యస్మాద్భూతస్య లోకస్య భవ్యస్య భవతస్తథా
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అనే లోకాల వల్ల—
ప్రధానభూతా దేవేన్ద్రా గుణభూతాస్తథైవ చ
దేవేంద్రులు, గుణాలు కలిగినవారు కూడా—
యజ్ఞగన్ధర్వరక్షాంసి పిశాచో రగమానుషాః
యజ్ఞాలు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, మనుష్యులు—
దేవేన్ద్రా గురవో నాథా రాజానః పితరో హి తే
దేవతలలో ఇంద్రులు, గురువులు, నాయకులు, రాజులు, పితృదేవతలు వీరే.
ఇత్యేతల్లక్షణం ప్రోక్తం దేవేన్ద్రాణాం సమాసతః
ఇదే దేవేంద్రుల లక్షణంగా సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.
గాధిజః కౌశికో ధీమాన్విశ్వామిత్రో మహాతపాః
గాధి కుమారుడు, కౌశికుడు, ధీమంతుడు, విశ్వామిత్రుడు, మహాతపస్వి—
బృహస్పతిసుతశ్చాపి భరద్వాజో మహా యశాః
బృహస్పతి కుమారుడు, భరద్వాజుడు, మహా కీర్తి కలవాడు—
స్వాయంభువో ఽత్రిర్భగవాన్బ్రహ్మకోశః సపఞ్చమః
స్వాయంభువుడు, అత్రి మహర్షి, బ్రహ్మకోశుడు ఐదవవారు.
వత్సరః కాశ్యపశ్యైవ సప్తైతే సాధుసంమతాః
వత్సరుడు, కాశ్యపుడు—ఈ ఏడుగురు సద్గుణులు మెచ్చినవారు.
ఇక్ష్వాకుశ్చ నృగశ్చైవ ధృష్టః శర్యాతిరేబ చ
ఇక్ష్వాకుడు, నృగుడు, ధృష్టుడు, శర్యాతి కూడా—
కరూషశ్చ పృషధ్రశ్చ పాంశుశ్చనవమః స్మృతః
కరూషుడు, పృషధ్రుడు, పాంశుడు — వీరిని తొమ్మిదవవారిగా గుర్తించేవారు.
కీర్తితా వై తథా హ్యేతే సప్తమం చైతదన్తరమ్
ఇలా వీరిని చెప్పారు; ఇది వారిలో ఏడవదిగా భావించాలి.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం కథయామ్యహమ్
ఇంకా విస్తారంగా, క్రమంగా చెప్పడం నాకు అవసరమా?
తృతీయం విస్తరాత్పాదం సోపోద్ధాతం ప్రవర్త్తయ
మూడవ భాగాన్ని పరిచయంతో సహా విస్తారంగా ప్రారంభించు.
పాదం సముచ్చయాద్విప్రా గదతో మే నిబోధత
బ్రాహ్మణులారా, నేను భాగాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను, మీరు వినండి.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ నిసర్గం శృణుత ద్విజాః
ద్విజులారా, సృష్టిని విస్తారంగా, క్రమంగా వినండి.
మహ దేవగణైశ్చైవ ఋషిభిర్దానవైస్సహ
మహా దేవతా గణాలతో పాటు ఋషులు, దానవులు కూడా ఉన్నారు.
మానుషైః పశుభిశ్చైవ పక్షిభిః స్థావరైః సహ
మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు, స్థావరాలతో కూడి ఉన్నారు.
వక్ష్యే వైవస్వతం సర్గం నమస్కృత్య వివస్వతే
వివస్వతునికి నమస్కరించి, వైవస్వతుని సృష్టిని నేను వివరించబోతున్నాను.
స్వాయంభువేంఽతరే పూర్వం సప్తాసన్యే మహర్షయః
మునుపటి స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో ఏడు మహర్షులు ఉన్నారు.
దక్షస్య చ ఋషీణాం చ భృగ్వాదీనాం మహౌజసామ్
దక్షుని కుమారులు, భృగువు మొదలైన మహాశక్తులు కూడా ఉన్నారు.
భూయః సప్తర్షయస్త్వేవముత్పన్నాః సప్త మానసాః
మళ్లీ, ఏడుగురు మానసిక సంతానంగా సప్తర్షులు పుట్టారు.
ప్రజాసంతానకృద్భిస్తైరుత్పదద్భిర్మహాత్మభిః
ఆ మహాత్ములు, సంతానాన్ని సృష్టించేవారు, వారు సంతానాన్ని ఉత్పత్తి చేశారు.
తేషాం ప్రసూతిం వక్ష్యామి విశుద్ధజ్ఞానకర్మణామ్
వారి పరిశుద్ధమైన జ్ఞానం, కర్మలకు మూలాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
పునరాపూరితః సర్వో గ్రహనక్షత్రమణ్డితః
మళ్లీ మొత్తం లోకమంతా గ్రహ నక్షత్రాలతో అలంకరించబడి నిండిపోయింది.
పుత్రత్వే కల్పితాశ్చైవ తన్నో నిగద సత్తమ
వారిని కుమారులుగా భావించారు; ఆ విషయం మాకు చెప్పు, ఉత్తముడా.
మనోరన్తరమాసాద్య పునర్వైవస్వతం కిల
మరో మాన్వంతరాన్ని చేరుకుని, మళ్లీ వైవస్వత మాన్వంతరమే వచ్చింది.
ఉపపన్నా జనే లోకే సకృదాగమనాస్తు త
ప్రజల లోకంలో, ఒక్కసారి తిరిగి వచ్చే వారు జన్మిస్తారు.
ఏత ఏవ మహాభాగా వరుణే వితతే ఽధ్వరే
ఈ మహాశక్తులు, వరుణుడు నిర్వహించిన గొప్ప యజ్ఞంలో పాల్గొన్నారు.
పితామహాత్మజాః సర్వే తన్నః శ్రేయో భవిష్యతి
వారు అందరూ పితామహుని సంతానమే; వారు మనకు మంగళాన్ని కలిగించాలి.