ఏతేషాం చాన్వయే జాతాన్వినీతాంస్త్రిదశా దదుః
వారి వంశంలో పుట్టిన వినయంతో కూడినవారిని దేవతలు ముప్పైమూడు దేవతలకు ఇచ్చారు.
ద్విరదో రదనద్వాభ్యాం హస్తీ హస్తాత్కరాత్కరీ
రెండు దంతాల వల్ల ద్విరదుడు, చేతివంటి సొండ వల్ల హస్తి, అదే కారణంగా కరాత్కరి అని పిలుస్తారు.
కుఞ్జరః కుఞ్జచారిత్వాన్నాగో నగమ్యమస్య యత్
కుంజంలో తిరిగే స్వభావం వల్ల కుంజరుడు, పర్వతాలకు అనుకూలంగా ఉండడం వల్ల నాగుడు అని అంటారు.
సామజః సామజాతత్వాదితి నిర్వచనక్రమః
సామనుంచి పుట్టినవాడని సామజుడు అని పిలుస్తారు; ఇదే పేర్ల క్రమం.
బలస్యానవబోధో యో యా చైషాం గూఢముష్కతా
వారి బలం పూర్తిగా తెలియదు; అలాగే వారి రహస్యమైన వృషణాలు కూడా గుర్తించబడ్డాయి.
దేవదానగన్ధర్వపిశాచోరగరక్షసామ్
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, పాములు, రాక్షసులకు సంబంధించినవి—
సంభూతిశ్చ ప్రసూతిశ్చ నామనిర్వచనం తథా
వారి ఉద్భవం, పుట్టుక, పేర్ల అర్థాలు కూడా ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.
కౌశిక్యా హ్యాసముద్రాత్తు గఙ్గాయశ్చ యదుత్తరమ్
గంగకు ఉత్తరంగా, సముద్రం వరకు ఉన్న ప్రాంతం కౌశికీ దేశం.
ఉత్తరం చైవ విధ్యస్య గఙ్గాయా దక్షిణం చ యత్
వింద్య పర్వతానికి ఉత్తరంగా, గంగానదికి దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతంలో,
అపరేణోత్కలం చైవ కావేరీభ్యశ్చ పశ్చిమమ్
అదే విధంగా, ఉత్తకళ దేశానికి, కావేరీ నదులకు పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతంలో,
అపరేణతు లౌహిత్యమాసింధోః పశ్చిమేన తు
అంతే కాక, లౌహిత్య నదికి, సింధు నదికి పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతంలో,
భూతా విజజ్ఞే భూతాంస్తు రుద్రస్యానుచరానిహ
అక్కడ భూతాలు జన్మించాయి—ఈ భూతాలు 모두 రుద్రుని సేవకులు.
లంబకర్ణాన్ప్రలంబౌష్ఠాన్ లంబజిహ్వాంస్తనూదరాన్
వారికి పొడవాటి చెవులు, వేలాడే పెదాలు, పొడవాటి నాలుకలు, పల్చని పొట్టలు ఉన్నాయి.
సకృష్ణగౌరాన్నీలాంశ్చ శ్వేతాన్వై లోహితాననాన్
వారిలో నల్లవారు, పసుపుపచ్చవారు, నీలవారు, తెల్లవారు, ఎర్ర ముఖాలు ఉన్నవారు కూడా ఉన్నారు.
ముఞ్జకేశాన్త్దృష్టరోమ్ణః సర్వయజ్ఞోపవీతినః
వారికి ముజ్జ గడ్డి వంటి జుట్టు, స్పష్టంగా కనిపించే రోమాలు, అందరూ యజ్ఞోపవీతాలు ధరించారు.
చణ్డాంశ్చ వికటాంశ్చైవ నిర్మితాంశ్చ ద్విజిహ్వకాన్
వారిలో కొందరు ఉగ్ర స్వభావం గలవారు, విచిత్రమైన ఆకారంలో ఉన్నవారు, రెండు నాలుకలు కలిగినవారు కూడా ఉన్నారు.
సరః శ్రేష్ఠసముద్రాద్రినదీపులినసేవినః
వారు ఉత్తమమైన సరస్సులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, నదులు, నదీ తీరాలు తిరిగే వారు.
దంష్ట్రిణో నఖినశ్చైవ నిర్దన్తాంశ్చ విజిహ్వకాన్
వారిలో కొందరు పంజాలున్నవారు, కొందరు నఖాలు ఉన్నవారు, కొందరు పళ్లులేనివారు, కొందరు చీలిన నాలుకలు కలిగినవారు.
ఏకపాదాన్ద్విపాదాంశ్చ త్రిపాదాన్బహుపాదకాన్
వారిలో కొందరు ఒక కాలు, కొందరు రెండు కాళ్లు, మరికొందరు మూడు కాళ్లు, మరికొందరు అనేక కాళ్లు కలిగినవారు.
సర్వత్రగాతప్రతిఘాతబ్రహ్మజ్ఞాన్కామరూపిణః
వారు ఎక్కడికైనా నిరోధం లేకుండా తిరుగుతారు, బ్రహ్మను తెలుసినవారు, ఇష్టమైన రూపాన్ని ధరించగలవారు.
కూటదన్తాన్మహాజిహ్వాన్వికేశాన్వికృతాననాన్
వారిలో కొందరు వంకర పళ్ళు, పొడవాటి నాలుకలు, గజిబిజి జుట్టు, వికృతమైన ముఖాలు కలిగినవారు.
ధన్వినో ముద్గరధరా నసిశూలధరాంస్తథా
వారు విల్లు పట్టేవారు, ముద్గరాలు ధరించేవారు, ముక్కు కత్తులు కూడా ధరించేవారు.
అన్నాదాన్పిశితాదాంశ్చ సురాపాన్సోమపాంస్తథా
వారు అన్నం తినేవారు, మాంసం తినేవారు, మద్యం తాగేవారు, సోమరసం తాగేవారు కూడా ఉన్నారు.
నక్తఞ్చరాః ఖరస్పర్శా ఘోరాస్తేషాం నిశాచరాః
వారు రాత్రిపూట తిరిగేవారు, గట్టిగా తాకే వారు, భయంకరమైన వారు—వారు రాత్రి సంచారులు.
నైషాం భార్యాస్తి పుత్రా వా సర్వే తే హ్యూర్ధ్వరేతసః
వారికి భార్యలు లేరు, కుమారులు లేరు; అందరూ ఊర్ధ్వరేతసులు.
భవపారిషదాస్తే వై సర్వే భూతాః ప్రకీర్త్తితాః
ఇలా వివరించిన ఈ భూతాలు 모두 భవుని పరిషదులు.
మిథునేన పిశాచాంశ్చ వర్ణేన కపిశేన తు
ఆ జంటతో పాటు, పిశాచులు కూడా గోధుమ రంగుతో ఉన్నారు.
యుగ్మాని షోడశాద్యాని వర్త్తమానస్తదన్వయః
మొదటి పదహారు జంటలు, వాటి వంశంలో పుట్టినవారు కూడా అలాగే.
ఛగలశ్ఛగలా చైవ వక్రో వక్రముఖీ తథా
పురుష మేక, ఆడ మేక, వంకరవాడు, వంకర నోటివాడు కూడా ఉన్నారు.
విపాదశ్చ విపాదీ చ జ్వాలా చాఙ్గారకస్తథా
వికల పాదుడు, వికల పాదురాలు, జ్వాల, అగ్నికణాలవాడు కూడా ఉన్నారు.