేను ముందుకు పోవడం ఆగిపోయింది.
త్రిః సప్తకృత్వో నిఃక్షత్రాం కరిష్యే పృథివీమిమామ్
ఈ భూమిని ఇరవై ఒకసార్లు క్షత్రియుల్లేని స్థితికి తేవాలని నేను నిర్ణయించుకున్నాను.
భావినోర్ఽథస్య చ బలాత్కరిష్యత్యేవ మానద
ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా, భవిష్యత్తులో జరగాల్సినది తప్పకుండా జరుగుతుంది.
దత్తాత్రేయాద్ధరేరంశాల్లబ్ధబోధో మహామతిః
దత్తాత్రేయుడు, హరిలో భాగమైనవాడు, ఆయన నుండి జ్ఞానం పొందిన గొప్ప మనస్సు కలవాడు.
యథాగతం యయౌ విద్వాన్భవిష్యత్కాలపర్యయాత్
వచ్చిన విధంగా, ఆ జ్ఞానవంతుడు కాలచక్రం ప్రకారం వెళ్లిపోయాడు.
ఉపోద్ధాతపాదే భార్గవచరితే త్రింశత్తమో ఽధ్యాయః
భార్గవుని చరిత్రలో, ఉపోద్ధాత భాగంలో ముప్పత్తవ అధ్యాయం.
యచ్చకార మహావీర్య్యో రాజ్ఞః క్రుద్ధో హి కర్మణా
రాజు వల్ల కోపంతో, మహావీరుడు చేసిన కార్యం ఇదే.
రామః ప్రోవాచ సంక్రుద్ధో ముఞ్చఞ్ఛ్వాసాన్ముహర్ముహుః
రాముడు తీవ్రమైన కోపంతో, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి తీసుకుంటూ ఇలా అన్నాడు.
కార్త్తవీర్యస్య యో విద్వాంశ్చక్రే బ్రహ్మవధోద్యమమ్
కార్తవీర్యుడిని, బ్రాహ్మణహంతకుడిని, సంహరించేందుకు ప్రయత్నించిన జ్ఞానవంతుడు.
శుభం వాప్యశుభం సర్వే ప్రకుర్వన్తి విమోహితాః
మోహంతో ఉన్నవారు అందరూ, మంచిని లేదా చెడును చేయగలరు.
కార్త్తవీర్యం నిహత్యాజౌ పితుర్వైరం ప్రసాధయే
పోరులో కార్తవీర్యుడిని చంపి, తండ్రి ప్రతీకారాన్ని నెరవేర్చుతాను.
రక్షిష్యతే తథాప్యేనం సంహరిష్యామి నాన్యథా
ఎవరైనా అతన్ని కాపాడినా, నేను అతన్ని సంహరిస్తాను; వేరే మార్గం లేదు.
జమదగ్నిరువాచేదం పుత్రం సాహసభాషిణమ్
ధైర్యంగా మాట్లాడిన తన కుమారునికి జమదగ్ని ఇలా అన్నాడు.
యచ్ఛ్రుత్వా మానవాః సర్వే జాయన్తే ధర్మకారిణః
ఇది విని అందరూ ధర్మాన్ని పాటించే వారు అవుతారు.
న కస్మైచిత్ప్రకుప్యన్తి నిన్దితాస్తాడితా అపి
వారు ఎవరైనా దూషించినా, కొట్టినా, ఎవరి మీదా కోపపడరు.
తేషాం చైవాక్షయా లోకాః సతతం సాధుకారిణామ్
సదా మంచి పనులు చేసే వారికి వారి లోకాలు ఎప్పటికీ నశించవు.
న చ క్షోభమవాప్నోతి స సాధుః పరికీర్త్థతే
ఆ మంచి మనిషికి మనస్సులో కలత రావదు; అతడిని అందరూ సద్గుణి అని ప్రశంసిస్తారు.
క్షమయార్ఽహణతాం ప్రాప్తాః సాధవో బ్రాహ్మణా వయమ్
మేము బ్రాహ్మణులు, క్షమతో గొప్పతనాన్ని పొందాము.
తస్మాన్నివారయే త్వాద్య క్షమాం కురు తపశ్చర
అందుకే నీవు ఈ రోజు నీ మనసుని అదుపులో పెట్టుకుని, ఓర్పుతో ఉండి, తపస్సు చేయాలి.
రామః ప్రోవాచ పితరం క్షమాశీలమరిన్దమమ్
రాముడు తన తండ్రి, శత్రువులను జయించినవారిలో అత్యంత ఓర్పుగలవాడైనవారిని ఇలా అడిగాడు.
భవతా శమ ఉద్దిష్టః సాధూనాం సుమహాత్మనామ్
మీరు నిజమైన మహాత్ములైన సద్గుణులకి ఓర్పు ఎలా ఉండాలో నేర్పారు.
కర్త్తవ్యో దుష్టచేష్టేషు న శమః సుఖదో భవేత్
కాని, చెడు పనులు చేసే వారితో ఓర్పు చూపడం వల్ల సుఖం కలగదు, కాబట్టి అలాంటి వారితో ఓర్పు అవసరం లేదు.
దేహ్యాజ్ఞాం మాననీయాద్య సాధయే వైరమాత్మనః
ఇప్పుడు, గౌరవించదగినవాడవు, నాకు ఆజ్ఞాపించు. నేను నా శత్రుత్వాన్ని తీర్చగలను.
కరిష్యసి యథా భావి తథా నైవాన్యథా భవేత్
నీకు ఎలా జరగాల్సి ఉందో అలా జరుగుతుంది, వేరేలా జరగదు.