ఆదాయ గోరత్నభూతాం ధేనుం మే దాతుమర్హసి
ఆ రత్నమైన ఆవును తీసుకుని నాకు ఇవ్వాలి.
రాజా వదాన్యః స కథం బ్రహ్మస్వమభివాఞ్ఛతి
అంత ఉదారుడైన రాజు బ్రాహ్మణుని ఆస్తిని ఎలా కోరగలడు?
గవాయుతేన తస్మాత్త్వం తస్మై తాం దాతుమర్హసి
అందుకే, పది వేల ఆవులతో బదులుగా ఆ ఆవును అతనికి ఇవ్వాలి.
హవిర్ధానీం చ వై తస్మాన్నోత్సహే దాతుమఞ్జసా
ఆ హవిర్దానిని నేనూ నేరుగా ఇవ్వలేను.
దేహి ధేనుమిమామేకాం తత్తే శ్రేయో భవిష్యతి
ఈ ఒక్క ఆవును ఇవ్వు; అది నీకు మేలుగా ఉంటుంది.
గురుణా యాచితం కిం తే వచసా నృపతేః పునః
నీ గురువు అడిగినప్పుడు, రాజు మాటలు నీకు ఎందుకు అవసరం?
యథా బలేన నీతాయాం తస్యాం త్వం కిం కరిష్యసి
బలవంతంగా తీసుకుపోతే, నువ్వేమి చేయగలవు?
విప్రో ఽహం కిం కరిష్యామి స్వేచ్ఛావితరణం వినా
నేను బ్రాహ్మణుడిని; స్వచ్ఛందంగా ఇవ్వకపోతే నేను还能 ఏమి చేయగలను?
ప్రసహ్య నేతుమారేభే మునేస్తస్య పయస్వినీమ్
అతడు మునికి చెందిన పాలిచ్చే ఆవును బలవంతంగా తీసుకెళ్లేందుకు ప్రయత్నించాడు.
ఉపోద్ధాతపాదే ఽష్టావింశతితమో ఽధ్యాయః
ఉపోద్ధాత భాగంలో ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం.
బ్రహ్మస్వం నాపహర్త్తవ్యం పురుషేణ విజానతా
బ్రాహ్మణుని ఆస్తిని తెలివిగల మనిషి ఎప్పుడూ అపహరించకూడదు.
ఆయుర్జానే పరిక్షీణం న చేదేతత్కరిష్యతి
అలా చేయకపోతే, అతని ఆయుర్దాయం తగ్గిపోతుంది.
స్వయం వా యది సాయుచ్యేద్వినశిష్యతి పార్థివః
తానే తిరిగి ఇచ్చినా, ఆ రాజు నశించిపోతాడు.
శతాయుషోర్ఽజునాదన్యః కో న్విచ్ఛతి జిజీవిషుః
శతాయువు అర్జునుడిని తప్ప, ఇంకెవరు ఎక్కువ కాలం బ్రతకాలని ఆశపడతారు?
బద్ధ్వా తాం గాం దృఢైః పాశైర్విచకర్ష బలాన్వితః
ఆ ఆవును బలమైన కట్టులతో కట్టి, బలవంతంగా లాగాడు.
రురోధ తం యథాశక్తి వికర్షన్తం పాయస్వినీమ్
పాలిచ్చే ఆవును లాగుతున్న వాడిని తన శక్తికి తగినంతగా అడ్డుకున్నాడు.
జగ్రాహ సుదృఢం కణ్ఠే వాహుభ్యాం తాం మహామునిః
ఆ మహాముని తన రెండు చేతులతో ఆమె మెడను బలంగా పట్టుకున్నాడు.
ఉత్సారయధ్వమిత్యేనమాదిదేశ స్వసైనికాన్
తన సైనికులకు, 'ఆమెను ఇక్కడినుంచి తరిమేయండి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
భర్త్రాజ్ఞయా ప్రసహ్యైనం పరివవ్రుః సమన్తతః
రాజు ఆజ్ఞతో వారు బలవంతంగా అతన్ని四వైపులా చుట్టుముట్టారు.
తే సముత్సారయన్ ధేనోః సుదూరతరమన్తికాత్
వారు ఆ ఆవును అక్కడినుంచి చాలా దూరంగా తరిమేశారు.
న చుక్రోధాక్రోధనత్వం సతో హి పరమం ధనమ్
అతడు కోపపడలేదు, ఎందుకంటే కోపాన్ని దూరంగా ఉంచడం సత్పురుషులకు గొప్ప సంపద.
జగత్సర్వం క్షయం తస్య చిన్తయన్న ప్రచుక్రుధే
తన వల్ల ఈ లోకమంతా నశించిపోతుందని ఆలోచిస్తూ, అతడు కోపాన్ని ప్రదర్శించలేదు.
రామేణాభూత్తతో నిత్యం శాన్త ఏవ మహాతపాః
ఆ తర్వాత రాముని వల్ల ఆ మహాతపస్సు ఎప్పుడూ ప్రశాంతుడిగా ఉండిపోయాడు.
నిపపాత మహాతేజా ధరణ్యాం గతచేతనః
అతని మహాతేజస్సు భూమిపై పడి, స్పృహ కోల్పోయాడు.
కిఙ్కరానాదిశచ్ఛీఘ్రం ధేనోరానయనే బలాత్
ఆవును బలవంతంగా తీసుకురావాలని అతడు వెంటనే సేవకులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
కశాభిరభిహన్యన్త చకృషుశ్చ నినీషయా
వారు కశాలతో కొడుతూ, చక్రాలతో లాగేందుకు ప్రయత్నించారు.
హన్యమానా భృశం తైశ్చ చుక్రుధే చ పయస్వినీ
వారు తీవ్రంగా కొట్టడంతో, ఆ పాలిచ్చే ఆవు కోపంతో మురిసిపోయింది.
ఆకృష్య పాశాన్ సుదృఢాన్ కృత్వాత్మానమమోచయత్
బలమైన కట్టెలను లాగుతూ, ఆవు తనను తాను విడిపించుకుంది.
హుంహారవం ప్రకుర్వాణా సర్వతో ఽహ్యపతద్రుషా
బలంగా 'హుం' అని అరుస్తూ, ఆవు అన్ని వైపులా ఉగ్రంగా పరిగెత్తింది.
రాజమన్త్రిబలం సర్వం వ్యద్రావయదమర్షితా
కోపంతో ఆవు రాజు, మంత్రి, సైన్యం అందరినీ చెల్లాచెదురుగా చేసేసింది.