తదుపశ్రుత్య తపసా సర్వే యుక్తాః ప్రచేతసః
ఈ సంగతిని విని, తపస్సులో నిమగ్నమైన ప్రజేతసులు అందరూ,
ఉన్మూలానథ వృక్షాంస్తాన్కృత్వా వాయురశోషయత్
ఆ వృక్షాలను పెకిలించి, గాలి వాటిని ఎండబెట్టింది.
ద్రుమక్షయమథో బుద్ధ్వా కిఞ్చిచ్ఛిష్టేషు శాఖిషు
వృక్షాలు నాశనం అయిపోయినదాన్ని గ్రహించి, కొంతమంది కొమ్మలు మాత్రమే మిగిలినప్పుడు,
దృష్ట్వా ప్రయోజనం సత్యం లోకసంతానకారణాత్
ప్రపంచం కొనసాగేందుకు ఇది అవసరమని తెలుసుకొని,
వృక్షాః క్షిత్యాం జనిష్యన్తి శామ్యతామగ్నిమారుతౌ
భూమిపై మళ్లీ వృక్షాలు పుట్టబోతున్నాయి; అగ్ని, గాలి శాంతించాలి.
భవిష్యజ్జనతా హ్యేషా ధృతా గర్భేణ వై మయా
ఈ భవిష్యత్తు సంతానం నా గర్భంలోనే నిల్వ ఉంది.
భార్యా భవతు వో హ్యేషా సోమగర్భా వివర్ద్ధితా
ఈ స్త్రీ సోముని గర్భంలో ధరించి, పెరిగి పెద్దదై, మీ భార్యగా కావాలని వరమిచ్చారు.
అస్యాముత్పత్స్యతే విద్వాన్దక్షో నామ ప్రజాపతిః
ఈమె నుండి దక్షుడు అనే పేరుగల, జ్ఞానమున్న, సామర్థ్యవంతుడైన ప్రజాపతి జన్మిస్తాడు.
అగ్నినాగ్నిసమో భూయః ప్రజాః సంవర్ద్ధయిష్యతి
అతడు అగ్నికి సమానమైన తేజస్సుతో, సృష్టిని ఇంకా విస్తరించబోతాడు.
సంత్దృత్య కోపం వృక్షేభ్యః పత్నీం ధర్మేణ మారిషామ్
వృక్షాలపై ఉన్న కోపాన్ని అదుపుచేసి, ధర్మబద్ధంగా మారిషాను భార్యగా స్వీకరిస్తాడు.
దశభ్యస్తు ప్రచేతోభ్యో మారిషాయాం ప్రజాపతిః
పది ప్రచేతసులు మరియు మారిష నుండి ప్రజాపతి జన్మిస్తాడు.
అసృజన్మనసా త్వాదౌ ప్రజా దక్షో ఽథ మైథునాత్
ప్రారంభంలో దక్షుడు తన మనస్సుతో సృష్టిని చేశాడు, ఆ తరువాత సంయోగం ద్వారా సంతానం కలిగించాడు.
విసృజ్య మనసా దక్షః పశ్చాదసృజత స్త్రియః
దక్షుడు ముందుగా మనస్సుతో సృష్టి చేసి, తరువాత స్త్రీలను ఉత్పత్తి చేశాడు.
కాలస్య నయనే యుక్తాః సప్తవింశతిమిన్దవే
కాలచలనానికి అనుగుణంగా ఉన్న ఇరవైఏడు మంది కుమార్తెలను చంద్రునికి ఇచ్చాడు.
ద్వే చైవ బహుపుత్రాయ ద్వే చైవాఙ్గిరసే తథా
ఇంకా ఇద్దరిని బహుపుత్రునికి, మరి ఇద్దరిని అంగిరసునికి ఇచ్చాడు.
అన్తరం చాక్షుషస్యాథ మనోః షష్ఠం తు గీయతే
చాక్షుషమను యుగం మరియు మనువు మధ్య ఉన్న వ్యవధిని ఆరోదిగా చెబుతారు.
వసుదేవాః ఖగా గావో నాగా దితిజదానవాః
వసుదేవులు, పక్షులు, ఆవులు, నాగులు, దానవులు, దితి కుమారులు—
సంకల్పాద్దర్శనాత్స్పర్శాత్పూర్వాసాం సృష్టిరుచ్యతే
పూర్వకాలంలో వారి సృష్టి సంకల్పం, దర్శనం, స్పర్శ ద్వారా జరిగినదని చెబుతారు.
సంభవః కథితః పూర్వం దక్షస్య చ మహాత్మనః
మహాత్ముడైన దక్షుని జననం ఇప్పటికే వివరించబడింది.
కథం ప్రాచే తస్త్వం చ పునర్లేభే మహాతపాః
మహాతపస్వీ, నీవు మళ్లీ పూర్వస్థితిని ఎలా పొందావు?
దౌహిత్రశ్చైవ సోమస్య కథం శ్ర్వశురతాం గతః
సోముని మనుమడు ఎలా శ్రవశురుని స్థితిని పొందాడు?
ఋషయో ఽత్ర న సుహ్యన్తి విద్యావన్తశ్చ యే జనాః
ఇక్కడ ఋషులు, విద్యావంతులైన వారు ఆనందించరు.
పునశ్చైవ నిరుధ్యన్తే విద్వాంస్తత్ర న ముహ్యతి
మళ్ళీ వారు ఆపబడతారు, కానీ జ్ఞానులు అక్కడ మోహపడరు.
తప ఏవ గరీయో ఽభూత్ప్రభావశ్చైవ కారణమ్
తపస్సు అత్యంత గొప్పదిగా మారింది; శక్తి కారణమైంది.
ప్రజావానాయుషస్తీర్ణః స్వర్గలోకే మహీయతే
సంతానంతో, దీర్ఘాయుష్మంతుడై, ఈ లోకాన్ని దాటి వెళ్ళినవాడు స్వర్గలోకంలో ఘనంగా గౌరవించబడతాడు.
ఇత్యేతే షట్ నిసర్గాశ్చ క్రాన్తా మన్వన్తరాత్మకాః
ఇలా, ఈ ఆరు సహజ సృష్టులు, ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క మన్వంతరంగా, గతించాయి.
ఏతే సర్గా యథా ప్రాజ్ఞైః ప్రోక్తా యే ద్విజసత్తమాః
ఈ సృష్టులను జ్ఞానులు వివరంగా వివరించారు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
అన్యూనానతిరిక్తాస్తే సర్వే సర్గా వివస్వతః
వివస్వంతుని ఈ సృష్టులన్నీ, చెప్పినదానికంటే తక్కువవీ కావు, ఎక్కువవీ కావు.
ఏతానేవ గుణానేతి యః పఠన్ననసూయకః
ఈ గుణాలను ఎవరు ద్వేషభావం లేకుండా పఠిస్తారో, వారు అవే గుణాలను పొందుతారు.
సమాసవ్యాసతః సర్గం బ్రువతో మే నిబోధత
సంక్షిప్తంగా, విశదంగా సృష్టిని నేను చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.