కరూషశ్చ పృషధ్రశ్చ పాంశుశ్చనవమః స్మృతః
కరూషుడు, పృషధ్రుడు, పాంశుడు — వీరిని తొమ్మిదవవారిగా గుర్తించేవారు.
కీర్తితా వై తథా హ్యేతే సప్తమం చైతదన్తరమ్
ఇలా వీరిని చెప్పారు; ఇది వారిలో ఏడవదిగా భావించాలి.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం కథయామ్యహమ్
ఇంకా విస్తారంగా, క్రమంగా చెప్పడం నాకు అవసరమా?
తృతీయం విస్తరాత్పాదం సోపోద్ధాతం ప్రవర్త్తయ
మూడవ భాగాన్ని పరిచయంతో సహా విస్తారంగా ప్రారంభించు.
పాదం సముచ్చయాద్విప్రా గదతో మే నిబోధత
బ్రాహ్మణులారా, నేను భాగాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను, మీరు వినండి.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ నిసర్గం శృణుత ద్విజాః
ద్విజులారా, సృష్టిని విస్తారంగా, క్రమంగా వినండి.
మహ దేవగణైశ్చైవ ఋషిభిర్దానవైస్సహ
మహా దేవతా గణాలతో పాటు ఋషులు, దానవులు కూడా ఉన్నారు.
మానుషైః పశుభిశ్చైవ పక్షిభిః స్థావరైః సహ
మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు, స్థావరాలతో కూడి ఉన్నారు.
వక్ష్యే వైవస్వతం సర్గం నమస్కృత్య వివస్వతే
వివస్వతునికి నమస్కరించి, వైవస్వతుని సృష్టిని నేను వివరించబోతున్నాను.
స్వాయంభువేంఽతరే పూర్వం సప్తాసన్యే మహర్షయః
మునుపటి స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో ఏడు మహర్షులు ఉన్నారు.
దక్షస్య చ ఋషీణాం చ భృగ్వాదీనాం మహౌజసామ్
దక్షుని కుమారులు, భృగువు మొదలైన మహాశక్తులు కూడా ఉన్నారు.
భూయః సప్తర్షయస్త్వేవముత్పన్నాః సప్త మానసాః
మళ్లీ, ఏడుగురు మానసిక సంతానంగా సప్తర్షులు పుట్టారు.
ప్రజాసంతానకృద్భిస్తైరుత్పదద్భిర్మహాత్మభిః
ఆ మహాత్ములు, సంతానాన్ని సృష్టించేవారు, వారు సంతానాన్ని ఉత్పత్తి చేశారు.
తేషాం ప్రసూతిం వక్ష్యామి విశుద్ధజ్ఞానకర్మణామ్
వారి పరిశుద్ధమైన జ్ఞానం, కర్మలకు మూలాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
పునరాపూరితః సర్వో గ్రహనక్షత్రమణ్డితః
మళ్లీ మొత్తం లోకమంతా గ్రహ నక్షత్రాలతో అలంకరించబడి నిండిపోయింది.
పుత్రత్వే కల్పితాశ్చైవ తన్నో నిగద సత్తమ
వారిని కుమారులుగా భావించారు; ఆ విషయం మాకు చెప్పు, ఉత్తముడా.
మనోరన్తరమాసాద్య పునర్వైవస్వతం కిల
మరో మాన్వంతరాన్ని చేరుకుని, మళ్లీ వైవస్వత మాన్వంతరమే వచ్చింది.
ఉపపన్నా జనే లోకే సకృదాగమనాస్తు త
ప్రజల లోకంలో, ఒక్కసారి తిరిగి వచ్చే వారు జన్మిస్తారు.
ఏత ఏవ మహాభాగా వరుణే వితతే ఽధ్వరే
ఈ మహాశక్తులు, వరుణుడు నిర్వహించిన గొప్ప యజ్ఞంలో పాల్గొన్నారు.
పితామహాత్మజాః సర్వే తన్నః శ్రేయో భవిష్యతి
వారు అందరూ పితామహుని సంతానమే; వారు మనకు మంగళాన్ని కలిగించాలి.
స్వాయంభువేన్తరే ప్రాప్తాః సృష్ట్యర్థం తే భవేన తు
స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, సృష్టి కోసం వారు అక్కడికి వచ్చారు.
దేవస్య మహతో యజ్ఞే వారుణీం బిభ్రతస్తనుమ్
దేవుని గొప్ప యజ్ఞంలో, వారు వారుణి రూపాన్ని ధరించారు.
ఋషయో జజ్ఞిరే దీర్ఘే ద్వితీయమితి నః శ్రుతమ్
ఆ దీర్ఘమైన యజ్ఞంలో ఋషులు జన్మించారు; ఇది రెండవ సృష్టిగా మేము విన్నాము.
అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ హ్యష్టౌ తే బ్రహ్మణః సుతాః
అత్రి, వశిష్ఠుడు సహా ఎనిమిది మంది బ్రహ్మదేవుని కుమారులు.
యజ్ఞాఙ్గాని చ సర్వాణి వషఠ్కారశ్చ మూర్త్తిమాన్
యజ్ఞానికి సంబంధించిన అన్ని అవయవాలు, వషట్కారమూ రూపంగా ప్రాప్తించాయి.
ఋగ్వేదశ్చాభవత్తత్ర యశ్చ క్రమవిభూషితః
అక్కడే క్రమబద్ధంగా అలంకరించబడిన ఋగ్వేదం ప్రబలమైంది.
స్థితో యజ్ఞార్థసంపృక్తః సూక్తబ్రాహ్మణమన్త్రవాన్
యజ్ఞార్థంగా స్థిరపడిన ఋగ్వేదం, సూక్తాలు, బ్రాహ్మణాలు, మంత్రాలతో కూడి ఉంది.
విశ్వావస్వాదిభిః సార్ద్ధం గన్ధర్వైః సంభృతో ఽభవత్
విశ్వావసువు మొదలైన గంధర్వులతో కలిసి ఆయన అక్కడ ఉన్నాడు.
ప్రత్యఙ్గిరసయోగైశ్చ ద్విశరీరశిరో ఽభవత్
అంగిరసుల సంతానం తోడై, ఆయన రెండు శరీరాలు, రెండు తలలు కలిగి ఉన్నాడు.
ఆశ్రయస్తు వషట్కారో నిగ్రహప్రగ్రహావపి
వషట్కారమే ఆధారం, అలాగే నియంత్రణ, విడుదల చర్యలు కూడా.