కథ్యతే వా కథా యస్య న తం విద్ధి సమానకమ్
ఎవరైనా గురించి కథ చెబితే, అతడు నీతో సమానుడు కాదని తెలుసుకో.
ఋక్షస్య భగినీ రక్షా వానరస్య బలీయసః
బల్లుడి సోదరి, లేదా వానరులలో శక్తివంతుడైనవాడిని రక్షించేవాడు.
ఋక్షరాజం మహాప్రాజ్ఞం జాంబవన్తం యశస్వినమ్
బల్లుల రాజు, మహాజ్ఞాని, కీర్తిశాలి జాంబవంతుడు.
వాసుదేవస్య సా దత్తా పిత్రా రాజీవలోచనా
ఆ పద్మలోచనురాలు తన తండ్రి చేత వాసుదేవునికి ఇచ్చబడింది.
జయన్తో ఽథ చ సర్వజ్ఞో మృగరాట్ సంకృతిర్జయః
జయంతుడు, ఆ తర్వాత సర్వజ్ఞుడు, మృగరాజు, సంకృతి, జయ — వీరు అక్కడ ఉన్నారు.
భోజో రాక్షసజిచ్చైవ పిశాచవనగోచరౌ
భోజుడు, రాక్షసులను సంహరించినవాడు, పిశాచులతో అడవుల్లో నివసించే వారు కూడా ఉన్నారు.
తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ శతశో ఽథ సహస్రశః
వారికి కొడుకులు, మనవళ్లు వందలాది, వేలాది మంది ఉన్నారు.
మార్జారస్య తు మార్జారా వాద్యాః పుత్రా మహాబలాః
పిల్లి సంతానమూ పిల్లిలే, వారు ప్రసిద్ధులు, గొప్ప బలంతో ఉన్నారు.
ఆచార్యాః శ్వాపదాదీనాం శరభాణాం మహౌజసః
కాటుక జంతువులకు ఉపాధ్యాయులు శరభులు, వారు మహా తేజస్సుతో ఉన్నారు.
లాఘవే ప్లవనే యుక్తాః సర్వసత్త్వావసాదకాః
వారు చురుకైనవారు, ఎగిరి దూకడంలో నిపుణులు, అన్ని జంతువులను జయించగలరు.
గృహేషు గృహగర్భేషు గృహవాసావలంబినః
వారు ఇళ్లలో, ఇళ్ల లోపల, గృహ జీవనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నివసిస్తారు.
తథా వనచరాశ్చైవ స్వభావాత్సమవస్థితాః
అలాగే, కొందరు అడవుల్లో నివసిస్తూ, తమ స్వభావానుసారం అక్కడే స్థిరంగా ఉంటారు.
నీలజీమూతవర్ణాశ్చ కపిలా కేకరారుణాః
వారిలో కొందరు మేఘాల వర్ణంతో, మరికొందరు పసుపు, మరికొందరు మచ్చలతో, ఇంకొందరు ఎరుపు రంగుతో ఉంటారు.
నఖదంష్ట్రాయుధా ఘోరా మయూరసమభాషణాః
వారు భయంకరులు, పంజాలు, పన్నులతో ఆయుధాలు కలిగి, మయూరాలా మాటలాడతారు.
శ్యామశ్చ శబలశ్చైవ యమస్యానుచరౌ స్మృతౌ
నలుపు, మచ్చలతో ఉన్నవారు యమునికి అనుచరులుగా గుర్తించబడ్డారు.
శ్రుతిమాప్తః పునర్వంశః సారమేయేషు సర్వదా
ఈ వంశం శునకులలో ఎప్పుడూ కొనసాగుతుంది అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది.
విషాదయన్తి చ నరాన్సర్వజాతిసమన్వితాన్
వారు అన్ని రకాల లక్షణాలతో ఉండి, మనుషులకు బాధలు కలిగిస్తారు.
య ఇదం శృణుయాజ్జన్మ దంష్ట్రిణాం శ్రావయేత్తు యః
ఈ దంతాలున్న జంతువుల జన్మకథను ఎవరు వినినా, ఎవరు వినిపించినా,
తాత్కాలమరణం చైవ భవతీతి వినిర్ణయః
వెంటనే మరణం సంభవిస్తుంది అని నిర్ణయించబడింది.
వానప్రస్థా శ్రితం ధర్మమాప్నోతి మునిసేవితమ్
వానప్రస్థుడు ఈ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తే, మునులు గౌరవించే పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
చ్యవతే న చ జ్ఞానేన జాయతే దేవయోనిషు
అతడు జ్ఞానం వల్ల తప్పడు, దేవతల యోనిలో జన్మిస్తాడు.
ఋక్షా మార్జారలోహాసా వానరా మాయవస్తథా
రిష్కులు, పిల్లులు, ఎరుపు వర్ణంతో ఉన్నవారు, కోతులు, మాయలో నిపుణులు కూడా ఉన్నారు.
ఏషాం ప్రణేతా సర్వేషాం వాలీ రాజా ప్రతాపవాన్
వీరుడైన వాలి అన్నివానరులకు నాయకుడు, రాజుగా పరిపాలిస్తున్నాడు.
ప్రసహ్య హన్తా రౌద్రాణామసురాణాం బలీయసామ్
అతడు భయంకరమైన, బలమైన అసురులను బలవంతంగా సంహరించాడు.
పక్ష ఏష సముద్దిష్టో మహేన్ద్రస్య సహాయవాన్
ఈ వర్గం మహేంద్రునికి మిత్రబలంగా పేర్కొనబడింది.
ఇత్యేతే హరయః ప్రోక్తా ఇరావత్యా నిబోధత
ఇలా ఇరవతీ వంశానికి చెందిన వానరులు వివరించబడ్డారు; మరింత వినండి.
హస్తాభ్యాం పరిగృహ్యాథ రథన్తరమగాయత
ఆ తరువాత వారు రెండు చేతులతో పట్టుకుని రథాంతరాన్ని పాడారు.
సంప్రాయచ్ఛదిరావత్యై పుత్రార్థం స తు భౌవనః
ప్రాణుల అధిపతి తనకు కుమారుడొకడు కలగాలని ఇరవతీకి దానిని ఇచ్చాడు.
దేవరాజోపవాహ్యత్వాత్ప్రథమః స మతఙ్గరాట్
దేవేంద్రుడు మొదట అతడిని యుక్తం చేసినందువల్ల అతడిని మతంగరాజు అంటారు.
అఞ్జనస్యైకమూలస్య సువర్ణాభస్య హస్తినః
ఒకే వేరు కలిగి, బంగారు వర్ణంలో మెరిసే ఆంజన అనే ఏనుగు.