చ్యవతే న చ జ్ఞానేన జాయతే దేవయోనిషు
అతడు జ్ఞానం వల్ల తప్పడు, దేవతల యోనిలో జన్మిస్తాడు.
ఋక్షా మార్జారలోహాసా వానరా మాయవస్తథా
రిష్కులు, పిల్లులు, ఎరుపు వర్ణంతో ఉన్నవారు, కోతులు, మాయలో నిపుణులు కూడా ఉన్నారు.
ఏషాం ప్రణేతా సర్వేషాం వాలీ రాజా ప్రతాపవాన్
వీరుడైన వాలి అన్నివానరులకు నాయకుడు, రాజుగా పరిపాలిస్తున్నాడు.
ప్రసహ్య హన్తా రౌద్రాణామసురాణాం బలీయసామ్
అతడు భయంకరమైన, బలమైన అసురులను బలవంతంగా సంహరించాడు.
పక్ష ఏష సముద్దిష్టో మహేన్ద్రస్య సహాయవాన్
ఈ వర్గం మహేంద్రునికి మిత్రబలంగా పేర్కొనబడింది.
ఇత్యేతే హరయః ప్రోక్తా ఇరావత్యా నిబోధత
ఇలా ఇరవతీ వంశానికి చెందిన వానరులు వివరించబడ్డారు; మరింత వినండి.
హస్తాభ్యాం పరిగృహ్యాథ రథన్తరమగాయత
ఆ తరువాత వారు రెండు చేతులతో పట్టుకుని రథాంతరాన్ని పాడారు.
సంప్రాయచ్ఛదిరావత్యై పుత్రార్థం స తు భౌవనః
ప్రాణుల అధిపతి తనకు కుమారుడొకడు కలగాలని ఇరవతీకి దానిని ఇచ్చాడు.
దేవరాజోపవాహ్యత్వాత్ప్రథమః స మతఙ్గరాట్
దేవేంద్రుడు మొదట అతడిని యుక్తం చేసినందువల్ల అతడిని మతంగరాజు అంటారు.
అఞ్జనస్యైకమూలస్య సువర్ణాభస్య హస్తినః
ఒకే వేరు కలిగి, బంగారు వర్ణంలో మెరిసే ఆంజన అనే ఏనుగు.
తస్య పుత్రోంఽజనశ్చైవ సుప్రతీకశ్చ వామనః
ఆ ఏనుగుకు ఆంజన, సుప్రతీక, వామన అనే కుమారులు ఉన్నారు.
దిగ్గజాన్బలినశ్చైవాభ్రముర్జ నయతాప్సుగాన్
అతడు బలవంతమైన దిక్కు ఏనుగులను, మేఘశక్తి గల జలధారులను నడిపించాడు.
సంకీర్ణో హ్యఞ్జనో యో ఽసావౌపవాహ్యో యమస్య సః
ఆ రంగురంగుల ఆంజననే యమునికి యుక్తమైనవాడు.
పద్మో మన్దస్తు యో గౌరో ద్విపో హ్యైలవిలస్య చ
పద్మ, మంద, ఐలవిలకు చెందిన తెలుపు రంగు ఏనుగు.
పద్మోత్తమః పద్మాగుల్మో గజో వాతగజో గజః
పద్మోత్తమ, పద్మాగుల్మ, పద్మ అనే ఏనుగు, వాయుగజం అనే ఏనుగు.
ఉదగ్రభావేనో పేతా జాయన్తే తస్య చాన్వయే
అతని వంశంలో పుట్టినవారు ఉన్నత స్వభావం కలవారు.
సామజాంస్తు ప్రవక్ష్యామి నాగానన్యానపి క్రమాత్
ఇప్పుడు నేను సమజ ఏనుగులను, ఇతర నాగులను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.
జాతౌ నామ్నా శ్రుతౌ తాభ్యాం సుప్రతీకప్రమర్దనౌ
వారిలో సుప్రతీక, ప్రమర్దన అనే వారు జన్మతో, పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందారు.
బలినః శఙ్కితాశ్చైవ స్మృతాస్తద్వంశినో గజాః
ఆ వంశానికి చెందిన ఏనుగులు బలవంతులు, అప్రమత్తంగా ఉండేవారు అని ప్రసిద్ధి.
తామ్ర పర్ణశ్చ తత్పుత్రాః సంఘచారివిషాణినః
తామ్రుడు, పర్ణుడు అనే కుమారులు; వారు గుంపులుగా తిరుగుతూ వంకర దంతాలతో ఉంటారు.
శ్యామత్వగ్రసనాశుణ్డా నాగాః పీనాయతా ననాః
నలుపు రంగు చర్మం, పెద్ద నోర్లు, మందంగా విస్తరించిన సొండలు కలిగిన ఏనుగులు.
భార్యా చైవాఙ్గనా తస్య నీలవల్లక్షణౌ సుతౌ
ఆయన భార్య ఒక స్త్రీ, ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు ఉండి, వారికీ నీలం వర్ణ లక్షణాలు ఉన్నాయి.
నీచైర్బద్ధాః కులే తస్య జాయన్తే నిబిడా గజాః
ఆయన వంశంలో, కుటుంబ బంధాలతో కలిసికట్టుగా ఉండే ఏనుగులు జన్మిస్తాయి.
తస్య ప్రహారీ సంపాతిః పృథుశ్చేతి సుతాస్త్రయః
ఆయనకు ప్రహారి, సంపాతి, పృథు అనే ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు.
జాయన్తే మృదుసంభోగా వంశే తస్య మతఙ్గజాః
ఆయన వంశంలో మృదువుగా కలిసే ఏనుగులు జన్మిస్తారు.
సుతౌ జాతౌ తయోశ్చాపి ప్రమాథిపురుషౌ స్మృతౌ
వారిద్దరికీ ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు; వారు బలవంతులు అని గుర్తించబడ్డారు.
సుదర్శనాః సువర్ష్మాణః పద్మాభాః పరిమణ్డలాః
వారు అందంగా, బాగా ఆకృతితో, పద్మపుష్పంలా మెరిసే, గుండ్రంగా ఉంటారు.
జజ్ఞే చాన్ద్రమసః సామ్నః కుముదః కుముదద్యుతిః
చంద్రుని సామనుంచి కుముదుడు, కుముదపువ్వులా ప్రకాశించే వాడు, జన్మించాడు.
శైలజీమూతసంకాశాన్సుబుద్ధాన్బలినో వరాన్
వారు కొండలు, మేఘాలు లాంటి వారు, గొప్ప జ్ఞానం, బలం కలిగి ఉంటారు.
ఏతాన్దేవాసురే యుద్ధే జయార్థం జగృహుః సురాః
దేవాసుర యుద్ధంలో విజయం కోసం దేవతలు వీరిని తీసుకున్నారు.