అగ్నిష్టోమాశ్వమేధాంశ్చ రాజసూయాన్నృమేధకాన్
అగ్నిష్టోమ, అశ్వమేధ, రాజసూయ, నృమెధ వంటి యజ్ఞాలను ఆయన ఆర్పించాడు.
తర్పయిత్వాథ దేవాంశ్చ దేవేన్ద్రంబహుభిస్తథా
అతడు అనేక విధాలుగా దేవతలను, అలాగే ఇంద్రునిని సంతృప్తిపరిచాడు.
సుగ్రీవేణ సహ భ్రాత్రా సుఖీ భూత్వా యవీయసా
తన తమ్ముడు సుగ్రీవునితో కలిసి సంతోషంగా జీవించాడు.
బ్రహ్మణ్యో బ్రహ్మపరమో ధర్మసేతుః క్రియాపరః
బ్రహ్మను భక్తిగా పూజించేవాడు, బ్రహ్మజ్ఞానంలో పరముడు, ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, కర్మలలో నిమగ్నుడు.
యస్య దేవమునిర్గాథాం జగౌ యజ్ఞేషు నారదః
యజ్ఞాలలో దివ్యముని నారదుడు ఆయన గురించి గాథను పాడాడు.
తుల్యో ఽస్తి త్రిషు లోకేషు వాలినోహేమమాలినః
మూడు లోకాలలో బంగారు హారముతో అలంకరించబడిన వాలికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు.
వాలీ యజ్ఞసహస్రాణాం యజ్వా పరమదుర్జయః
వాలి వెయ్యి యజ్ఞాలు చేసినవాడు, అతన్ని జయించడం అత్యంత కష్టం.
నిరుక్తమస్య తు విభో యాథాతథ్యేన సువ్రత
ఓ సువ్రతా! ప్రభూ! అతని నిజమైన కథను యథార్థంగా ఇప్పుడు చెప్పబడింది.
సృత్యమానేషు భూతేషు ప్రజాపతిరథ స్వయమ్
ప్రాణులు సృష్టించబడుతున్నప్పుడు, ఆ సమయంలో ప్రజాపతి స్వయంగా,
ప్రవేశాయామాస తదా యోగేన మహతా వృతాః
మహా యోగబలంతో వాటిని లోపలికి ప్రవేశింపజేశాడు.
తత్రావర్త్తత గర్భో వై అణ్డస్యాభ్యన్తరే బలీ
అక్కడ, ఆ అండం లోపల శక్తివంతమైన గర్భం ఏర్పడింది.
సర్వతో నిర్మితం జ్ఞాత్వా గర్భం తే త్దృతతేజసః
అందువల్ల ఆ గర్భం అన్ని వైపులా ఏర్పడినదని తెలుసుకుని, వారు ఇలా అన్నారు:
బలం తేజో ఽస్య భవితా నిర్మితస్యాధికం విభో
ప్రభూ! ఈ శిశువు జన్మించినప్పుడు, దాని బలం, తేజస్సు సృష్టించినవాటిని మించిపోతుంది.
సర్వభూతాని యానీహ స్యావరాణి చరణి చ
ఇక్కడ ఉన్న అన్ని జీవులు, స్థిరమైనవైనా, సంచరించేవైనా,
యదేడే స్థాపితం తేజో బలం చ ద్విజసత్తమ
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! వాటిలో స్థాపించబడిన తేజస్సు, బలాన్ని ఎంతైనా,
శ్రుతితేజః ప్రభావశ్చ ధక్షతే సర్వతోంఽజసా
ఆయన వినిపించిన తేజస్సు ప్రభావం వెంటనే అన్నింటినీ కాల్చివేస్తుంది.
బలం చాణ్డే చకారాథ తతస్త్వణ్డాన్తరే శిశుః
ఆ అండంలో ఉన్న శిశువు తన బలాన్ని ప్రదర్శించింది.
తత్తూదరాద్వినిష్క్రాన్తం మృతపిణ్డోపమం స తు
ఆ శిశువు పొట్ట నుండి చనిపోయిన ముద్దలా ఒకటి బయటకు వచ్చింది.
శకలే ద్వే సమాస్థాయ స ఏకస్మిన్నపశ్యత
ఆ శిశువు రెండు ముక్కలను పట్టుకొని, వాటిలో ఒకదానిని చూచింది.
తత్సముద్యమ్య చోత్థాయాదిన్యుత్సంగే నివేద్య చ
దానిని పైకి ఎత్తి, నిలబడి, తన మడిలో పెట్టి సమర్పించింది.
తేన మార్త్తణ్డ ఇతి వై కథ్యతే సవితా బుధైః
అందువల్ల పండితులు సవితను 'మార్త్తండుడు' అని పిలుస్తారు.
యే తే అణ్డకపాలే ద్వే తద్బలం పరమం మతమ్
ఆ అండానికి ఉన్న రెండు పొరలు అత్యంత శక్తివంతమైనవిగా భావించబడతాయి.
ఉదరే ప్రవేశయామాస తస్యాః స జననేచ్ఛయా
పుట్టాలనే కోరికతో అతడు ఆమె గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
దేవోపవాహ్యా రాజానో హస్తినో బలవత్తరాః
దేవతలకు మించిన శక్తి ఉన్న రాజులు, ఏనుగులు కూడా ఎగరిపోతారు.
ఉత్తరత్ర చ వో భూయస్తేషాం వక్ష్యామి విస్తరమ్
తర్వాత వాటి వివరాలను మీకు పూర్తిగా వివరించగలను.
భగవాన్సవితా సాక్షాత్ప్రభాసయతి రశ్మిభిః
భగవంతుడు సవిత తన కిరణాలతో నేరుగా ప్రకాశింపజేస్తాడు.
బాహ్యం తమోవృతం సర్వం తత్ప్రమాణమశేషతః
ఆయన తన తీరుతో అన్ని బయటి చీకట్లను పూర్తిగా తొలగిస్తాడు.
శ్రుతం భగవతో వ్యాసాత్పారాశర్యాన్మహాత్మనః
పరాశరుని కుమారుడు, మహాత్ముడు అయిన వ్యాసుని నుండి ఇది విన్నాము.
విమృశ్య బహుధా తత్తు పునరన్యైః పృథక్పృథక్
దీనిని అనేక విధాలుగా ఆలోచించి, ఇతరులు వేరుగా పరిశీలించారు.
అభయో విచరత్యేవ జాత్యన్తరశతం గతః
భయములేని వాడు వందల జన్మలు పొందినా, నిర్భయంగా సంచరిస్తూనే ఉంటాడు.