గృహేషు గృహగర్భేషు గృహవాసావలంబినః
వారు ఇళ్లలో, ఇళ్ల లోపల, గృహ జీవనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నివసిస్తారు.
తథా వనచరాశ్చైవ స్వభావాత్సమవస్థితాః
అలాగే, కొందరు అడవుల్లో నివసిస్తూ, తమ స్వభావానుసారం అక్కడే స్థిరంగా ఉంటారు.
నీలజీమూతవర్ణాశ్చ కపిలా కేకరారుణాః
వారిలో కొందరు మేఘాల వర్ణంతో, మరికొందరు పసుపు, మరికొందరు మచ్చలతో, ఇంకొందరు ఎరుపు రంగుతో ఉంటారు.
నఖదంష్ట్రాయుధా ఘోరా మయూరసమభాషణాః
వారు భయంకరులు, పంజాలు, పన్నులతో ఆయుధాలు కలిగి, మయూరాలా మాటలాడతారు.
శ్యామశ్చ శబలశ్చైవ యమస్యానుచరౌ స్మృతౌ
నలుపు, మచ్చలతో ఉన్నవారు యమునికి అనుచరులుగా గుర్తించబడ్డారు.
శ్రుతిమాప్తః పునర్వంశః సారమేయేషు సర్వదా
ఈ వంశం శునకులలో ఎప్పుడూ కొనసాగుతుంది అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది.
విషాదయన్తి చ నరాన్సర్వజాతిసమన్వితాన్
వారు అన్ని రకాల లక్షణాలతో ఉండి, మనుషులకు బాధలు కలిగిస్తారు.
య ఇదం శృణుయాజ్జన్మ దంష్ట్రిణాం శ్రావయేత్తు యః
ఈ దంతాలున్న జంతువుల జన్మకథను ఎవరు వినినా, ఎవరు వినిపించినా,
తాత్కాలమరణం చైవ భవతీతి వినిర్ణయః
వెంటనే మరణం సంభవిస్తుంది అని నిర్ణయించబడింది.
వానప్రస్థా శ్రితం ధర్మమాప్నోతి మునిసేవితమ్
వానప్రస్థుడు ఈ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తే, మునులు గౌరవించే పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
చ్యవతే న చ జ్ఞానేన జాయతే దేవయోనిషు
అతడు జ్ఞానం వల్ల తప్పడు, దేవతల యోనిలో జన్మిస్తాడు.
ఋక్షా మార్జారలోహాసా వానరా మాయవస్తథా
రిష్కులు, పిల్లులు, ఎరుపు వర్ణంతో ఉన్నవారు, కోతులు, మాయలో నిపుణులు కూడా ఉన్నారు.
ఏషాం ప్రణేతా సర్వేషాం వాలీ రాజా ప్రతాపవాన్
వీరుడైన వాలి అన్నివానరులకు నాయకుడు, రాజుగా పరిపాలిస్తున్నాడు.
ప్రసహ్య హన్తా రౌద్రాణామసురాణాం బలీయసామ్
అతడు భయంకరమైన, బలమైన అసురులను బలవంతంగా సంహరించాడు.
పక్ష ఏష సముద్దిష్టో మహేన్ద్రస్య సహాయవాన్
ఈ వర్గం మహేంద్రునికి మిత్రబలంగా పేర్కొనబడింది.
ఇత్యేతే హరయః ప్రోక్తా ఇరావత్యా నిబోధత
ఇలా ఇరవతీ వంశానికి చెందిన వానరులు వివరించబడ్డారు; మరింత వినండి.
హస్తాభ్యాం పరిగృహ్యాథ రథన్తరమగాయత
ఆ తరువాత వారు రెండు చేతులతో పట్టుకుని రథాంతరాన్ని పాడారు.
సంప్రాయచ్ఛదిరావత్యై పుత్రార్థం స తు భౌవనః
ప్రాణుల అధిపతి తనకు కుమారుడొకడు కలగాలని ఇరవతీకి దానిని ఇచ్చాడు.
దేవరాజోపవాహ్యత్వాత్ప్రథమః స మతఙ్గరాట్
దేవేంద్రుడు మొదట అతడిని యుక్తం చేసినందువల్ల అతడిని మతంగరాజు అంటారు.
అఞ్జనస్యైకమూలస్య సువర్ణాభస్య హస్తినః
ఒకే వేరు కలిగి, బంగారు వర్ణంలో మెరిసే ఆంజన అనే ఏనుగు.
తస్య పుత్రోంఽజనశ్చైవ సుప్రతీకశ్చ వామనః
ఆ ఏనుగుకు ఆంజన, సుప్రతీక, వామన అనే కుమారులు ఉన్నారు.
దిగ్గజాన్బలినశ్చైవాభ్రముర్జ నయతాప్సుగాన్
అతడు బలవంతమైన దిక్కు ఏనుగులను, మేఘశక్తి గల జలధారులను నడిపించాడు.
సంకీర్ణో హ్యఞ్జనో యో ఽసావౌపవాహ్యో యమస్య సః
ఆ రంగురంగుల ఆంజననే యమునికి యుక్తమైనవాడు.
పద్మో మన్దస్తు యో గౌరో ద్విపో హ్యైలవిలస్య చ
పద్మ, మంద, ఐలవిలకు చెందిన తెలుపు రంగు ఏనుగు.
పద్మోత్తమః పద్మాగుల్మో గజో వాతగజో గజః
పద్మోత్తమ, పద్మాగుల్మ, పద్మ అనే ఏనుగు, వాయుగజం అనే ఏనుగు.
ఉదగ్రభావేనో పేతా జాయన్తే తస్య చాన్వయే
అతని వంశంలో పుట్టినవారు ఉన్నత స్వభావం కలవారు.
సామజాంస్తు ప్రవక్ష్యామి నాగానన్యానపి క్రమాత్
ఇప్పుడు నేను సమజ ఏనుగులను, ఇతర నాగులను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.
జాతౌ నామ్నా శ్రుతౌ తాభ్యాం సుప్రతీకప్రమర్దనౌ
వారిలో సుప్రతీక, ప్రమర్దన అనే వారు జన్మతో, పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందారు.
బలినః శఙ్కితాశ్చైవ స్మృతాస్తద్వంశినో గజాః
ఆ వంశానికి చెందిన ఏనుగులు బలవంతులు, అప్రమత్తంగా ఉండేవారు అని ప్రసిద్ధి.
తామ్ర పర్ణశ్చ తత్పుత్రాః సంఘచారివిషాణినః
తామ్రుడు, పర్ణుడు అనే కుమారులు; వారు గుంపులుగా తిరుగుతూ వంకర దంతాలతో ఉంటారు.