దశభ్యస్తు ప్రచేతోభ్యో మారిషాయాం ప్రజాపతిః
పది ప్రచేతసులు మరియు మారిష నుండి ప్రజాపతి జన్మిస్తాడు.
అసృజన్మనసా త్వాదౌ ప్రజా దక్షో ఽథ మైథునాత్
ప్రారంభంలో దక్షుడు తన మనస్సుతో సృష్టిని చేశాడు, ఆ తరువాత సంయోగం ద్వారా సంతానం కలిగించాడు.
విసృజ్య మనసా దక్షః పశ్చాదసృజత స్త్రియః
దక్షుడు ముందుగా మనస్సుతో సృష్టి చేసి, తరువాత స్త్రీలను ఉత్పత్తి చేశాడు.
కాలస్య నయనే యుక్తాః సప్తవింశతిమిన్దవే
కాలచలనానికి అనుగుణంగా ఉన్న ఇరవైఏడు మంది కుమార్తెలను చంద్రునికి ఇచ్చాడు.
ద్వే చైవ బహుపుత్రాయ ద్వే చైవాఙ్గిరసే తథా
ఇంకా ఇద్దరిని బహుపుత్రునికి, మరి ఇద్దరిని అంగిరసునికి ఇచ్చాడు.
అన్తరం చాక్షుషస్యాథ మనోః షష్ఠం తు గీయతే
చాక్షుషమను యుగం మరియు మనువు మధ్య ఉన్న వ్యవధిని ఆరోదిగా చెబుతారు.
వసుదేవాః ఖగా గావో నాగా దితిజదానవాః
వసుదేవులు, పక్షులు, ఆవులు, నాగులు, దానవులు, దితి కుమారులు—
సంకల్పాద్దర్శనాత్స్పర్శాత్పూర్వాసాం సృష్టిరుచ్యతే
పూర్వకాలంలో వారి సృష్టి సంకల్పం, దర్శనం, స్పర్శ ద్వారా జరిగినదని చెబుతారు.
సంభవః కథితః పూర్వం దక్షస్య చ మహాత్మనః
మహాత్ముడైన దక్షుని జననం ఇప్పటికే వివరించబడింది.
కథం ప్రాచే తస్త్వం చ పునర్లేభే మహాతపాః
మహాతపస్వీ, నీవు మళ్లీ పూర్వస్థితిని ఎలా పొందావు?
దౌహిత్రశ్చైవ సోమస్య కథం శ్ర్వశురతాం గతః
సోముని మనుమడు ఎలా శ్రవశురుని స్థితిని పొందాడు?
ఋషయో ఽత్ర న సుహ్యన్తి విద్యావన్తశ్చ యే జనాః
ఇక్కడ ఋషులు, విద్యావంతులైన వారు ఆనందించరు.
పునశ్చైవ నిరుధ్యన్తే విద్వాంస్తత్ర న ముహ్యతి
మళ్ళీ వారు ఆపబడతారు, కానీ జ్ఞానులు అక్కడ మోహపడరు.
తప ఏవ గరీయో ఽభూత్ప్రభావశ్చైవ కారణమ్
తపస్సు అత్యంత గొప్పదిగా మారింది; శక్తి కారణమైంది.
ప్రజావానాయుషస్తీర్ణః స్వర్గలోకే మహీయతే
సంతానంతో, దీర్ఘాయుష్మంతుడై, ఈ లోకాన్ని దాటి వెళ్ళినవాడు స్వర్గలోకంలో ఘనంగా గౌరవించబడతాడు.
ఇత్యేతే షట్ నిసర్గాశ్చ క్రాన్తా మన్వన్తరాత్మకాః
ఇలా, ఈ ఆరు సహజ సృష్టులు, ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క మన్వంతరంగా, గతించాయి.
ఏతే సర్గా యథా ప్రాజ్ఞైః ప్రోక్తా యే ద్విజసత్తమాః
ఈ సృష్టులను జ్ఞానులు వివరంగా వివరించారు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
అన్యూనానతిరిక్తాస్తే సర్వే సర్గా వివస్వతః
వివస్వంతుని ఈ సృష్టులన్నీ, చెప్పినదానికంటే తక్కువవీ కావు, ఎక్కువవీ కావు.
ఏతానేవ గుణానేతి యః పఠన్ననసూయకః
ఈ గుణాలను ఎవరు ద్వేషభావం లేకుండా పఠిస్తారో, వారు అవే గుణాలను పొందుతారు.
సమాసవ్యాసతః సర్గం బ్రువతో మే నిబోధత
సంక్షిప్తంగా, విశదంగా సృష్టిని నేను చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.
మారీచాత్కశ్యపాద్దేవా జజ్ఞిరే పరమర్షయః
మారీచి, కశ్యపుల నుంచి దేవతలు, పరమ ఋషులు జన్మించారు.
భృగవోంఽగిరసశ్చైవ తే ఽష్ఠౌ దేవగణాః స్మృతాః
భృగువులు, అంగిరసులు — వీరిని ఎనిమిది దేవతా వర్గాలుగా గుర్తిస్తారు.
సాధ్యాశ్య వసవో విశ్వే ధర్మపుత్రాస్త్రయో గణాః
సాధ్యులు, వసువులు, విశ్వదేవతలు, ధర్ముని కుమారులు — ఇవి మూడు వర్గాలు.
వైవస్వతేంఽతరే హ్యస్మిన్నిత్యే తే ఛన్దజా మతాః
ఈ వైవస్వత మన్వంతరంలో, వారు కామసంభూతులుగా భావించబడతారు.
ఏవం సర్గస్తు మారీచో విజ్ఞేయః సాంప్రతః శుభః
ఇలా, మారీచి సృష్టి ప్రస్తుతం శుభంగా ఉందని గ్రహించాలి.
అతీతానాగతా యే చ వర్త్తన్తే సాంప్రతం చ యే
గతంలో ఉన్నవారు, రాబోయేవారు, ఇప్పుడున్నవారు —
భూతభవ్యభవన్నాథాః సహస్రాక్షాః పురన్దరాః
భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాధిపతులు, సహస్రనేత్రుడు అయిన పురందరుడు —
సర్వైః క్రతుశతేనేష్టం పృథక్ఛతగుణేన తు
వారు అందరూ వేర్వేరు లక్షణాలతో వందల యజ్ఞాలు నిర్వహించారు.
అభిభూయావతిష్ఠన్తి ధర్మాద్యైః కారణైరపి
ధర్మాది కారణాలతో వారు విజయవంతంగా నిలిచి ఉంటారు.
భూతభవ్యభవన్నాథా యథా తే ప్రభవిష్ణవః
భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాధిపతులు, మహాశక్తులవారు ఎంత శక్తివంతులో అంతే.