ఉపోద్ధాతపాదే పితృకల్పో నామ నవమో ఽధ్యాయః
ఉపోద్ఘాత భాగంలో 'పితృకల్పం' అనే తొమ్మిదవ అధ్యాయం.
చత్వారో ముర్త్తిమన్తశ్చ త్రయస్తేషామమూర్త్తయః
నాలుగు రూపాలతో ఉండగా, వారిలో ముగ్గురు నిరాకారులు.
యావై దుహితరస్తేషాం దౌహిత్రాశ్చేవ యే స్మృతాః
వారి కుమార్తెలు, మనవళ్లు అని గుర్తించబడినవారు,
అమూర్త్తయః పితృగణాస్తే వై పుత్రాః ప్రజాపతేః
నిరాకార పితృగణాలు ప్రజాపతికి కుమారులే.
ఏతే వై పితరస్తాత యోగానాం యోగవర్ధనాః
ఈయనలే, ప్రియమైనవాడా, యోగానికి బలాన్ని పెంచే పితృదేవతలు.
శ్రాద్ధైరాప్యాయితాస్తే వై సోమమాప్యాయయన్తి చ
శ్రాద్ధంతో తృప్తిపొందిన వీరు, సోముని కూడా పోషిస్తారు.
ఏతేషాం మానసీ కన్యా మేనా నామ మహాగిరేః
వారిలో మానసికంగా జన్మించిన కుమార్తె, మహాగిరి కుమార్తెగా పేరుగాంచిన మేనా.
పర్వతప్రవరః సో ఽథ క్రైఞ్చశ్చాస్య గిరేః సుతః
ఆ గొప్ప పర్వతుడు పర్వతుడు, అతని కుమారుడు క్రౌంచుడు.
అపర్ణామేకపర్ణాం చ తృతీయామేకపాటలామ్
అపర్ణ, ఏకపర్ణ, మూడవది ఏకపాటల అనే పేర్లు వీరివి.
ఆశితే ద్వే అపర్ణా తు హ్యనికేతా తపో ఽచరత్
వారిలో అపర్ణ, ఇల్లు లేకుండా ఉండి, ఆహారం తీసుకోకుండా తపస్సు చేసింది.
ఆహారమేకపర్ణేన హ్యేకపర్ణా సమాచరత్
ఏకపర్ణ ఒక్క ఆకును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ తపస్సు చేసింది.
పూర్ణే వర్షసహస్రే ద్వే చాహారం వై ప్రజక్రతుః
రెండు వేల సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, వారు ఇద్దరూ ఆహారం తీసుకున్నారు.
నిషేధయన్తీ సోమేతి మాతృస్రేహేన దుఃఖితా
తల్లి ప్రేమతో, బాధతో, 'కూతురా, తిను' అని చెప్పి ఆమెను ఆపడానికి ప్రయత్నించింది.
ఉమేతి హి మహాభాగా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా
ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు, మూడు లోకాలలో ఉమా అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఏతత్తు త్రికుమారీకం జగత్స్థావరజఙ్గ మమ్
ఇదే మూడు కుమార్తెల కథ, జగత్తులోని చలించేవాటికీ, నిలిచేవాటికీ ఆధారంగా ఉంది.
తపఃశరీరాస్తాః సర్వాస్థిస్రో యోగబలాన్వితాః
వీళ్లందరి శరీరాలు తపస్సుతో ఏర్పడి, యోగబలం కలిగి ఉన్నాయి.
సర్వాశ్చ బ్రహ్మవాదిన్యః సర్వాశ్చైవోర్ధ్వరేతసః
వీళ్ళందరూ బ్రహ్మం గురించి మాట్లాడేవారు, శుద్ధ బ్రహ్మచారిణులు.
మహాయోగబలోపేతా మహాదేవముపస్థితా
మహాయోగబలం కలిగి, వారు మహాదేవుని దగ్గరకు వెళ్లారు.
అసితస్యైకపర్ణా తు పత్నీ సాధ్వీ పతివ్రతా
ఏకపర్ణ, సతీమంతురాలు, భర్తకు విధేయురాలై, అసితుని భార్య అయ్యింది.
దేవలం సుషువే సా తు బ్రహ్మిష్ఠం జ్ఞానసంయుతా
ఆమె బ్రహ్మనిష్ఠుడైన, జ్ఞానంతో నిండిన దేవళుని ప్రసవించింది.
పుత్రం శతశలాకస్య జైగీషవ్యముపస్థితా
ఆమె శతశలాకుని కుమారుడు జైగీషవ్యుని దగ్గరకు వెళ్లింది.
ఇత్యేతా వై మహాభాగాః కన్యా హిమవతః శుభాః
ఇలా హిమవంతుని ఈ పవిత్ర కుమార్తెలు మహాభాగ్యవంతులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు.
అన్యోన్యప్రీతమనసోరుమాశఙ్కరయోరథ
ఆ సమయంలో పరస్పర ప్రేమతో ఉన్న ఉమా, శంకరులు—
తాభ్యాం మైథునశక్తాభ్యామపత్యోద్భవభీరుణా
ఆ ఇద్దరూ కలయిక శక్తితో ఉన్నా, సంతానం కలగబోతుందేమో అని భయపడ్డారు—
అనాయో రతివిఘ్నం చ త్వమాచర హుతాశన
ఓ అగ్ని, వారి ఆనందానికి ఎలాంటి ఆటంకం కలగకుండా నీవు వ్యవహరించు.
ఇత్యేవముక్తే తు తదా వహ్నినా చ తథా కృతమ్
అలా చెప్పిన వెంటనే, అగ్ని కూడా అలాగే చేసాడు.
తతో రుషితయా సద్యః శప్తో ఽగ్నిరుమయా తయా
దీంతో కోపంతో ఉమా వెంటనే అగ్నిని శపించింది.
యస్మాన్నావవితృప్తాభ్యాం రతివిఘ్నం హుతాశన
నీవు, ఓ అగ్ని, వారు తృప్తి చెందకముందే వారి ఆనందానికి ఆటంకం కలిగించావు కనుక—
యదేవం విగతం గర్భం రౌద్రం శుక్రం మహాప్రభమ్
అలా ఆ గర్భం, ఉగ్రంగా, ప్రకాశంగా బయటకు వచ్చింది.
స శాపదోషాద్రుద్రాణ్యా అన్తర్గర్భో హుతాశనః
రుద్రాణి శాపం వల్ల, అగ్ని ఆ గర్భాన్ని తనలోనే ఉంచుకున్నాడు.