అభిషేకప్రయాతాభిర్దృష్టో వర్జ్య త్వరున్ధతీమ్
అభిషేకానికి వచ్చిన వారందరికీ ఆయన కనబడినాడు, అరుంధతీ తప్ప.
స్నిహ్యమానాభిరత్యర్థం స్వకభిరివ మాతృభిః
వారు ఆయనను తమ స్వంత తల్లిలా ఎంతో ప్రేమతో చూసారు.
షణ్ముఖాన్యసృజచ్ఛ్రీమాంస్తేనాయం షణ్ముఖః స్మృతః
ఆ మహాత్ముడు ఆరు ముఖాలు కలిగించాడు. అందుకే ఆయనను షణ్ముఖుడు అంటారు.
స్కన్దితా దానవగణాస్తస్మాత్స్కన్దః ప్రతాపవాన్
ఆయన వల్ల దానవ గణాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి. అందుకే ఆ పరాక్రమవంతుడిని స్కందుడు అంటారు.
కార్త్తికేయ ఇతి ఖ్యాతస్తస్మాదసురసూదనః
అసురులను సంహరించినవాడిగా ఆయన కార్తికేయుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ముఖాద్వినిర్గతా తస్య స్వశక్తిరపరాజితా
ఆయన నోటిలో నుంచి ఆయనకు స్వంతమైన అపరాజిత శక్తి వెలువడింది.
గరుడాదతిసృష్టౌ హి పక్షిణౌ ద్వౌ ప్రభద్రకౌ
గరుడుని నుండి రెండు గొప్ప పక్షులు పుట్టాయి.
యస్య దత్తా సరస్వత్యా మహావీణా మహాస్వనా
సరస్వతీ దేవి ఆయనకు గొప్ప శబ్దమున్న మహావీణను ఇచ్చింది.
మాయావిహరణే విప్ర గిరౌ క్రైఞ్చే నిపాతితే
ఓ మునీ, ఆయన మాయా క్రీడలో కౌంచ పర్వతాన్ని కూల్చివేశాడు.
సేంద్రోపేన్ద్రైర్మహాభాగైర్దేవైరగ్నిసుతః ప్రభుః
ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, ఇతర మహాత్మ దేవతలతో పాటు అగ్ని కుమారుడు ప్రభువు ఉన్నాడు.
దేవసేనాపతిస్త్వేష పఠ్యతే సురనాయకః
ఆయన దేవసేనలకు అధిపతి, దేవతల నాయకుడిగా పిలవబడతాడు.
ప్రమథైర్విధైర్దేవస్తథా భూతగణైరపి
ఆ దేవుడు ప్రమథులు, విధులు, భూతగణాలతో కూడి ఉంటాడు.
లోకాః సోమపదా నామ మరీచేర్యత్ర వై సుతాః
సోమపద అనే లోకాలు ఉన్నాయి, అక్కడ మరీచి కుమారులు నివసిస్తారు.
శ్రుతా బర్హిషదో నామ పితరః సోమపాస్తు తే
బర్హిషద్ అనే పితృదేవతలు అక్కడ ప్రసిద్ధి, వారు సోమాన్ని పానం చేస్తారు.
అచ్ఛౌదం నామ తద్దివ్యం సరో యస్మాత్సముత్థితా
అచ్చౌడ అనే ఆ దివ్య సరస్సు, దానినుంచి వారు ఉద్భవించారు.
సంభూతా మానసీ తేషాం పితౄన్స్వాన్నాభిజానతీ
వారికి మానస పుత్రిక జన్మించింది, ఆమె తన పితృదేవతలను గుర్తించలేదు.
అమావసుమితి ఖ్యాతమైలపుత్రం నభశ్చరమ్
ఆకాశంలో సంచరించే ఇళ కుమారుడు అమావసు అని ప్రసిద్ధి.
సా తేన వ్యభిచారేణ గగనే నాప్రజారిణీ
ఆయనతో జరిగిన వ్యభిచారం వల్ల ఆమె ఆకాశంలో సంతానం పొందలేదు.
త్రీణ్యవశ్యద్విమానాని పతన్తీ సా దివశ్చ్యుతా
ఆకాశం నుండి మూడు నిశ్చితమైన విమానాలు కింద పడిపోయాయి.
సుసూక్ష్మానపరివ్యక్తానగ్నీనగ్నిష్వివాహితాన్
అవి ఎంతో సూక్ష్మంగా, కనిపించని విధంగా ఉండి, అగ్నితో ప్రేరేపించబడ్డవిగా మెరిసాయి.
తైరుకా సా తు మా భైషీ రిత్యతో ఽధిష్ఠితాభవత్
ఆ విమానాల వల్ల ఆమెకు 'భయపడవద్దు' అని ధైర్యం చెప్పబడింది. అలా ఆమె స్థిరంగా నిలిచింది.
ఊచుస్తే పితరః కన్యాం భ్రష్టైశ్వర్యాం వ్యతిక్రమాత్
తప్పిదం వల్ల రాజ్యాన్ని కోల్పోయిన ఆ యువతిని పితృదేవతలు ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
యైరాచరన్తి కర్మణి శరీరైరిహ దేవతాః
దేవతలు ఈ లోకంలో తమ శరీరాలతో చేసే కార్యాలు ఎవరి ద్వారా జరుగుతాయో,
సద్యః ఫలన్తి కర్మాణి దేవత్వే ప్రేత్య మానుషే
వారి పనులకు ఫలితాలు వెంటనే వస్తాయి, అది దేవతలలోనైనా, మరణించిన తర్వాత మానవ లోకంలోనైనా.
ఇత్యుక్తయా తు పితరః పునస్తే తు ప్రసాదితాః
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, పితృదేవతలు మళ్లీ సంతృప్తి చెందారు.
ఉత్పన్నస్య పృథివ్యాం తు మానుషేషు మహాత్మనః
పృథివిపై మానవులలో ఆ మహాత్ముడు జన్మించినప్పుడు,
అష్టావింశే భవిత్రీ త్వం ద్వాపరే మత్స్యయోనిజా
నీవు ఇరవై ఎనిమిదవ ద్వాపరయుగంలో చేప గర్భంలో జన్మిస్తావు.
పరాశరస్య దాయాదమృషిం త్వం జనయిష్యసి
నీవు పరాశరునికి వారసుడైన ఒక ఋషిని ప్రసవిస్తావు.
మహాభిషస్య పుత్రౌ ద్వౌ శన్తనోః కీర్త్తివర్ద్ధనౌ
నీవు మహాభిషునికి ఇద్దరు కుమారులను ప్రసవిస్తావు; వారు శంతనువు కీర్తిని పెంచే వారు.
చిత్రాఙ్గదం చ రాజానం సర్వసత్త్వబలాన్వితమ్
వారిలో ఒకరు, అన్ని ప్రాణుల బలంతో కూడిన రాజు చిత్రాంగదుడు.