స్వహస్తేన కథం రామ మాతరం కృత్తవానసి
ఓ రామా, నువ్వు నీ చేతితో నీ తల్లిని ఎలా నరికావు?
త్వం పునర్ధార్మికో భూత్వా కామతో ఽన్యాన్వినిన్దసి
మళ్లీ ధార్మికుడివై, నీవు కావాలంటే ఇతరులను నిందిస్తున్నావు.
అపర్యాప్తమహం నన్యం పరం దోషవిమర్శనామ్
నేను తక్కువవాడిని, ఇంకొకరు కాదు; పరుల లోపాలను పరిశీలించేది నేనే.
తర్హి గర్హయ మాం కామం నిరుప్య మనసా స్వయమ్
అయితే, నీ మనసులో ఆలోచించి, నీవు కావాలంటే నన్ను నిందించు.
క్రియతే ప్రాణిహననం నిజధర్మతయా మయా
నా కర్తవ్యంగా భావించి నేను ప్రాణహానిని చేస్తాను.
వర్త్తామి సాపి మే వృత్తిర్విధాత్రా విహితా పురా
అది కూడా నా జీవన విధానమే, అది సృష్టికర్త మొదట నుంచే నిర్ణయించాడు.
హనిష్యే చేత్తదధికం తర్హి యుజ్యేయమేనసా
దాని కంటే ఎక్కువగా హత్య చేస్తే తప్పక పాపం కలుగుతుంది.
తదేతత్సంప్రధార్య త్వం నిన్దవా మాం ప్రశంస వా
కాబట్టి, ఇవన్నీ ఆలోచించి, నన్ను నిందించాలనుకుంటే నిందించు, లేక పొగడాలనుకుంటే పొగడు.
తదేవ తేన కర్త్తవ్యమాపద్యపి కథఞ్చన
ఏ పరిస్థితిలోనైనా, ఏ విధంగా కష్టాలు వచ్చినా, అతడు చేయవలసింది అదే.
అహం తు సర్వభావేన మిత్రాదిభరణే రతః
నేను మాత్రం నా హృదయమంతా పెట్టి, స్నేహితులు మొదలైనవారిని పోషించడంలో ఆనందిస్తాను.
భూత్వా తు ధార్మికస్త్వం తు తపశ్చర్తుమిహాగతః
నీతి మార్గంలో నడిచి, తపస్సు చేయడానికి ఇక్కడికి వచ్చావు.
యథాజిహ్వం భవేన్నాత్ర వచసాపి సమీహితుమ్
జిహ్వ ఎలా కదులుతుందో, మాటలు కూడా అలాగే రావాలి; ఇక్కడ మాటలను కూడా నియంత్రించలేం.
తస్మాదలం తే తపసా నిష్ఫలేన భృగూద్వహ
కాబట్టి, భృగువంశశ్రేష్ఠా, నీ తపస్సు వృథా అవుతోంది; ఇక చాలు.
యాహి రామ త్వమన్యత్ర యత్ర వా న విదుర్జనాః
రామా, నిన్ను ఎవరూ గుర్తించని ఇతర ప్రదేశానికి వెళ్ళిపో.
నిరూప్య మనసా భూయస్తమువాచాభివిస్మితమ్
మనసులో బాగా ఆలోచించి, ఆశ్చర్యంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
ఇన్ద్రస్యేవానుభావేన వపురాలక్ష్యతే తవ
ఇంద్రుని మహిమ వల్ల, నీ రూపం గుర్తించలేనంతగా ఉంది.
సర్వజ్ఞస్యైవ తే వాణీ శ్రూయతే ఽతిమనోహరా
నీ మాటలు, అన్నీ తెలిసినవాడివి, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా వినిపిస్తున్నాయి.
ఈశానస్తపనో బ్రహ్మా వాయుః సోమో గురుర్గుహః
ఈశానుడు, సూర్యుడు, బ్రహ్మా, వాయువు, సోముడు, గురువు, గుహుడు—
అనుభావేన జాతిస్తే హృదిశఙ్కాం తనోతి మే
నీ మహిమ వల్ల, నీ జన్మ గురించి నా హృదయంలో సందేహం కలుగుతోంది.
కో వా త్వం వపుషానేన బ్రూహి మాం సముపాగతః
ఈ రూపంతో నన్ను చేరినవాడు నువ్వెవరో చెప్పు.
పరమాత్మాత్మసంభూతిరాత్మారామః సనాతనః
పరమాత్మ, తనంతట తానే పుట్టినవాడు, తనలో తానే ఆనందించే శాశ్వతుడు—
వపుషానేన సంయుక్తే భవాన్భవితుమర్హతి
ఈ రూపంతో నీవు ఆ స్థాయికి తగినవాడివి.
జాత్యర్థసౌష్ఠవోపేతా వాణీ చౌదార్యశాలినీ
నీ మాటలు, మంచి వంశం, అర్థవంతమైనవి, ఉదారతతో నిండినవి.
ప్రత్యక్షతాముపగతో సందేహో ఽస్మత్పరీక్షయా
నా పరీక్ష వల్ల, నా ముందే ఈ సందేహం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
తస్మాత్తుభ్యం నమస్తస్మై సురుపం సంప్రదర్శయ
అందుకే, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను; నీ నిజమైన రూపాన్ని నాకు చూపించు.
మమానేకవిధా శఙ్కాముచ్యేత యేన మానసీ
దాంతో నా మనసులో ఉన్న అనేక రకాల సందేహాలు తొలగిపోతాయి.
ప్రణాశయ స్వరూపస్య గ్రహణాదేవ కేవలమ్
తన స్వరూపాన్ని పట్టుకోవడం వల్ల అది నశించిపోతుంది.
కస్త్వం మే దర్శయాత్మానం బద్ధో ఽయం తే మయాఞ్జలిః
నీవెవరు? నీ స్వరూపాన్ని నాకు చూపించు; నా చేతులు ముడిచినవిగా నీకు వందనం చేస్తున్నాను.
ఉపవిశ్య తతో భూమౌ ధ్యానమాస్తే సమాహితః
ఆ తరువాత భూమిపై కూర్చొని, ఆయన ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
నిరుద్ధప్రాణసంచారో దధ్యౌ చిరముదారధీః
శ్వాసను ఆపుకొని, ఆ మహాత్ముడు చాలా కాలం ధ్యానం చేశాడు.