దత్త్వా మూల్యం గవాశ్వాద్యమృషేర్థేనుః ప్రగృహ్యతామ్
గోమాలు, కుదిరిన ధనం ఇచ్చి, ఆ ఋషికి చెందిన ఆవును తీసుకో.
తపోధనానాం హి కుతో రత్నసంగ్రహణాదరః
తపస్సులో ధనికులైన వారికి రత్నాలు కూడబెట్టాలనే ఆశ ఎక్కడ ఉంది?
తస్మాత్తే సర్వథా ధేనుం యాచితః సంప్రదాస్యతి
అందువల్ల, అడిగితే అతను తప్పక ఆ ఆవును ఇస్తాడు.
సంగృహ్య విత్తం విపులం ధేనుం తాం ప్రతిదాస్యతి
పెద్ద మొత్తంలో ధనం తీసుకున్నాక, అతను ఆ ఆవును తిరిగి ఇస్తాడు.
ఇతి మే వర్త్తతే బుద్ధిః కథం వా మన్యతే భవాన్
ఇది నా అభిప్రాయం; మీరు ఏమనుకుంటున్నారు?
దత్త్వా చాభీప్సితం తస్మై తాం గామానయ మన్త్రిక
అతనికి కావలసినదాన్ని ఇచ్చి, ఆ ఆవును తీసుకురా, ఓ మంత్రివర్యా.
నివృత్య ప్రయయౌ శీఘ్రం జమదగ్నేరథాశ్రమమ్
అతడు అక్కడి నుంచి వెళ్లి, త్వరగా జమదగ్ని ఆశ్రమానికి చేరాడు.
సమిదానయనార్థాయ రామో ఽపి ప్రయయౌ వనమ్
రాముడు కూడా సమిధలు తేవడానికి అడవికి వెళ్లాడు.
ప్రణమ్య మునిశార్దూలమిదం వచనమబ్రవీత్
మునులలో శ్రేష్ఠుడైన వానికి నమస్కరించి, అతడు ఇలా అన్నాడు.
రత్నభూతా చ ధేనుః సా భువి దోగ్ధ్రీష్వనుత్తమా
ఆ ఆవు రత్నంలా విలువైనది, భూమిపై ఉన్న పాలిచ్చే ఆవులలో అత్యుత్తమం.
ఆదాయ గోరత్నభూతాం ధేనుం మే దాతుమర్హసి
ఆ రత్నమైన ఆవును తీసుకుని నాకు ఇవ్వాలి.
రాజా వదాన్యః స కథం బ్రహ్మస్వమభివాఞ్ఛతి
అంత ఉదారుడైన రాజు బ్రాహ్మణుని ఆస్తిని ఎలా కోరగలడు?
గవాయుతేన తస్మాత్త్వం తస్మై తాం దాతుమర్హసి
అందుకే, పది వేల ఆవులతో బదులుగా ఆ ఆవును అతనికి ఇవ్వాలి.
హవిర్ధానీం చ వై తస్మాన్నోత్సహే దాతుమఞ్జసా
ఆ హవిర్దానిని నేనూ నేరుగా ఇవ్వలేను.
దేహి ధేనుమిమామేకాం తత్తే శ్రేయో భవిష్యతి
ఈ ఒక్క ఆవును ఇవ్వు; అది నీకు మేలుగా ఉంటుంది.
గురుణా యాచితం కిం తే వచసా నృపతేః పునః
నీ గురువు అడిగినప్పుడు, రాజు మాటలు నీకు ఎందుకు అవసరం?
యథా బలేన నీతాయాం తస్యాం త్వం కిం కరిష్యసి
బలవంతంగా తీసుకుపోతే, నువ్వేమి చేయగలవు?
విప్రో ఽహం కిం కరిష్యామి స్వేచ్ఛావితరణం వినా
నేను బ్రాహ్మణుడిని; స్వచ్ఛందంగా ఇవ్వకపోతే నేను还能 ఏమి చేయగలను?
ప్రసహ్య నేతుమారేభే మునేస్తస్య పయస్వినీమ్
అతడు మునికి చెందిన పాలిచ్చే ఆవును బలవంతంగా తీసుకెళ్లేందుకు ప్రయత్నించాడు.
ఉపోద్ధాతపాదే ఽష్టావింశతితమో ఽధ్యాయః
ఉపోద్ధాత భాగంలో ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం.
బ్రహ్మస్వం నాపహర్త్తవ్యం పురుషేణ విజానతా
బ్రాహ్మణుని ఆస్తిని తెలివిగల మనిషి ఎప్పుడూ అపహరించకూడదు.
ఆయుర్జానే పరిక్షీణం న చేదేతత్కరిష్యతి
అలా చేయకపోతే, అతని ఆయుర్దాయం తగ్గిపోతుంది.
స్వయం వా యది సాయుచ్యేద్వినశిష్యతి పార్థివః
తానే తిరిగి ఇచ్చినా, ఆ రాజు నశించిపోతాడు.
శతాయుషోర్ఽజునాదన్యః కో న్విచ్ఛతి జిజీవిషుః
శతాయువు అర్జునుడిని తప్ప, ఇంకెవరు ఎక్కువ కాలం బ్రతకాలని ఆశపడతారు?
బద్ధ్వా తాం గాం దృఢైః పాశైర్విచకర్ష బలాన్వితః
ఆ ఆవును బలమైన కట్టులతో కట్టి, బలవంతంగా లాగాడు.
రురోధ తం యథాశక్తి వికర్షన్తం పాయస్వినీమ్
పాలిచ్చే ఆవును లాగుతున్న వాడిని తన శక్తికి తగినంతగా అడ్డుకున్నాడు.
జగ్రాహ సుదృఢం కణ్ఠే వాహుభ్యాం తాం మహామునిః
ఆ మహాముని తన రెండు చేతులతో ఆమె మెడను బలంగా పట్టుకున్నాడు.
ఉత్సారయధ్వమిత్యేనమాదిదేశ స్వసైనికాన్
తన సైనికులకు, 'ఆమెను ఇక్కడినుంచి తరిమేయండి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
భర్త్రాజ్ఞయా ప్రసహ్యైనం పరివవ్రుః సమన్తతః
రాజు ఆజ్ఞతో వారు బలవంతంగా అతన్ని四వైపులా చుట్టుముట్టారు.
తే సముత్సారయన్ ధేనోః సుదూరతరమన్తికాత్
వారు ఆ ఆవును అక్కడినుంచి చాలా దూరంగా తరిమేశారు.