సనసశ్చ మనుష్యాంశ్చ పితృవన్మహతః పితౄన్
మనస్సు ద్వారా మనుష్యులను, అలాగే మహా పితృదేవతలను పుట్టించాడు.
ఋచో యజూంషి సామాని నిర్మమే యజ్ఞసిద్ధయే
యజ్ఞాలు జరిగేందుకు ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదాన్ని సృష్టించాడు.
బ్రహ్మణస్తు ప్రజాసర్గం దేవార్షిపితృమానవమ్
బ్రహ్మ నుండి దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులు ఇలా సర్వజంతువుల సృష్టి ఉద్భవించింది.
యక్షాన్పిశాచాన్ గన్ధర్వాన్సర్వశో ఽప్సరసస్తథా
యక్షులు, పిశాచులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు అన్నీ కూడా ఆయన సృష్టించాడు.
అవ్యయం వా వ్యయఞ్చైవ ద్వయం స్థావరజఙ్గమమ్
క్షయమయ్యే, క్షయమవని, చలించే, నిలిచిపోయే అన్నీ రెండు రకాల జంతువులను ఆయన సృష్టించాడు.
తాన్యేవ ప్రతిపద్యన్తే సృజ్యమానాః పునః పునః
ఈzelfde జీవులు మళ్లీ మళ్లీ పునఃపునః సృష్టించబడుతుంటాయి.
తేషామేవ పృథక్ సూతమవిభక్తం త్రయం విదుః
వాటిలో మూడు రకాల మూలాలను వేరు వేరుగా, కానీ అవిభాజ్యంగా తెలుసుకుంటారు.
కర్మ స్వవిషయం ప్రాహుః సత్త్వస్థాః సమదర్శినః
సమబుద్ధి కలిగి, సత్వగుణంలో ఉన్నవారు, ప్రతి కార్యాన్ని దాని స్వంత పరిధిలోనే జరుగుతుందని చెబుతారు.
దివశబ్దేన పఞ్చైతే నిర్మమే సమహేశ్వరః
'దివ' అనే పదంతో ఈ ఐదు విషయాలను మహేశ్వరుడు సృష్టించాడు.
శర్వర్యాం న ప్రసూయన్తే పునస్తేభ్యోదధత్ప్రభుః
రాత్రిపూట ఇవి పుట్టవు; మళ్లీ వాటిని ప్రభువు వెనక్కు తీసుకుంటాడు.
మహదాద్యా విశేషాన్తా వికారాః ప్రాకృతాః స్వయమ్
మహత్తు మొదలుకొని ప్రత్యేకత వరకు ఉన్న మార్పులు సహజంగా ఉంటాయి.
నదీభిశ్చ సముద్రైశ్చ పర్వతైశ్చ సహస్రశః
నదులు, సముద్రాలు, కొండలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
అస్మిన్ బ్రహ్మవనే ఽవ్యక్తో బ్రహ్మా చరతి సర్వవిత్
ఈ బ్రహ్మవనంలో, అవ్యక్తమైన బ్రహ్మా, అన్నీ తెలిసినవాడిగా సంచరిస్తాడు.
బుద్ధిస్కన్ధమయశ్చైవ ఇన్ద్రియాన్తరకోటరః
బుద్ధి సమూహం, అంతర్గత ఇంద్రియాల గుహతో కూడి ఉంటుంది.
ధర్మాధర్మసుపుష్పస్తు సుఖదుఃఖఫలోదయః
ధర్మం, అధర్మం మంచి పుష్పాలవంటివి, అవి సుఖం, దుఃఖం అనే ఫలితాలను ఇస్తాయి.
ఏతద్బ్రహ్మవనం చైవ బ్రహ్మవృక్షస్య తస్య తత్
ఇది బ్రహ్మవనం, ఆ బ్రహ్మవృక్షానికి చెందినదిగా ఉంటుంది.
ప్రధానం ప్రకృతింమాయాం చైవాహుస్తత్త్వచిన్తకాః
తత్వాన్ని ఆలోచించే వారు దానిని మూలకారణం, ప్రకృతి, మాయ అని పిలుస్తారు.
అబుద్ధిపూర్వకాః సర్గా బ్రహ్మణః ప్రాకృతాస్త్రయః
బ్రహ్మదేవుని మూడు మొదటి సృష్టులు జ్ఞానం లేకుండా జరిగాయి.
వైకల్పాత్సంప్రవర్తన్తే బ్రహ్మణస్తేభిమన్యవః
విభిన్నత వల్ల ఆ సృష్టులు కొనసాగుతాయి; వాటికి బ్రహ్మదేవుడు మూలమైనవాడు అని భావిస్తారు.
సర్గాః పరస్పరోత్పన్నాః కారణం తు బుధైః స్మృతమ్
ఈ సృష్టులు ఒకదానిదానిది పుట్టుకొస్తాయి; కారణాన్ని జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు.
దిశః శ్రోత్రే విద్ధి పాదౌ క్షితిం చ సో ఽచిన్త్యాత్మా సర్వభూతప్రణేతా
దిక్కులు ఆయన చెవులుగా, భూమి ఆయన పాదాలుగా తెలుసుకో; ఆ అపార స్వరూపుడే అన్ని జీవులకు ప్రేరకుడు.
వైశ్యా ఊరుభ్యాం యస్య పద్భ్యాం చ శూద్రాఃసర్వేవర్ణా గాత్రతః సంప్రసూతాః
వైశ్యులు ఆయన తొడల నుంచి, శూద్రులు ఆయన పాదాల నుంచి పుట్టారు; అన్ని వర్ణాలు ఆయన శరీరంలో నుంచే ఉద్భవించాయి.
అణ్డజస్తు స్వయం బ్రహ్మా లోకాస్తేన కృతాః స్వయమ్
బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా అండం నుంచి జన్మించాడు; ఆయనే లోకాలను సృష్టించాడు.
తే లోకా బ్రహ్మలోకం వై అపరావర్తినీం గతిమ్
ఆ లోకాలు బ్రహ్మలోకాన్ని, తిరిగి రాని మార్గాన్ని, చేరుకుంటాయి.
భవన్తి బ్రహ్మణా తుల్యా రూపేణ విషయేణ చ
వారు రూపంలోను, అధికారంలోను బ్రహ్మతో సమానంగా మారిపోతారు.
అవశ్యంభావినార్థేన ప్రాకృతం తనుతే స్వయమ్
అవశ్యంగా జరగాల్సినదానివల్ల, ప్రకృతి తానుగా విస్తరించబడుతుంది.
స్వపతో ఽబుద్ధిపూర్వ హి బోధో భవతి వై యథా
నిద్రలో కూడా, మనసు తెలియకుండానే, జ్ఞానం కలుగుతుంది.
ప్రత్యాహారైస్తు భేదానాం తేషాం హి న తు శుష్మిణామ్
ప్రత్యాహారంతో వాటి మధ్య భేదాలు పోతాయి, కానీ శక్తివంతులవారికి మాత్రం కాదు.
నానాత్వదర్శినాం తేషాం బ్రహ్మలోకనివాసినామ్
వివిధతను చూస్తూ బ్రహ్మలోకంలో నివసించే వారిలో,
తుల్యలక్షణ సిద్ధాస్తు శుభాత్మానో నిరఞ్జనాః
సమాన లక్షణాలు కలిగిన సిద్ధులు పవిత్ర హృదయంతో, కలుషతలేని వారు.