అహో ఽస్య తపసః సిద్ధిర్లోక విస్మయదాయినీ
అయ్యో, ఇతని తపస్సు ఫలం లోకాన్ని ఆశ్చర్యపరుస్తోంది.
కిం మే సకలరాజ్యేన యోగర్ద్ధ్యా వాప్యనల్పయా
నాకు మొత్తం రాజ్యమో, గొప్ప యోగసంపదయో అవసరమా?
అనయోత్పాదితా నూనం సంపత్స్వర్గసదామపి
స్వర్గంలో నివసించే వారికి ఉన్న ఐశ్వర్యమంతా కూడా ఆమె వల్లే కలిగిందని నిస్సందేహంగా చెప్పొచ్చు.
అస్యా ధేనోరహం మన్యే కలాం నార్హతి షోడశీమ్
ఈ ఆవుకు పదహారు భాగాల్లో ఒక్క భాగానికైనా నేను తగినవాడిని కాను అని అనిపిస్తోంది.
చన్ద్రగుప్తో ఽబ్రవీన్మన్త్రీ కృతాఞ్జలి పుటస్తదా
ఆ సమయంలో చాణక్యుడు చేతులు జోడించి చంద్రగుప్తుని ఇలా అడిగాడు.
రక్షితేన చ రాజ్యేన పుర్యా వా కిం ఫలం తవ
రాజ్యం గానీ, పట్టణం గానీ బాగా కాపాడితే నీకు దేనికి ఉపయోగం?
వర్త్తతే నార్ద్ధమపి తే రాజ్యం శూన్యం తవ ప్రభో
ప్రభూ! నీ రాజ్యంలో సగం కూడా మిగలలేదు, అది ఖాళీగా ఉంది.
భవనాని మనోజ్ఞాని మనోజ్ఞాశ్చ తథా స్త్రియః
అక్కడి భవనాలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి, అలాగే ఆడవాళ్లూ ఎంతో మనోహరంగా ఉన్నారు.
ధేనో తస్యాం క్షణేనైవ విలీనం పశ్యతో మమ
కానీ నా కళ్ల ముందే ఆ ఐశ్వర్యం అంతా ఒక్క క్షణంలో ఆ ఆవులో కలిసిపోయింది.
ఏవంప్రభావా సా యస్య తస్య కిం దుర్లం భవేత్
ఇంత శక్తి ఉన్నవాడికి సాధించలేనిది ఏముంటుంది చెప్పు?
యది తే ఽనుమతం కృత్యమాఖ్యేయమనుజీవిభిః
మీకు ఆ పని నచ్చితే, మీ సేవకులు దాన్ని చెప్పగలరు.
బ్రహ్మస్వం నాపహర్తవ్యమితి మే శఙ్కతే మనః
బ్రాహ్మణుల ఆస్తిని తీసుకోవద్దని నా మనసు సందేహిస్తోంది.
గర్గో మతిమతాం శ్రేష్ఠో గర్హయన్నివ భూపతే
బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన గర్గుడు, రాజా, కొంత మందించేటట్లు ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మస్వసదృశం లోకే దుర్జరం నేహ విద్యతే
ఈ లోకంలో బ్రాహ్మణుల ఆస్తిని మించిన భారం, భరించలేనిది మరొకటి లేదు.
కులం సమూలం దహతి బ్రహ్మస్వారణిపావకః
బ్రాహ్మణుల ఆస్తి అనే అగ్ని వంశాన్ని మూలంతో కూడి కాల్చేస్తుంది.
పుత్రపౌత్రాన్తఫలదం విపాకకటు పార్థివ
అది రాజా, కొడుకులకు, మనవళ్లకూ చేదు ఫలితాలు ఇస్తుంది.
కిన్నామాసన్న కురుతే నేత్రాస ద్విప్రలోభితమ్
ఇతరుల ధనంపై మోహంతో కళ్లకు అంధకారం వచ్చినవాడికి దూరంగా ఉండేది ఏముంటుంది?
ఆదానం చిన్తయానో హి బాహ్మణేష్వభివాఞ్ఛతి
తీసుకోవాలని ఆలోచిస్తూ బ్రాహ్మణుల ధనాన్ని కోరుకుంటాడు.
మా కృథాస్తద్ధి లోకేషు యశోహానికరం తవ
అది చేయవద్దు, ఎందుకంటే అది నీకు ప్రజల్లో పేరుకు నష్టం తెస్తుంది.
యశాంశి కర్మణానేన సంప్రతం మావ్యనీవశః
ఈ పని వల్ల నీకు ఉన్న కీర్తిని ఇప్పుడే నాశనం చేయవద్దు.
తత్ప్రసాదసమున్నద్ధా మజ్జయం త్యనయోన్ముఖాః
ఆ అనుగ్రహంతో ఉత్సాహంగా, నాశనం వైపు మొగ్గుచూపుతూ వారు మునిగిపోతున్నారు.
తన్మతానుప్రవృత్తిశ్చ రాజా సద్యో విషీదతి
అతని సలహా ప్రకారం నడిచినప్పుడు, రాజు వెంటనే కష్టాల్లో పడతాడు.
ఆత్మనా సహ దుర్బుద్ధిర్లోహనౌరివ మజ్జయేత్
తనతో పాటు చెడ్డ మనసున్నవాడు ఇనుప నౌకలా మునిగిపోతాడు.
మతమస్య సుదుర్బుద్ధేర్నానువర్త్తితుమర్హసి
ఈ మూర్ఖుని మాటలు నువ్వు అనుసరించకూడదు.
ఆక్షిప్య మన్త్రీ రాజానమిదం భూయో హ్యభాషత
రాజును మందలించి, మంత్రివర్యుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు:
మహాన్తి రాజకార్యాణి ద్విజైర్వేత్తుం న శక్యతే
బ్రాహ్మణులు పెద్ద రాజకార్యాలు తెలుసుకోలేరు.
వినా వై భోజనాదానే కార్యం విప్రో న విన్దతి
భోజనం, బహుమతులు లేకపోతే బ్రాహ్మణుడు తన పనిని చేయడు.
ప్రతిసంగ్రాహయణీయశ్చ నాధికం సాధితం క్వచిత్
అతనికి కావలసినంత మాత్రమే ఇవ్వాలి, అదనంగా ఏమీ ఇవ్వకూడదు.
నోచేద్రాజ్యం పరిత్యజ్య గచ్ఛస్వతపసే వనమ్
లేకపోతే, రాజ్యం వదిలిపెట్టి తపస్సు కోసం అడవికి వెళ్లిపో.
ప్రసహ్య హరణే వాపి నాధర్మస్తే భవిష్యతి
బలవంతంగా తీసుకున్నా కూడా నీకు పాపం కలుగదు.