ఉవాచ రోషతామ్రాక్షస్తామ్రాక్షమిదముత్తరమ్
కోపంతో కళ్లెరుపెక్కిన తామ్రాక్షుడు, తామ్రాక్షునికి ఈ విధంగా సమాధానం చెప్పాడు.
పరిగర్హయసే యేన కృతఘ్నస్యేవ కాంప్రతమ్
కాంప్రతా! నీవు నన్ను కృతఘ్నుడిలా ఎందుకు నిందిస్తున్నావు?
అనాగస్కారిణం దాన్తం కో ఽవమన్యేత నామతః
ఎటువంటి తప్పు చేయని, తనను తాను నియంత్రించుకున్నవాడిని పేరుతో కూడా ఎవరు తక్కువగా చూడగలరు?
దర్శనం సహ సంవాసః సంభాషణమథాపి చ
ఒకరిని చూడటం, కలిసి ఉండటం, మాట్లాడటం కూడా—
స్వసంశ్రయం పరిత్యజ్య క్వాహం యాస్యే బుభుక్షితః
నా ఆశ్రయాన్ని వదిలిపెట్టి, ఆకలితో ఉన్న నేను ఎక్కడికి వెళ్ళగలను?
ఇతో ఽన్యస్మిన్ గామిష్యామి దూరే నాహం విశేషతః
ఇక్కడినుంచి వేరే చోటికి వెళ్తాను; ఇక్కడ, దూరంగా అయితే మరీ ఉండను.
నాహం చాలయితుం శక్యః స్థానాదస్మాత్కథఞ్చన
ఈ స్థలంనుంచి నన్ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కదిలించలేరు.
తమువాచ పునర్వాక్యమిదం రాజన్భృగూద్వహః
ఆ తర్వాత భృగువంశంలో ఉత్తముడు రాజునికి ఇలా అన్నాడు:
ఖలకర్మరతా నిత్యం ధిక్కృతా సర్వజన్తుభిః
ఎప్పుడూ చెడు పనుల్లో మునిగిపోయినవాడిని అన్ని జంతువులు తిట్టుతూనే ఉంటాయి.
స కథం న పరిత్యాజ్యః సుజనైః స్యాత్తు దుర్మతే
అటువంటి వాడిని మంచి వారు వదిలిపెట్టకపోతే ఎలా, ఓ మూర్ఖా?
శీఘ్రమస్మాద్వ్రజాన్యత్ర నాత్ర కార్యా విచారణా
ఇక్కడినుంచి త్వరగా వేరే చోటికి వెళ్ళిపో; ఆలోచన చేయాల్సిన అవసరం లేదు.
యథా త్వం కణ్టకాదీనామసహిష్ణుతయా వ్యథామ్
నీకు ముల్లు మొదలైనవాటివల్ల బాధ కలిగినట్లే, సహించలేని మనసుతో బాధపడతావు—
వ్యథా చాభిహతానాం తు విద్యతే భవతో ఽన్యథా
కొట్టబడినవారికి బాధ అనుభవమవుతుంది; కానీ నీకు అది వేరేలా ఉంటుంది.
ఏతద్విరుద్ధాచరణాన్నిత్యం సద్భిర్విగర్హితః
ఇలాంటి విరుద్ధమైన ప్రవర్తన వల్ల నీవు ఎప్పుడూ మంచి వారిచే నిందించబడుతున్నావు.
హనిష్యసి కథం సత్సునాప్నోషి వచనీయతామ్
నీవు మంచి వారిని ఎలా హానిచేయగలవు? మాట్లాడే హక్కు నీకు లేదు.
త్వయా మే కృత్యదోషస్య హానిశ్చ న భవిష్యతి
నీ వల్ల నా కర్మఫలంలో ఎలాంటి నష్టం కలుగదు.
అపసర్పణతాబుద్ధిమహముత్పాదయే స్ఫుటమ్
వెనక్కి తగ్గే ఆలోచనను నేను స్పష్టంగా పెంచుకుంటాను.
విరుద్ధాచరణో నిత్యం ధర్మద్రిష్ కో లభేచ్చ శామ్
ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వాడు ఎప్పుడైనా శాంతిని పొందగలడా?
ఉవాచ సంక్రుద్ధ ఇవ వ్యాధరూపీ పినాకధృక్
అప్పుడు పినాకాన్ని ధరించినవాడు, వ్యాఘ్ర రూపంలో, కోపంగా ఇలా అన్నాడు:
కుతస్త్వం ప్రథమో జ్ఞానీ కుతః శంభుః కుతస్తపః
నీవు ఎలా జ్ఞానంలో ముందున్నవాడివి? శంభువు ఎలా? నీకు తపస్సు ఎక్కడిది?
ఘ్రువం మిథ్యాప్రవృత్తస్య న హి తుష్యతి శఙ్కరః
తప్పుగా ప్రవర్తించే వాడి చేతలతో శంకరుడు అసలు సంతోషించడు.
ప్రతపత్యబుధో మర్త్త్యస్త్వాం వినా కః ముదుర్మతే
ఓ ముద్దుబుద్ధి కలవాడా, నీవు లేకుండా ఏ అజ్ఞాని మనిషి వెలిగిపోతాడు చెప్పు?
సంపూజ్య పూజకవిద్ధౌ శంభోస్తవ చ సంగమః
పూజకుడు నియమాలు పాటిస్తూ నిన్ను పూజిస్తే, శంభుతో ఐక్యం కలుగుతుంది.
సంపూజకో ఽపి తస్య త్వం యోగ్యో నాత్ర విచారణా
నువ్వు కూడా ఆయన పూజకు అర్హుడివే, ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
శిరశ్ఛిత్త్వా పునః శంభుర్బ్రహ్మహత్యామవాప్తవాన్
తల నరికిన తర్వాత శంభుడు మళ్లీ బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పొందాడు.
ఉపదిష్టో ఽసి తత్కర్తుం నోచేదేవం కథం కృథాః
అది చేయమని నీకు చెప్పబడింది; అలా కాకపోతే నువ్వు ఎలా చేసావు?
తపః సిద్ధిరనుప్రాప్తా కోలేనాల్పీయసా మునే
ఓ మునీశ్వరా, కొంత చిన్నవాడైన కోలుడు తపస్సు ఫలితాన్ని పొందాడు.
తపోవ్యాజేన గహనే నిర్జనే సంప్రవర్త్తసే
తపస్సు పేరుతో నీవు అడవి లోపల, ఒంటరిగా వెళ్తున్నావు.
తపశ్చరసి నానేన తపసా తత్ప్రణశ్యతి
నీవు తపస్సు చేస్తున్నావు గాని, ఈ తపస్సుతో ఆ పాపం పోదు.
మాతృద్రుహామవేహి త్వం న క్వచిత్కిల నిష్కృతిః
తల్లి మీద ద్రోహం చేసినవాడికి ఎక్కడా పరిహారం ఉండదని తెలుసుకో.