తేన మార్త్తణ్డ ఇతి వై కథ్యతే సవితా బుధైః
అందువల్ల పండితులు సవితను 'మార్త్తండుడు' అని పిలుస్తారు.
యే తే అణ్డకపాలే ద్వే తద్బలం పరమం మతమ్
ఆ అండానికి ఉన్న రెండు పొరలు అత్యంత శక్తివంతమైనవిగా భావించబడతాయి.
ఉదరే ప్రవేశయామాస తస్యాః స జననేచ్ఛయా
పుట్టాలనే కోరికతో అతడు ఆమె గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
దేవోపవాహ్యా రాజానో హస్తినో బలవత్తరాః
దేవతలకు మించిన శక్తి ఉన్న రాజులు, ఏనుగులు కూడా ఎగరిపోతారు.
ఉత్తరత్ర చ వో భూయస్తేషాం వక్ష్యామి విస్తరమ్
తర్వాత వాటి వివరాలను మీకు పూర్తిగా వివరించగలను.
భగవాన్సవితా సాక్షాత్ప్రభాసయతి రశ్మిభిః
భగవంతుడు సవిత తన కిరణాలతో నేరుగా ప్రకాశింపజేస్తాడు.
బాహ్యం తమోవృతం సర్వం తత్ప్రమాణమశేషతః
ఆయన తన తీరుతో అన్ని బయటి చీకట్లను పూర్తిగా తొలగిస్తాడు.
శ్రుతం భగవతో వ్యాసాత్పారాశర్యాన్మహాత్మనః
పరాశరుని కుమారుడు, మహాత్ముడు అయిన వ్యాసుని నుండి ఇది విన్నాము.
విమృశ్య బహుధా తత్తు పునరన్యైః పృథక్పృథక్
దీనిని అనేక విధాలుగా ఆలోచించి, ఇతరులు వేరుగా పరిశీలించారు.
అభయో విచరత్యేవ జాత్యన్తరశతం గతః
భయములేని వాడు వందల జన్మలు పొందినా, నిర్భయంగా సంచరిస్తూనే ఉంటాడు.
కథ్యతే వా కథా యస్య న తం విద్ధి సమానకమ్
ఎవరైనా గురించి కథ చెబితే, అతడు నీతో సమానుడు కాదని తెలుసుకో.
ఋక్షస్య భగినీ రక్షా వానరస్య బలీయసః
బల్లుడి సోదరి, లేదా వానరులలో శక్తివంతుడైనవాడిని రక్షించేవాడు.
ఋక్షరాజం మహాప్రాజ్ఞం జాంబవన్తం యశస్వినమ్
బల్లుల రాజు, మహాజ్ఞాని, కీర్తిశాలి జాంబవంతుడు.
వాసుదేవస్య సా దత్తా పిత్రా రాజీవలోచనా
ఆ పద్మలోచనురాలు తన తండ్రి చేత వాసుదేవునికి ఇచ్చబడింది.
జయన్తో ఽథ చ సర్వజ్ఞో మృగరాట్ సంకృతిర్జయః
జయంతుడు, ఆ తర్వాత సర్వజ్ఞుడు, మృగరాజు, సంకృతి, జయ — వీరు అక్కడ ఉన్నారు.
భోజో రాక్షసజిచ్చైవ పిశాచవనగోచరౌ
భోజుడు, రాక్షసులను సంహరించినవాడు, పిశాచులతో అడవుల్లో నివసించే వారు కూడా ఉన్నారు.
తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ శతశో ఽథ సహస్రశః
వారికి కొడుకులు, మనవళ్లు వందలాది, వేలాది మంది ఉన్నారు.
మార్జారస్య తు మార్జారా వాద్యాః పుత్రా మహాబలాః
పిల్లి సంతానమూ పిల్లిలే, వారు ప్రసిద్ధులు, గొప్ప బలంతో ఉన్నారు.
ఆచార్యాః శ్వాపదాదీనాం శరభాణాం మహౌజసః
కాటుక జంతువులకు ఉపాధ్యాయులు శరభులు, వారు మహా తేజస్సుతో ఉన్నారు.
లాఘవే ప్లవనే యుక్తాః సర్వసత్త్వావసాదకాః
వారు చురుకైనవారు, ఎగిరి దూకడంలో నిపుణులు, అన్ని జంతువులను జయించగలరు.
గృహేషు గృహగర్భేషు గృహవాసావలంబినః
వారు ఇళ్లలో, ఇళ్ల లోపల, గృహ జీవనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నివసిస్తారు.
తథా వనచరాశ్చైవ స్వభావాత్సమవస్థితాః
అలాగే, కొందరు అడవుల్లో నివసిస్తూ, తమ స్వభావానుసారం అక్కడే స్థిరంగా ఉంటారు.
నీలజీమూతవర్ణాశ్చ కపిలా కేకరారుణాః
వారిలో కొందరు మేఘాల వర్ణంతో, మరికొందరు పసుపు, మరికొందరు మచ్చలతో, ఇంకొందరు ఎరుపు రంగుతో ఉంటారు.
నఖదంష్ట్రాయుధా ఘోరా మయూరసమభాషణాః
వారు భయంకరులు, పంజాలు, పన్నులతో ఆయుధాలు కలిగి, మయూరాలా మాటలాడతారు.
శ్యామశ్చ శబలశ్చైవ యమస్యానుచరౌ స్మృతౌ
నలుపు, మచ్చలతో ఉన్నవారు యమునికి అనుచరులుగా గుర్తించబడ్డారు.
శ్రుతిమాప్తః పునర్వంశః సారమేయేషు సర్వదా
ఈ వంశం శునకులలో ఎప్పుడూ కొనసాగుతుంది అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది.
విషాదయన్తి చ నరాన్సర్వజాతిసమన్వితాన్
వారు అన్ని రకాల లక్షణాలతో ఉండి, మనుషులకు బాధలు కలిగిస్తారు.
య ఇదం శృణుయాజ్జన్మ దంష్ట్రిణాం శ్రావయేత్తు యః
ఈ దంతాలున్న జంతువుల జన్మకథను ఎవరు వినినా, ఎవరు వినిపించినా,
తాత్కాలమరణం చైవ భవతీతి వినిర్ణయః
వెంటనే మరణం సంభవిస్తుంది అని నిర్ణయించబడింది.
వానప్రస్థా శ్రితం ధర్మమాప్నోతి మునిసేవితమ్
వానప్రస్థుడు ఈ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తే, మునులు గౌరవించే పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.