చరామి సమచిత్తాత్మా నానాసత్త్వా మిషాశనః
నేను సమచిత్తంతో వివిధ జంతువులను తిని సంచరిస్తాను.
అభక్ష్యాగమ్యపేయాదిచ్ఛన్దవస్తుషు కుత్రచిత్
తినకూడని, దగ్గరపడకూడని, త్రాగకూడని, ఆశించే వస్తువులలో ఎక్కడైనా,
ప్రపన్నో నాభిగమనం నివాసమపి కస్యచిత్
నా ఆశ్రయం కోరినవారికి నేను ఎవరినీ దగ్గరకు రానీయను, నివసించనీయను.
జానతే తధ్యథా సర్వే దేశో ఽయం మదుపాశ్రయః
ఈ ప్రాంతమంతా నా రక్షణలో ఉందని అందరూ నిజంగా తెలుసు.
ఇత్యేష మమ వృత్తాన్తః కార్త్స్న్యేన కథితస్తవ
ఇలా నా కథను పూర్తిగా నీకు చెప్పాను.
ఉద్యతో ఽన్యత్ర వా గన్తుం కిం వా తవ చికీర్షితమ్
ఇప్పుడు నీవెక్కడికైనా వెళ్లాలని ఉద్దేశిస్తున్నావా? లేక ఇంకేమైనా చేయాలనుకుంటున్నావా?
తూష్ణీం క్షణమివ స్థిత్వా దధ్యౌ కిఞ్చిదవాఙ్ముఖః
ఆయన కాసేపు మౌనంగా, తలవంచి, ఆలోచిస్తూ నిలబడ్డాడు.
బ్రవీతి చ గిరో ఽత్యర్థం విస్పష్టార్థపదాక్షరాః
తర్వాత ఆయన అర్థవంతంగా, స్పష్టంగా మాటలు చెప్పాడు.
విజాతిసంశ్రయత్వేన రమణీయా తథా శరాః
వేర్వేరు మూలాల నుండి వచ్చినందువల్ల ఆ బాణాలు కూడా అందంగా కనిపించాయి.
బభూవుర్భువి దేహే చ స్వాభిప్రేతార్థదాన్యలమ్
ఆ బాణాలు భూమిపై, శరీరంలో కూడా, కోరుకున్న ఫలితాన్ని ఇవ్వగలవిగా మారాయి.
ఉవాచ శనకైర్వ్యాధం వచనం సూనృతాక్షరమ్
ఆయన మృదువుగా, సత్యమైన మధురమైన మాటలతో వేటగాడిని ఉద్దేశించి పలికాడు.
తపశ్చర్తుమిహాయాతః సాంప్రతం గురుశాసనాత్
నా గురువు ఆజ్ఞతో తపస్సు చేయడానికి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
ఆరాధయితుమస్మింస్తు చిరాయాహం సముద్యతః
ఇక్కడనే నేను చాలా కాలంగా ఆరాధన చేయాలని సంకల్పించాను.
త్రినేత్రం పాపదమనం శఙ్కరం భక్తవత్సలమ్
మూడు కళ్లవాడైన, పాపాలను నశింపజేసే, భక్తులకు దయగల శంకరుని నేను ఆరాధించాలనుకుంటున్నాను.
ఆశ్రమే ఽస్మినసరస్తీరే నియమం సముపాశ్రితః
ఈ ఆశ్రమంలో, సరస్సు ఒడ్డున, నేను నియమాన్ని స్వీకరించాను.
ఉపైతి తావదత్రైవ స్థాస్యామీతి మతిర్మమ
ఆయన ఇక్కడికి వచ్చే వరకు, నేను ఇక్కడే ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నాను.
న చేద్భవతి మే హానిః స్వకృతేర్నియమస్య చ
లేకపోతే నా తపస్సు లేదా నియమంలో నాకు ఏదైనా నష్టం కలుగుతుంది.
స్వనివాసముపాయాతస్తపస్వీ చ తథా మునిః
తపస్వి కూడా, ముని కూడా తమ తమ నివాసాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
తవ చాప్యసుఖోదర్కం మత్సమీపనిషేవణమ్
నాకు దగ్గరగా సేవ చేయడం నీకూ సుఖాన్ని ఇవ్వదు, కేవలం బాధనే కలిగిస్తుంది.
పరిత్యజ్య సుఖీభూయా లోకయోరుభయోరపి
ఇదంతా వదిలేసి, ఇహలోకంలోను పరలోకంలోను సంతోషంగా ఉండు.
ఉవాచ రోషతామ్రాక్షస్తామ్రాక్షమిదముత్తరమ్
కోపంతో కళ్లెరుపెక్కిన తామ్రాక్షుడు, తామ్రాక్షునికి ఈ విధంగా సమాధానం చెప్పాడు.
పరిగర్హయసే యేన కృతఘ్నస్యేవ కాంప్రతమ్
కాంప్రతా! నీవు నన్ను కృతఘ్నుడిలా ఎందుకు నిందిస్తున్నావు?
అనాగస్కారిణం దాన్తం కో ఽవమన్యేత నామతః
ఎటువంటి తప్పు చేయని, తనను తాను నియంత్రించుకున్నవాడిని పేరుతో కూడా ఎవరు తక్కువగా చూడగలరు?
దర్శనం సహ సంవాసః సంభాషణమథాపి చ
ఒకరిని చూడటం, కలిసి ఉండటం, మాట్లాడటం కూడా—
స్వసంశ్రయం పరిత్యజ్య క్వాహం యాస్యే బుభుక్షితః
నా ఆశ్రయాన్ని వదిలిపెట్టి, ఆకలితో ఉన్న నేను ఎక్కడికి వెళ్ళగలను?
ఇతో ఽన్యస్మిన్ గామిష్యామి దూరే నాహం విశేషతః
ఇక్కడినుంచి వేరే చోటికి వెళ్తాను; ఇక్కడ, దూరంగా అయితే మరీ ఉండను.
నాహం చాలయితుం శక్యః స్థానాదస్మాత్కథఞ్చన
ఈ స్థలంనుంచి నన్ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కదిలించలేరు.
తమువాచ పునర్వాక్యమిదం రాజన్భృగూద్వహః
ఆ తర్వాత భృగువంశంలో ఉత్తముడు రాజునికి ఇలా అన్నాడు:
ఖలకర్మరతా నిత్యం ధిక్కృతా సర్వజన్తుభిః
ఎప్పుడూ చెడు పనుల్లో మునిగిపోయినవాడిని అన్ని జంతువులు తిట్టుతూనే ఉంటాయి.
స కథం న పరిత్యాజ్యః సుజనైః స్యాత్తు దుర్మతే
అటువంటి వాడిని మంచి వారు వదిలిపెట్టకపోతే ఎలా, ఓ మూర్ఖా?